18 Eylül İngiltere ve İskoçya için kritik bir tarih. Ayın 18’inde , yani on gün kadar sonra 307 yıllık beraberlik bitebilir. En son kamu oyu araştırmalarına göre İskoçya’da, ayrılalım diyenler yüzde 47, ayrılmayalım diyenler ise yüzde 45 civarında destek buluyorlar.

Normal vatandaşlar kararlarını siyasi faktörlere bakarak verirler. Ama ekonomik faktörler de her ayrılma veya birleşmede çok önemlidir. İskoçya ayrılırsa bakın neler olacak! Reuters’ den aktaralım! İskoçya Britanya’dan ayrılırsa, en büyük iki bankası Lloyds Banking Group ve Royal Bank of Scotland İngiltere tarafında kalabilir.
R.B.S ve Lloyds İskoçya’ya göre çok büyük bilançosu olan bankalar. Bankaların bilançolarının toplamı İskoçya’nın GSYİH sayısından yani üretiminden çok çok, birkaç misli daha büyük. Lloyds zaten Londra’da yerleşik. Ama yıllar boyu küçük İskoçya banka ve sigortalarının birleşmesi ile kurulmuş.
Diğer taraftan bu iki dev bilançolu banka İskoçya’da kalırlarsa , herhangi bir sorun yaşandığında İskoçya’nın bankaları kurtaracak gücü olmayacak. Bu da yatırımcıları ve mevduat yatıranları korkutacak. Edinburg’un gücü tek başına yetmez diye düşünülecek. Ingiltere zaten 2008 yılında her iki kurumu da kurtarmıştı. Bankalar İngiltere’de kalırlarsa kötü bir ortamda da İngiliz Merkez Bankası onları kolayca kurtarabilecek güçte.
Bu durum İskoçya için yeni problemler yaratıyor. İskoçya vatandaşları 1.2 trilyon doları bu bankalara yatırmış durumda ve kendileri ile bankaları arasında bir hudut olmasından da kolay kolay hoşnut olamazlar.
Ama eğer bu iki banka da İskoçya’dan ayrılırsa finansal hizmetler İskoçya GSYİH sayısının yüzde 8 kadarını oluşturduğundan ayrılık İskoçya’ya büyük bir ekonomik darbe olacak.

Kamu harcamasını kısması lazım

Bu durumda İskoçya büyük bir cari denge açığı ile de karşı karşıya kalmış olacak. Diğer taraftan İskoçya Hükümeti’nin ayrılık halinde kendi Merkez Bankası’nı da kurmayacağını belirtmiş olması da, İskoçya için ek bir bela. İngiliz politikacıları ayrılık halinde işbirliğini reddederlerse, ya İskoçlar kendi yeni paralarını İngiliz Sterlini’ne bağlı tutacaklar ya da euro kullanmaya mecbur kalacaklar.
İskoçya parasını bir başka paraya bağlamak çok miktarda döviz bulunmasını gerektirir. Örneğin Hong Kong kendi GSYİH sayısının iki misli döviz rezervi tutuyor.
İskoçya cari denge fazlası olan ve de bol döviz rezervi birikimi olan bir ülke değil. Ayrıca yeni para gelirse de kur kurbanı olmamak için bütçede vergileri yüksek tutmak ve kamu harcamalarını da kısmak zorunda kalacaklar.
Yukarıda saydığımız belalar yeni ve bağımsız küçük bir devlet için çok ciddi ekonomik zorluk olacak. Acaba ortalama İskoç vatandaşı bu yazılanların anlamını anlıyor mu?