Geçtiğimiz hafta BRIC kategorisi ülkeler, Brezilya ve Rusya önemli ekonomik kararlar aldılar. Rusya faizini geçtiğimiz dönemde çıkarttığı yüzde 17 düzeyinden yüzde 12 düzeyine indirdi. Brezilya ise faizi yüzde 13.25 düzeyine çıkardı. İkisi de 2015 yılında resesyon yabni negatif büyüme yaşayacak!
Tabii ekonomilerde siyasi gelişmeler ve ekonomik gelişmeler bir arada gerçekleşir. Ancak ekonominin kendi temel kuralları vardır ve bu kurallara uymadığınız taktirde, zaman içinde önemli boyutta siyasi bedel ödenmek zorunda kalınır. Kağıt üzerinde bakıldığında Rusya ve Brezilya Türkiye’den farklı gibi görülebilir.
1961 yılından beri ekonomide biliyoruz ki tasarruf kıtlığı olan bir ülkede sermaye girişi çıkışını serbest bıraktığınız takdirde, hem döviz kuru hem de faizi bir arada kontrol edemezsiniz. Sadece birini kontrol edebilirsiniz, diğerini piyasaya bırakmak zorunda kalırsınız. Para politikası olarak “enflasyon hedeflemesi” uygulanan ülkelerde de bu nedenle faiz Merkez Bankası tarafından kontrol edilir, döviz kuru ise piyasaya bırakılır. Ama gelişen ülkelerde siyaset Merkez Bankası’nı serbest bırakır mı derseniz, bu soru zor bir soru derim! Ancak bizim ülkemizde olduğu gibi, birçok ülkede ihracatçılara destek verilir ki cari denge sorunu problem olmasın, küçülsün. Bu nedenle de döviz kurunun yerel para aleyhine değer kaybı yaşamasına hoşgörü ile bakılır. Ama bu da enflasyonu yükseltebilir!

Petroldeki düşüş etkiliyor
Böyle bir ortamda, Brezilya ve Rusya’da olduğu gibi ekonomide dış faktörler de etkili ise veya iç veya dış siyasi sorunlar da var ise, ekonomi de zora girer. Hem Brezilya hem de Rusya enerji (petrol ve doğal gaz) ihracatçısı ülkelerdir. Bu ülkeler petrol fiyatının düşmesinden de cari denge açığı yoluyla etkilenmektedirler. Şu anda bile, petrol fiyatlarının ocak ayından bu yana yüzde 30 kadar artmasına rağmen petrol fiyatları 2014 yılındaki zirve değerlerinden üçte iki kadar aşağısındadır. İlaveten Çin’in yavaşlaması emtia fiyatlarını ve ihracatını da düşürmüştür. Bu Brezilya’yı önemli ölçüde zorda bırakırken, Ukrayna nedeni ile Avrupa ve ABD tarafından getirilen yasaklar ve döviz kaçışı da Rusya’nın parasını (son dönemde değeri artmış olmasına rağmen) son on ayda bile yüzde 35 kadar düşük değerli hale getirmiştir, bu da ithalatı pahalı yapmaktadır.
Brezilya’nın enflasyon endeksi mart ayında yıllık yüzde 8.13 düzeyinde idi. Ama Merkez Bankası’nın hedefi ise maksimum yüzde 6.5 kadardı. İhracat fiyatları düşerken iç fiyatlar artınca da, bütçe açığı da yüksek olduğundan, geriye elde silah olarak hem kur hem de enflasyonu kontrol altına alabilmek için faizi yükseltmek kalmış bulunuyordu. Brezilya sonunda faizi yüzde 13.25 düzeyine çıkarmak ve ekonomik büyümeyi de düşürmek zorunda kaldı. Bütçe açığı/GSYİH da yüzde eksi 5.3 ve cari denge açığı da yüz milyar doları aşarken, doğal olarak parası da son bir yılda dolara karşı 2.24 değerinden 3.01 düzeyine düştü. Devlet destekli, ucuz faizli kredi balonu da bulunan Brezilya böylece resesyona, yani sert durgunluğa girdi. Bir de tabii Petrobras adlı dev petrol şirketlerindeki rüşvet ve suiistimal var ama onun sonucu ne olacak şu anda bilinmiyor! Sadece Dilma Rouseff Başkanın popülaritesi anketlerde yüzde 15 civarına indi, çünkü ekonomi politikası popülist hatalarla dolu idi! Rousseff Parlamento ile de kavgalı!
Rusya ise mart ayında 16.9 enflasyon yaşamakta idi ama hâlâ cari denge fazlası var. Fakat parası da bir yıl evvelinde dolara karşı 35.7 Ruble iken şimdi 52.1 Ruble düzeyinde, bu da son dönemde biraz değerlenmiş, bir dolar 72 Ruble değerinden geri dönmüş hali. Rusya’nın bütçe açığı /GSYİH oranı yüzde eksi 2.6 boyutunda. Rusya 2015 yılında çok yüksek oranda resesyon yaşayacak. Bu nedenle de 16.9 enflasyona rağmen faizi de düşürmeye mecbur kaldı. Bu sorunlar Ukrayna olaylarının ekonomik faturası! Yani temelde siyaset kaynaklı denebilir!