2011 yılı Mısır için oldukça trajik bir biçimde başladı. Ülkenin Akdeniz kıyısında yer alan İskenderiye kentinde, bir kilisenin yakınında düzenlenen intihar saldırısı sonucunda 21 kişi öldü, yaklaşık 50 kişi de yaralandı. Saldırının ardından tepki sokaklara taştı ve Kıptiler ile Müslümanlar arasında bir süredir devam eden gerilim doruk noktasına ulaştı. Olayı kısaca analiz edelim.

1-Terör saldırısı El Kaide'nin geçen ay Mısır'ı hedef göstermesinin hemen ardından geldi. Epeyce bir zamandır dünya kamuoyunun gündeminden uzaklaşmaya başlayan El Kaide'nin hala ayakta olduğunu hatırlatmak açısından zaman zaman saldırılar düzenlemeye devam edeceği anlaşılıyor. Eylemler hücre örgütlenmeler veya yerel gruplar tarafından yapılsa da şemsiye örgütün El Kaide olacağı ortada. Mısır'daki Kıptilerin ise önümüzdeki dönemde El Kaide için önemli bir hedef olmaya devam edeceği söylenebilir. Son saldırının sorumluluğu Merkez el-Mücahidin tarafından üstlenilmekle birlikte, grubun El Kaide ile ilintili olduğu biliniyor. Nitekim Irak İslam Devleti (ISI) örgütünün geçtiğimiz aylarda 'Our Lady of Salvation' kilisesine saldırarak rehineler alması sırasında Mısır'daki kiliselere de saldırılacağı söylenmişti. Aynı biçimde internette bir Selefi forumu olan Sada el-Jihad'da Mısır'daki kiliselere saldırı çağrısında bulunulmuştu. 

2- Mısır'daki saldırı, ekim ayında Irak'ta bir kiliseye düzenlenen ve yaklaşık 70 kişinin hayatını kaybetmesine yol açan eylemden sonra son yıllarda Ortadoğu'da Hıristiyanları hedef alan en ciddi terör saldırısı olarak nitelendirilebilir. Ortadoğu bölgesinde gerçekleşen terör saldırıları genellikle çok ağır kayıplar verdirecek biçimde, yüksek tahrip gücü olan patlayıcılar kullanılarak gerçekleştiriliyor. Hemen ardından ortaya çıkan görüntüler ise sanki ağır bir hava saldırısından çıkmış savaş ortamı şehirlere benziyor. Bu, bölge insanının sürekli travma halinde yaşamasına ve şiddetli güvensizlik hissi duymasına yol açıyor. Siyasi bakımdan bu durum iki yönlü etki yaratıyor; ya merkez otoritenin aşırı sertlik uygulamasına zemin hazırlıyor ya da paramiliter merkez kaç kuvvetlerin merkez otoriteden bağımsız olarak güçlenmesi söz konusu oluyor.

3-Kıpti nüfus Mısır'ın yaklaşık %10'unu oluşturuyor ve ülkedeki Müslümanlarla her zaman gerilimli bir ilişki sürdürülüyor. En basit çatışmalar bile eğer taraflardan bir tanesi farklı bir dine mensup ise dinlerarası bir çatışmaya dönüşebiliyor. Son derece geleneksel ve yarı kabile görüntüsünde bir sosyal yapıya sahip olan yukarı Mısır bölgesinde kitlesel çatışma potansiyelinin vahşi çatışmalar üretebileceği bir sır değil. Bu tip terör saldırıları ise buna altyapı oluşturacak bir sosyo-psikolojik zemini hazırlıyor.

4- Bölgenin en etkin ülkelerinden bir tanesi olan Mısır'ın terör saldırıları ile uğradığı ekonomik kayıplar bir yana, dış politika bağlamında pasifize olması ve içine dönmesi bile çok önemli bir sorun. Zira Arap ticaret ve kültür dünyasının kesişme noktasında yer alan Mısır, İslam entelijensiasının da toplaşma merkezlerinden bir tanesi. Üstelik yalnızca Ortadoğu değil, bütün Müslüman coğrafyasında etkili bir devlet olmasını sağlayan tarihsel ve coğrafi kanallara sahip. Bu nedenle İran ve Türkiye ile birlikte Ortadoğu coğrafyasının en etkili unsurlarından birisi olduğu söylenebilir.

5- 2011 yılında Mısır'da yapılacak olan devlet başkanlığı seçimleri öncesi iç karışıklıkların artması ve El Kaide saldırılarının ön plana çıkması seçim sonuçlarına etki amacını taşıyor olabilir. 1981'den beri ülkeyi yöneten Hüsnü Mübarek'in yerine oğlu Cemal Mübarek'in gelmesi ihtimali de var. 1952'den bu yana sadece 3 devlet başkanı gören Mısır'da güvenlik güçleri kimi desteklerse onun seçilmesi beklenir. Bu bakımdan terör saldırılarının ülkede güvenlik güçlerinin etkisini artıracağı ve askeri yapının ön plana çıkaracağı bir sır değil. Saldırının arkasında kim var diye sorup, sonra da derin Mısır'ın da göz önüne alınmasında fayda olduğunu söylesek, Türk olduğumuz için bize kimse şaşırmaz!