Bahçeşehir Üniversitesi Ekonomik ve Toplumsal Araştırmalar Merkezi BETAM, TÜİK ilan etmeden önce çeyreklik reel büyüme oranlarını tahmin eder ve yayınlar. Bu dönemde de üçüncü çeyrek için ikinci büyüme tahmini, araştırmacılar Seyfettin Gürsel, Mine Durmaz ve Melike Kızılkök tarafından yayımlandı.

Büyük ölçüde temmuz ayı öncü göstergelerine dayanan 2. çeyrekten 3. çeyreğe daha önceki ilk reel büyüme tahmini, geçen ay sadece yüzde 0,1 olarak ilan edilmişti. Ancak ağustosta temmuza kıyasla sanayi üretiminde ve net ihracatta gerçekleşen pozitif farklıkların ışığında ikinci büyüme tahmini yüzde 0,6 olarak yukarı yönde revize edildi.
Sanayi Üretim Endeksi temmuzda hazirana kıyasla yüzde 1,5 azalmıştı. Ağustosta ise Sanayi Üretim Endeksi'nde temmuz ayına göre yüzde 2,9 artış gerçekleşti. Keza temmuz ayında ihracat miktar endeksinde yüzde 0,3 düşüş ve ithalatta ise yüzde 2,1 artış sonucu, net ihracatın büyümeye katkısı negatif tahmin edilirken, ağustosta ihracat miktar endeksinin yüzde 0,6 artması, ithalatın da yüzde 3,1 azalması sonucu, net ihracatın katkısı önemli ölçüde pozitif oldu. Bir yıl evveline göre, yani 2014 yılının 3. çeyreğine göre GSYH artışı ise, önceki üç çeyrekteki nispeten yüksek birikimli büyüme ve baz etkisi nedeniyle yüzde 4,5 olarak hesaplanıyor. Ağustos ayında cari açık ise 163 milyon dolar olarak gerçekleşti. 12 aylık cari açık ise 45 milyar dolardan 43 milyar dolara düştü. Cari açığın GSYH’a oranının yıllık bazda yüzde 5,7 olmasını bekleniyor. Altın hariç cari açık oranının ise yine yüzde 5,7 olacağını tahmin ediliyor.
Sanayi üretiminde temmuzda yüzde 1,5 düşüş yaşanmıştı. Ağustosta yüzde 2,9 artmasıyla bu düşüş fazlasıyla telafi edildi. Sanayinin tüm ana bileşenlerinde üretim artarken en yüksek artış yüzde 11,6 ile dayanıklı tüketim malları sektöründe gerçekleşti. İkinci en yüksek artış ise yüzde 5,3 ile yatırım malı imalatında ortaya çıktı. İhracat miktar endeksi ağustos ayında yüzde 0,6 artarak temmuz ayındaki yüzde 0,3’lük azalmayı fazlasıyla telafi etti. Aynı zamanda ithalat miktar endeksinde yüzde 3,1 oranında dikkate değer bir düşüş gözlemlendi.
Aynı dönemde altın hariç reel ihracat yüzde 0,8 artarken altın hariç reel ithalat yüzde 6,7 azaldı. Üçüncü çeyreğin ilk iki ayının verilerinden oluşan tahmin denklemleri net ihracatın büyümeye önemli ölçüde pozitif katkı yapacağına işaret ediyor. Ağustosta bir önceki aya göre tüketim malı ithalatı yüzde 3,4 azalırken, dayanıklı tüketim malı ile dayanıksız tüketim malı imalatları yüzde 11,6 ve yüzde 2,3 arttı. Tüketici güven endeksi ise temmuz itibarıyla azalma eğilimde. Temmuz ve ağustosta sırasıyla yüzde 2,7 ve yüzde 2,3 azalan tüketici güven endeksi eylül ayında da yüzde 6,8 azaldı. Özel tüketim vergisi gelirleri ise Eylül ayında yüzde 6,2 azaldı.
Ağustos ayında yatırım verilerinde zıt yönlü gelişmeler vurgulanmaya değer. Yerli yatırım malı üretiminde gerçekleşen artış (yüzde 5,3) ölçülü bir canlanmaya işaret ederken yatırım malı ithalatındaki büyük çaplı gerileme (eksi yüzde 16,2) aksini söylüyor. Yatırımların büyümeye katkısı temmuz ayında pozitif olarak tahmin edilmişti, ancak ağustos ayı verileri ile birlikte bu katkının sıfırlandığı tahmin ediliyor. Bu bağlamda binek olmayan otomobil üretiminde ilk iki ayda yüzde 3’ün üzerinde artış yaşanırken eylül ayında yüzde 1,5 oranında azalış söz konusu oldu. Eylül ayı verilerine göre ise reel kesim güven endeksi yüzde 3,2 azaldı. Endeks temmuz ayında yüzde 1,4 artarken ağustos ayında yüzde 0,2 azalmıştı. Genel olarak 2015'in 3. çeyreğinde özel yatırımlardan büyümeye dikkate değer bir katkı olmadığı tahmin ediliyor.
Üç çeyreğin büyüme oranı yüzde 3,4 çıkıyor. 2014 3. çeyrekten 2015 3. çeyreğe yıllık büyüme oranı ise baz etkisiyle yüzde 4,5 olarak hesaplanıyor. 4. çeyrekte büyüme üçüncü çeyrek gibi seyrettiği takdirde 2015 yılı yıllık reel büyüme oranının yüzde 4 civarında gerçekleşeceği de tahmin edilebiliyor.