Geçtiğimiz pazar günü yapılan seçimde Polonya’nın 2007 yılından bu yana muhalefette olan PIS kısa adlı, aşırı sağ görüşlü, aşırı Katolik, euro üyeliğine pek sıcak bakmayan, sosyal anlamda tutucu ve A. Duda Başkanlığındaki Hukuk ve Adalet Partisi seçimleri kazandı. Bu parti geçmişte ülkeyi 2005-2007 arasında yönetmiş ve iki yıl kavga gürültü içinde geçmişti.

2007 yılından bu yana ise daha orta görüşlü, PO kısa adlı, önce Donald Tusk ve son dönemde de Ewa Kopacz tarafından yönetilen euro bölgesi taraftarı Sivil Platform adlı parti ise sekiz yıl sonra seçimi kaybetti. Bayan Kopacz, geçen yıl Donald Tusk Avrupa Konseyi Başkanı seçilince partinin başına geçmişti.
Durum aslında çok ilginç. Polonya 2007 yılından bu yana üçte bir büyümüştü. Üstelik tüm Avrupa’da kriz başlangıcından bu yana hiç negatif büyüme yaşamayan tek ülke olmuştu. IMF’in son raporuna göre 2015 ve 2016 yıllarında da yüzde 3.5 büyüme yaşayacaktı. Ülkede enflasyon sıfıra yakındı, cari denge açığı ve bütçe açığı yok gibi idi, işsizlik ise yüzde 7 oranının biraz üstünde idi.
Krizde Avrupa’nın ekonomi açısından en başarılı ülkesi olan Polonya’da aslında sanayi ülkenin batısında idi. Doğu ise çoklukla tarım bölgesi olarak batının iki misli işsizlik yaşamaktaydı. Zengin Başkent Warşova da doğuda idi ama özellikle güneydoğu halkı, aşırı milliyetçi ve tutucu olarak, yani ekonomik nedenlerle değil, kültürel nedenlerle hükümeti devirdiler.
Eldeki verilere göre Polonya, satın alma gücü paritesiyle 814 milyar dolar GSMH büyüklüğüne ve de 21 bin dolar kadar kişi başına gelire sahipti. Ama nominal GSMH 513 milyar dolar ve kişi başına gelir 13.000 dolar kadardı. Ülke parası Zloty de son yılda yüzde 13 kadar değer kaybetmişti.
Yeni hükümet aşırı devletçi olacak, Katolik kesimi temsil edecek, fakirlere ve de özellikle tarıma yardım yapmaya çalışacak ve daha da önemlisi Avrupa Birliği ile de zıtlaşacak. Bu son günlerde göçmen ve mülteci hareketi karşısında aldıkları tutum ile hemen belli oldu. Zaten derhal ücretleri artırma faaliyetine de gireceklerini de vaat etmişlerdi. Euro bölgesi içinde de derhal seslerini yükselteceklerini ve Almanya’nın hâkimiyetine de karşı çıkacaklarını belirtmişlerdi. 2005 ve 2007 arasında da iş başında iken, benzer bir tutum ile hem Almanya hem de Rusya ile çatışmışlardı.
Polonya’da hakim olacak olan yaklaşım, büyük çapta Macaristan’da Victor Orban’ın uyguladığı popülist ve itirazcı tutuma benzer olacak diye düşünülüyor. Halbuki 28 ülkelik Avrupa’nın her zamandan daha fazla işbirliğine ve dayanışmaya gereksinmesi var.
Bu arada seçimi kaybeden partinin esas lideri olan Kaczyinski, seçim öncesi Başbakan adayı olarak yardımcısı Beata Szydlo’yu işbaşına getirmiş ve kendisi partiyi geriden yönetmeyi seçmiş bulunuyordu.