Global kriz 2007-2008 döneminden beri dünyayı sallıyor. En gelişmiş ülkeler en önce battı (ABD ). Sonra kriz sırası (başta Almanya ) Avrupa Birliği ülkelerine geldi, sonra da Çin teklemeye başladı, Çin’in büyümesi de yavaşlıyor ve ona ham madde, petrol ve emtia satan ülkelerin balayı dönemi sona erdi. Şimdi her yerde gelişen ülkelerin “global krizinin” başladığı konuşuluyor. Özellikle de sadece tek bir ham madde satışına dayanan ve siyaseten kötü yönetilen ülkeler hırpalanmaya başladılar.

Venezüella dünyanın toplam yeraltındaki petrol rezervi en fazla olan ülkesi. Global petrol rezervlerinin en çoğu yüzde 17.5 oranında onlara ait. Ama Chavez’in ölümünden sonra Maduro adlı kişi ülkeyi o kadar kötü yönetti ki, şu anda tüm dünyada en kötü ekonomik durumda olan ülke Venezüella.
Venezüella tam 17 yıl evvel Chavez tarafından yapılan bir darbe ile sosyalist olmayı seçmişti. Ancak 2013 yılında Chavez öldükten sonra yerine geçen eski otobüs şoförü Nicholas Maduru tarafından berbat bir şekilde yönetildi. Maduro yönetiminde ülke iflas etti. 2014 yılında yüzde 4 daralan ekonomi, IMF tahminlerinde 2015 yılında yüzde 10 daralmakta. 2016 için ise beklenti yüzde 6 daralma.
Çok kötüye giden ekonomi ortamında yapılan ara seçimlerde 6 Aralık tarihinde beklenen gerçekleşti. Vatandaşların çoğunluğu Hükümet aleyhine oy verdi. Zaten 2013 yılındaki Chavez sonrası seçimde de Maduro kıl payı kazanmıştı. Oyların sayımı tam bitmemiş durumda ama, 167 milletvekilliğinden kabaca 112 kadarı muhalefete geçmiş olacak. Bu da kıl payı olsa da anayasayı değiştirecek ve Başkanı da düşürebilecek düzeyde oy demek gibi.
Venezüella dünyanın şu anda en yüksek enflasyonuna sahip. Resmen yüzde 200 kadar olduğu vurgulanan enflasyonun 2016 yılında yüzde 350 düzeyinin üstüne bile çıkabileceği düşünülüyor. Ülkede giderek artan dev boyutta gıda kıtlığı başlamış durumda. Ülkenin parası değerinin yüzde 81 kadarını 2015 yılında kaybetmiş bulunuyor. Ülke dünyanın ikinci yüksek insan öldürülmesi düzeyine sahip.

Bütçe açığı milli gelirin %20'si

Chavez ve Maduro döneminde geçen 17 yılda “kapitalizm alerjisi” sonucu ülkede üretim yapan 1.500 kadar şirket kapatılmış veya devletleştirilmişti. Yani ülkedeki üretici özel sektör yok edilmişti. Birçok yabancı şirket de tezgâhları kapatıp ülkeyi terk etmişti. Sadece 2015 yılında vatandaşların satın alma gücü yüzde 60 daralmış durumda. Hastane ve eczanelerde ilaç yok. Üç beş kuruşa vatandaşa bedava verilen petrol devlete yılda 12 milyar dolara mal oluyor. Vatandaş da nerede ise beleş verilen petrolü depoya yükleyip komşu ülkelerde satarak geçinmeye çalışıyor. Ülkede dört ayrı döviz kuru var. Resmen bir dolar 6.3 Bolivar ama karaborsada bir dolar 300 Bolivar bile olabiliyor. Venezüella’nın bütçe açığının milli gelirin yüzde 20’si kadar olduğu tahmin ediliyor. Tabii vergi toplanamadığı için ve de tek gelir olan petrol geliri de yarının çok altına indiğinden, tüm kamu harcamaları para basılarak yapılıyor. Bu da enflasyonu yukarı, ülke parasının değerini de aşağıya itiyor.
Muhalefet oylar tam sayıldıktan sonra Maduro’yu görevden indirebilmek için harekete geçecek. Hapsedilmiş olan muhalefet liderlerini de hapisten çıkarmaya çalışacak. Ancak petrol fiyatları yeniden zirveye çıkmadan da ekonomiyi düzeltmek sadece dış yardım ile gerçekleşebilir. Bakalım neler olacak !
Okurlarım geçmiş birkaç yılda yazdığım kötümser Venezüella ekonomisi yazılarına cevaben Soner Yalçın meslektaşımızın yakın dostu Venezüella Elçisi’nin bana gönderdiği itiraz mektuplarını hatırlarlar. Uzun zamandır ne Elçi’nin sesi ne de Soner Yalçın dostumuzun sesi pek çıkmıyor. Çünkü onlar ikisi farkına vardılar ki Venezüella konusunda doğruları söyleyen ben idim!