Dün Çin, büyümesi iyice yavaşlayan ekonominin yeniden canlanmasına yol açmak için, faiz hadlerini son altı ayda üçüncü defa düşürdü. Çin Merkez Bankası piyasada temel kriter olan bir yıllık kredi faizini 0.25 puan indirdi ve faizin dünden itibaren yüzde 5.1 olarak gerçekleşeceğini açıkladı.

Diğer taraftan da bir yıllık mevduat faizi de 0.25 düşürülerek 2.25 değerine indirildi. Ancak bankaların mevduat faizini, temel faiz düzeyinden yüzde 150 daha fazlaya çıkartma izini de var.
Merkez Bankası Web sitesinde yaptığı açıklamada faiz kararının “ekonominin sağlıklı gidişatına destek vermek için” yapıldığını belirtti. Temel göstergelerin ikinci çeyrekteki gidişatının kötüleşmesi, Merkez Bankası’nı 6 ayda üçüncü defa faiz indirimi yapmaya götüren temel unsurdu. Çin şu anda son 25 yılın en düşük büyüme temposunda ve ilk çeyrekteki yüzde 7 civarında büyüme ile 2009 yılından bu yana da en düşük büyümesini yaşamakta. Merkez Bankası’nın daha da faiz indirimi yapması beklentisi piyasanın yüzde 70 kadarının geleceğe dönük kanaati.

300 milyar dolarlık fon çıktı

Tabii Merkez Bankası “dillendirmedi” ama hükümetin faiz indirimi yapmasının esas ve temel nedeni, piyasaya ve medyaya göre, şirketlerin ve devlet kurumlarının aşırı doz borç yükünü ve borç servisi sorunlarını azaltmak.
Son birkaç yıldaki aşırı kredi kullanımı ve bunun yarattığı kredi geri ödeme sorunları ekonominin yeniden kuvvetli büyümeye döndürülmesini engelliyor. Çünkü kaynaklar borcu döndürmek veya geri ödemek için kullanılır durumda. Kasım ayından bu yana yapılmış olan ilk iki faizi indiriminin de, gidişatı değiştirmemiş olması Kasım 2014 ayından bu yana üçüncü faiz indirimini getirdi. Faiziler sadece Çin’in borsasını canlandırmaya yaradı. Bu da fonların yurtdışına kaçmasını biraz engelledi.
Geçen hafta sonunda yayımlanan dış ticaret verileri ve enflasyon oranı büyümenin kıpırdanmadığını gösteriyor. Çin GSYİH sayısının dörtte birini oluşturan gayrimenkul sektörü de iyice yavaşlamış durumda ve diğer taraftan da geri ödenemeyen krediler hızla artmakta. Geri ödenemeyen krediler yılbaşında 140 milyar Yuan iken ( 22 milyar dolar kadar ) Mart 2015 tarihinde 7 misline yükselerek 982 milyar Yuan’a ulaştı. En büyük beş banka geçmişte, bir evvelki yılın ilk çeyreğinde, çift rakamlı kârlılık oranları yaşarken de şimdiki batık veya sorunlu krediler ortamında sadece yüzde 2 kâr gösterebildiler. Hükümet en çok kredilerin donmasından korkmakta.
Diğer taraftan da son altı ayda, Çin’den 300 milyar dolar kadar bir fonun, doların kıymetlenmesi ve de Çin ekonomisine yabancıların güveninin zayıflaması gibi değerlendirmeler sonucu çıkmış olduğu da biliniyor. Daha fazla fon çıkışı olursa da kredi verilebilecek fonlarda büyük bir daralma gündeme gelebilir riski faiz düşürülerek göğüslenmeye çalışılıyor.
Devlet ve yerel yönetim borçlarının da yönetilebilmesi için bankalarla borç ile tahvil ve bono takası yapılamaya başlandı ama bono ve tahvilleri alan fazla kişi ve kurum da yok. Kısmen yapılabilen tek şey Merkez Bankası’na olan borçların kamu kesimi tahvilleri ile swap yapılabilmesi.
Çin’in ikinci çeyrek 2015 büyüme durumunun sonuçta ne olacağı da, tüm dünyada heyecanla beklenir oldu.