1971 yılından bu yana FED tam 17 kez faiz artışı yaptı. Faiz artışından sonraki üç ay içinde 17 artışın 10 tanesinde hisse senedi borsası düştü. 6 tanesinde ise yükseldi. Birinde de hiçbir değişiklik yaşanmadı.

FED’in 16 Aralık’ta (yarın) faiz arttırması artık dünyada kimse için sürpriz olmayacak. Muhtemelen bu faiz artışı ekonomi tarihinde en çok tartışılmış ve konuşulmuş faiz artışı… Bunu ben demiyorum, The Economist dergisi diyor. Daha yüksek faizin doları daha da artırması, ABD hisse senetlerini ve bonolarını ise bir ölçüde hırpalaması da bilinen ve beklenen bir şey. Zaten dolar 2015 yılında çoktan yüzde 10 değerlenmişti.

Geçmişteki faiz artışlarına bakıldığı zaman faizin ilk artışı, piyasaları aslında pek rahatsız etmemiş. 1971 yılından bu yana FED tam 17 kez faiz artışı yapmış. Faiz artışından sonraki üç ay içinde 17 artışın 10 tanesinde hisse senedi borsası düştü. 6 tanesinde ise yükseldi. Birinde de hiçbir değişiklik yaşanmadı. Hazine bonosu piyasasıysa, ilk faiz artışından üç ay sonra, hep hisse senedi piyasasından biraz daha aşağıda bir performans gösterdi. Ancak bu sefer FED çok farklı bir durumdan başlıyor ve farklı bir ortamda para politikasını sıkılaştırıyor. Normal olarak faiz, enflasyonun arttığı ortamda arttırılır. Ama şu anda emtia fiyatlarında yükseliş değil, düşüş var. Bu durum ise petrolde arz fazlası kaynaklı gerçekleşiyor. Ama bazı emtia cinslerinde de talep zafiyetine işaret ediyor. Diğer taraftan sıkı para politikası, yatırımcıların risk iştahının arttığı ortamda kullanılır. Ama şirket bonoları ile kamu borçlanma senetlerinin faizlerinin farkı düşmüyor, tersine artıyor. Bu da dikkat edilmesi gerektiğini ortaya koyuyor.

FAİZ ARTIŞI NE ZAMAN YAPILIR?

Diğer taraftan faiz artışı genelde piyasada karlar artmaya başlarken yapılır. S&P 500 firmalarının üçüncü çeyrek karları 2014 yılının aynı çeyreğine göre yüzde 1.2 daha düşük durumda. Yani FED’in faiz artışı, genelde ekonomi iyi durumdayken ve yatırımcılar da iyi haberler nedeniyle para politikasının sıkılaştırmasından doğabilecek ters etkileri dikkate almazken yapılır. Ama bu sefer durum farklı. Global çapta borsalara bakıldığında durum yatay (dolar bazında) ve de Hazine bonosu getirileri de hafifçe aşağıya gelmiş durumda.

MB sayesinde ayakta

Kaldı ki 2007 yılındaki kriz başlangıcından bu yana piyasalar Merkez Bankasının desteği ile ayaktalar. Düşük politika faizi, yatırımcıları nakitte kalmak yerine şirket bonoları ve hisse senetleri gibi riskli varlıklara yöneltiyor. Nakit varlık ise pek tutmuyorlar. Merkez Bankası da destek vermeye devam ediyor. Ama Avrupa Merkez Bankası’nın beklenenden az destek verdiği zaman (geçen hafta) piyasanın nasıl borsada satışa geçtiğini de gördük.

İyi haber, artış getirir

FED sıkılaştırmaya başladıktan sonra ise piyasanın tutumu değişmek zorunda. İyi haberler gelmesi aslında pozitif değil, çünkü durum faizin daha da artması için sinyal anlamına gelir. 1994'te Fed piyasanın beklentisinden daha hızlı artış yapınca piyasa kamu bonolarını satıvermişti. Bu nedenle FED de temkinli hareket edecek diye düşünmek gerek.

Fed ‘hata yapmışsa’ ne olur?

2016 yılında bono getirilerinde sert artış ve faiz spread’i farklılıkları görülürse (kamu ile özel borçlanmalar arasında) bu ekonomik aktiviteyi yavaşlatır. Hisse senetlerinde sert bir düşüş ise tüketici güvenini zayıflatır. Bu durumda da FED yeniden faiz indirimi yapmaya mecbur kalır. FED’in her iki yönde yanlış hesap yapmış olduğu ortaya çıkarsa bu olabilecek en kötü ihtimaldir! (Geç kalmış olmak veya erken hareket etmiş olmak şeklinde yanılma) FED sıkılaştırmada yavaş hareket etmiş ve Hazine bonoları faizi ve enflasyon da yükselmeye başlamış ise bu şirket bonoları ve hisse senetlerini tahrip eder. FED erken hareket etmişse ve de global ekonomimin yavaşladığı ortaya çıkarsa da bu sefer hisse senetleri zorlanır ama bonolar iyi gider. Bu nedenle yatırımcıların ve herkesin temennisi, FED’in hiç hata yapmamış olmasıdır...

Siz karara değil, açıklamalara bakın

YARIN akşam Fed’in faiz kararı küresel piyasaların seyrini belirleyecek. Büyük bir sürpriz yaşanmazsa Fed’in artık aylardır konuşulan faiz artırımını yapması bekleniyor. Bu artışın 0.25 baz puanı geçmeyeceği öngörülüyor. Uzmanlara göre Fed beklentilere paralel bir karar alırsa, faiz artışı fiyatlandığı için, bunun borsa ve dolara etkisi sınırlı ve kısa süreli olacak. Karar sonrası yapılan açıklamanın içeriği ise piyasa psikolojisi üzerinde büyük öneme sahip olacak.

Yüzde 90 fiyatlandı

Alan Yatırım Araştırma Müdürü Yeliz Karabulut: Bu ilk faiz artırımı yurtiçinde de yüzde 90 fiyatlandı. Faiz artırım kararının hemen ardından Dolar/TL 3-3.05 aralığına gelecektir. Endeks 68 bin seviyelerine gerileyebilir ancak buradan yönünü yine Yellen’in açıklamalarının etkisiyle yukarı çevirmesini bekliyorum. 1 haftalık bir sürede 72 binlere kadar yükselebilir.

'Hikaye' etkili olur

ALB Forex Araştırma Uzmanı Enver Erkan: Fed beklentilerin dışına çıkmazsa, ilk tepki olumlu olur. Dolar bir iki gün 2.85-2.90 lira aralığına gevşeyebilir. Faiz kararının yanında sonrasındaki politika açıklamasının ne kadar şahin veya yumuşak olacağı çok önemli. Ancak bu ilk tepkilerin ardından Türkiye’nin kendi hikâyesi öne çıkacak.