Dün Almanya’nın sorunlarına dikkat çeken bir incelemeyi aktarmıştık. Almanya 2014 yılının ikinci çeyreğinde eksi 0.6 büyüdü, yani daraldı, ama daralmaya ek olarak da yapısal sorunları da ortaya çıkmaya başladı. Birçok kimse “Almanya battı ise Avrupa hepten batar!” diye düşünebilir ama bu da pek doğru değil.
Geçen hafta medyada 2014 yılının ikinci çeyreğinde Almanya batarken, İrlanda’nın ikinci çeyrekte, 2000 yılından bu yana görülmemiş bir şekilde yıllıklaştırılmış yüzde 7.7 büyüdüğü yer aldı. İrlanda global krizde çöken Avrupa ülkeleri arasında kurtarma operasyonundan en önce çıkan ülke de olmuştu.
İrlanda 4.83 milyon nüfusa sahip, bağımsız ve 1973'te AB'ye girmiş, 2002'de de euro sistemine giren ilk 12 ülkeden biri olmuştu. İrlanda 1995-2007 arasında ortalama yüzde 7 büyüme de yaşamıştı. Kısa sürede en çok dışa açık ülke haline gelmiş, vergi oranlarını da düşürerek yabancı yatırımları ülkeye çeken ülke olmuştu.

114 milyar dolar ihracatı var

Sonuçta İrlanda 2013 yılında 221 milyar dolarlık bir nominal GSYİH ve 41 bin dolar civarında kişi başına gelir sahibi oldu. Bu küçük ülke 2013'te 114 milyar dolar ihracat ve 62 milyar dolar ithalat yapmıştı. İrlanda bu güne kadar inanılmayacak şekilde toplam 777 milyar dolarlık doğrudan yabancı sermaye yatırımı almış ve kendisi de 792 milyar dolar dışarıda doğrudan yabancı sermaye yatırımı yapmış bir ülke haline gelmişti.
İnanılır gibi değil, bugün 2.1 trilyon dolar dış borcu var ama sadece 2.1 milyar dolar döviz rezervi tutması gerekiyor. Cari dengesi 7-8 milyar dolar fazla veriyor. Enflasyon da sıfıra yakın.
Ama global krizde bankaları kurtarma çabası çerçevesinde bütçe açığı inanılmaz boyuta yükselmiş ve GSYİH oranı olarak yüzde 32 düzeyine gelen bütçe açığı ortamında, İrlanda 2010 yılında Avrupa Birliği ve IMF’den 92 milyar dolar yardım almıştı. 2013 yılında da bütçe açığı yüzde 7.2 düzeyine inmişti.

Kemer sıkmaya mecbur kaldı

Tabii iki büyük dış ticaret ortağı ABD ve İngiltere’nin büyümesi İrlanda’ya da yardım ediyor. Ama Fransa ve İtalya gibi Avrupa’nın büyükleri yerlerde sürünürken, İrlanda’nın büyümesi en zor tercihlerin kararlı bir şekilde uygulanması, ücretlerin düşürülmesi, kamunun kemer sıkması ve istihdamın azalması yaklaşımlarının sonunda gerçekleşti. Son dört yılda özel sektörde ücretler yılda yüzde 2 düşmüş. Bankaların ödeyemedikleri kredileri de devlet kendi üzerine almış. Böylece bankalar toparlandı ve yeniden kredi verebilir hale geldiler ama İrlanda henüz tam kurtuldu da denemez. Kamu borcu GSYİH oranı olarak yüzde 120 civarında. Bankaların alacaklarının yüzde 10 kadarı da hâlâ batık. Konut sektöründe de örneğin bir milyon nüfuslu en büyük kent Dublin’de evlerin yarısı boş.
Özel tüketim İrlanda’nın büyümesinde artık nerede ise hiçbir rol oynamamakta. Eskiden özel tüketim yılda yüzde 6 hızla artmakta idi. Ücretlerin sürekli düşmesi ve çift rakamlı işsizlik tüm vatandaşları kemer sıkmaya mecbur bırakmış. Tabii işgücünün İngilizce konuşması, Pfizer, Dell, Apple gibi şirketleri İrlanda’ya cezbederken, ülke cari denge fazlası vermeye ve yatırım da yılda yüzde 15 büyümeye başlamış.
Bravo! İrlanda yeniden örnek ülke haline gelmek durumunda gibi!