Yunanistan’da seçimi kazanarak yönetimi eline alan Syriza Partisi Almanların ekonomi inançları ile boğuşmaya mecbur kalmıştı. The Economist dergisi son sayısında (9 Mayıs 2015 sayısı sayfa 21 ) Almanya’nın ekonomi anlayışının kısa ama çok açık bir özetini aktardı. Aşağıda Almanların ülkede de genel kabul gören ekonomi yaklaşımlarının kısa bir özetini aktarıyoruz.

Almanya’nın “Ekonomi Uzmanları Konseyi” beş iktisatçıdan oluşan ve Hükümete danışmanlık yapan bir ekip. Bu beş kişiden biri olan Peter Bofinger Keynesyen ekonomi yaklaşım kökenli biri, diğer dört kişi ise “ordoliberal” denen Alman ekolünden. Bu ekol Amerikan veya Latin Amerikan ekonomi ekollerinden çok farklı. Aslında Alman ordoliberal ekolü uzun zamandır global ekonomi yaklaşımından farklı olmuştu ama şimdi Almanya ile Anglo Saxon yaklaşım arasındaki ekonomik yaklaşım uçurumu iyice büyümüş bulunuyor. Almanların Avrupa Merkez Bankası’nın yaklaşımına neden inanmadıklarını, neden çöken ülkelere kemer sıkma uygulatmaya çalıştıklarını, neden Almanların kurallar konusunda son derece katı olduklarını anlamak için ordoliberal ekolü anlamak gerekli.
Almancada “ordo” kelimesi İngilizcedeki “order” yani düzen anlayışı anlamına eşdeğer. Ordoliberalizm, klasik liberalizmin Nazi döneminde ortaya çıkan ve Walter Eucken adlı Freiburg kökenli iktisatçının etrafında toplanarak liberalizmden daha iyi bir ekonomi yaklaşımı yaratmak için çalışanlar tarafından ortaya atılmış. Bu yaklaşım Nazi Almanya’sının ve de Sovyetler Birliği’nin planlı yaklaşımına karşı bir reaksiyon olarak gelişmiş. Ama pür laissez faire ve Keynesyenizme de karşı olmuş. Böylece ortaya Friedrich Hayek’in Avusturya ekolüne yakın bir anlayış ortaya çıkmış. Almanlar ve Avusturyalılar böylece talep sorunuyla uğraşmak için bütçe açığı vermeyi reddeder olmuşlar. Ordoliberalizm ekolü liberalizmin başarılı olabilmesi için piyasaların yere etkili ve sağlam basabilmesi için güçlü bir devletin bir kurallar dizisi yaratmasına inanır olmuşlar. Yani mikroekonomi kuralları makro yaklaşımdan daha önemli tutulmuş.

Pratik değil adeta bir din

Bunun sonucu ülkedeki piyasa kartellerini düzenleyebilmek için güçlü bir antitröst yaklaşımı getirmek, sadece enflasyona fokus eden bir yaklaşımı yaratacak bir para politikası anlayışı oluşturmak, Almancada “Haftung” denen ağır iflas kuralları getirmek gibi kurallar ortaya çıkmış. Batı Almanya’nın ilk Ekonomi Bakanı Ludwig Erhard döneminde ordoliberalizm savaş sonrasının ekonomi yaklaşımıyla kendi düşünceleri arasındaki yaklaşım ve anlayış farkını düzenlemiş.1960’lı yıllarda da bir ara Keynesyen yaklaşımla da flört etmiş . Ama sonunda Alman yaklaşımı Avrupa Birliği ve Avrupa Merkez Bankası’na da taşımış. Avrupa Birliği’nin bütçe açığı ve borç konusundaki yaklaşımı tamamen “ordoliberal” hale gelmiş. 2008 yılındaki global kriz ise Almanya ile dünyanın geri kalanı arasındaki farklılıkları tamamen ortaya koymuş bulunuyor. Amerika’da bütçe açığı yaratarak krizden çıkma yaklaşımı uygulanırken, Almanya’da sürekli olarak bütçe açığı yaratarak talebi arttırmak yaklaşımı aleyhine anti Keynesyen tezler üretilmiş. Yunanaistan ve Syriza partisiile Almanya’nın analaşamaması bu nedenle!
Almanya’nın Merkez Bankası Başkanı Jens Weidman sürekli Walter Eucken’den tezler ödünç alırken, eurobond denen tahvil ihracına karşı çıkmış, borcu ülkelerin birleşerek desteklemesini reddetmiş ve müflisleri kurtarma operasyonlarına da karşı çıkmış. Tabii Almanya’nın dev cari denge fazlası diğer Avrupa ülkelerinin çoğunluğunun cari denge açığı vermesi demek. Almanlar bundan rahatsız olmuyorlar, yüksek tasarruf yaklaşımlarının eleştirilmesini de kabul etmiyorlar. Ama tüm Alman iktisatçıları da ordoliberal değil. Ama ordoliberaller devleti ve özellikle Maliye Bakanlığı’nı işgal etmiş durumda.
Berlin Humboldt Üniversitesi’nde çalışan Amerikalı iktisatçı Michael Burda ordoliberalizmin pratik olmadığını ve adeta bir “din” olduğunu söylüyor. Frankfurt ve Berlin’e hakim olan bu yaklaşımın en kötü tarafının da makroekonomik yaklaşımı reddetmeleri diyor!