İsrail'in Gazze'ye yönelik saldırısı nedenleri ve zamanlaması itibarıyla incelemeye değer. Kimileri son çatışmaların nedenini salt güvenlik amaçlı olarak tarif ederken, kimleri İsrail'de yaklaşanan seçimlere, kimileri ABD iç siyasetine dönük bir manevra olduğuna, kimileri yeni Ortadoğu dengelerini test edebilmek amacının varlığına, kimileri de yeni silah sistemlerinin denendiğine dikkat çekiyor. Kuşkusuz her bir iddia için haklılık payı bulmak mümkün. Biz de son saldırının uluslararası düzeydeki yan etkilerinin altını çizelim.

ULUSLARARASI YAN ETKİLERİ
1- İsrail'in saldırısı sonrası Obama'nın verdiği destek özellikle kendisinden çok şey bekleyen Müslüman kamuoyunda derin bir hayal kırıklığı yarattı. Kimileri bu desteği cılız bulduysa da, ABD'nin resmi makamları açıkça her ülkenin kendi savunma hakkının varlığına dikkat çekerek, İsrail'in haklı olduğunu ifade ettiler. Bu durum İsrail konusunda ne kadar objektif davranmaya çalışırsa çalışsın, her başkanın nihai noktada İsrail için ne söylenmesi gerekiyorsa onu söylediğini gösterdiği gibi, Netanyahu'ya da Obama'yı diz çöktürme fırsatını vermiş oldu.

2- Obama, İsrail için olması gereken geleneksel tavrı sergiledi, tamam da, seçimlerin hemen akabinde uluslararası kamuoyunda bir anda Obama ve ABD'ye karşı ters rüzgarlar esmeye başladı. Ortaya çıkan görüntü Suriye ve Esad meselesi nedeniyle Rusya'ya yönelen eleştiri oklarının, yeniden ABD'ye dönmesine neden oldu. Rusya yönetimi İsrail konusunda Birleşmiş Milletler'den bir karar çıkamıyor olmasını ABD'nin vetosuna bağladı ve ABD'nin Suriye dolayısıyla Rusya üzerinde kurduğu baskıyı aynen iade etmeyi başardı. Rusya ve ABD'nin kendi müttefikleri ve çıkarları söz konusu olduğunda birbirlerinden bir farkı olmadığı, değişen başkanlara, yönetimlere rağmen sürecin aynı şekilde devam ettiği böylece görülmüş oldu.

MISIR'IN ROLÜ ÖN PLANA ÇIKTI
3- Saldırının Ortadoğu'nun diplomatik dengelerinde de bir kayma yarattığı söylenebilir. Ateşkesin müzakereleri sürecinde Türk yetkililerin rol almasına rağmen, ateşkes ilanı biçim ve lokasyon olarak Mısır'ın bu konudaki etkin arabuluculuk rolünün de ilanı oldu. Esasen Türkiye'nin bölgedeki diplomatik merkezin güneye doğru kaymasından çok da rahatsız olduğunu söyleyemeyiz. Zaten Gazze'nin Mısır'ın coğrafi uzantısı konumunda olması ve Gazze'nin dünyayla tek iletişiminin Mısır'a uzanan tünellerden sağlanması süreçteki etkinliği doğal olarak Mısır'a kaydırıyordu. Türkiye'nin ise İsrail ilişkilerinin bozukluğu dolayısıyla arabuluculuk imkanı kalmamıştı. İsrail yönetimi Gazze'nin sorumluluğunu Mısır'a yükleyerek, bir anlamda kendi muhatabını seçmiş oldu. Türkiye'nin rolü ise kanımca bundan sonra Filistin meselesinin dünya platformlarına, özellikle de AB'ye ve uluslararası kuruluşlara taşınması üzerinden şekillenecek.

4- Yeni Ortadoğu denklemine bir süredir sessizce gelişmeleri izleyen İsrail'in girmesi özellikle mezhepsel zeminde ayrışmaya başlayan coğrafyaya panzehir niteliğinde. Hamas ve Hizbullah'ın hemen aynı hedefe kilitlenmesi durumu özetliyor. Ortak düşman figürü kopanları yapıştırıyor, barıştırıyor. Arada sırada 'İsrail olmasaydı şu Ortadoğu'nun hali nice olurdu?' diye düşünsek iyi olacak gibi.