• $8,2364
  • €10,0327
  • 484.788
  • 1441.33
31 Ocak 2014 Cuma

‘Gelişen‘ ülkeler çeşitli ve farklı

Global ortamda tüm gelişen ülkelerin benzer olduğu şeklinde bir genelleme var. Bu kökünden yanlış. Bugün Hindistan ve Arjantin örneklerini kendi ülkeniz ile karşılaştırmanız için, bu ülkelerde son günlerde gerçekleşen olguların kısa bir özetini aktaracağız.
TCMB öncesi faiz artıran bir diğer gelişen ülke merkez bankası da Hindistan Merkez Bankası oldu. Hatırlanırsa Hindistan Merkez Bankası'nın başına kısa süre önce Raghuram Rajan adlı çok ünlü ve genç bir iktisatçı atanmıştı ve peş peşe reformist değişiklikler getirmekte idi. Salı günü bizden önce faiz artıran gelişen ülke Hindistan olarak medyada yer aldı. Hindistan 25 baz puanı faiz artışı yaptı ama bu son altı ayda dördüncü faiz artışı idi. Hindistan enflasyonu ise dördüncü yıldır yüzde on civarında çakılı durmakta, bugün de hâlâ yüzde 10 civarında. Son faiz artışıyla faiz düzeyi ise yüzde 8 oranına geldi.

İç talebi azaltıp, zarar veriyor
Raghuram Rajan Hindistan'ın para politikası yaklaşımını değiştirerek enflasyon hedeflemesi yaklaşımına geçmek istiyor. Ama iş çevresi geçmiş alışkanlıklarını değiştiremiyor ve enflasyonun düşürülmesi çabalarının iç talebi azaltarak kendilerine zarar verdiğini düşünüyor. Bu arada Hindistan'ın cari denge açığı da iyice küçülmüş durumda ve GSYİH oranı olarak sadece yüzde 2.5 düzeyinde ve döviz rezervleri de kanuni yasaklarla azaltılan altın ithalatı nedeniyle artmakta. Rajan enflasyonu yüzde 4 düzeyine indirmeye çalışırken de sokaktaki insanların gelecek enflasyon tahmini ise yüzde 13.5 civarında. Dolayısıyla vatandaşlar oldukça kötümser!

Yabancı yatırımcıyla kavgalı
Vatandaşların iyice kötümser olduğu bir diğer ülke de Arjantin. Ama konuya yakın kimseler Arjantin'de esas sorunun popülizm olduğunu, yüksek bütçe açığı, yüksek enflasyon ,aşırı değerli bir para, ve düşen cari denge fazlası gibi açık şekilde görülebilen sorunları vurguluyorlar. Dolayısıyla vatandaşların kötümserliğinin kaynağı Hindistan'dan çok farklı.
Popülist Peronist Arjantin on yıl kadar evvel 80-100 milyar dolarlık dış borçlarının üstüne yatmış ve bugünküne benzer politikalar nedeniyle iflas etmişti. Acılı iflasın gerçekleştiği 2002 yılından sonra milyonlarca insanın tasarrufları yok olmuştu. Ama son dönemde artan dünya soya fasulyesi ve diğer emtia talebi emtea fiyatlarını ve dolayısı ile Arjantin'in ihracatlarını arttırmış ve ülkeye yeniden büyüme getirmişti. Bu arada ölen kocasının yerine işbaşına gelen Bayan Kirchner'in popülist sübvansiyonlarının artışı, delinen bütçenin açığının para basarak karşılanması ve böylece harcamaların devamının sağlanmasıyla ülkeyi bir kere daha yere serdi. Sorunlar büyüdükçe de Bayan Kirchner iş çevresi ve dış yatırımcılar ile kavgayı seçti.

Enflasyon yüzde 28'e yükseldi
Ülkedeki enflasyon son günlerde yüzde 28 düzeyine çıktı. Son yıllarda Kirchner bir özel havayolu, bir özel petrol şirketi ve bir de özel emeklilik sandığına el koyarken, 2011 yılından itibaren de vatandaşların ne kadar ülke parasını dolar çevirebileceklerini sınırlayarak bir peso karaborsa piyasasının yıllar sonra yeniden doğmasına neden olmuştu. Sonunda isyan çıkmasına ramak kalmışken Bayan Kirchner biraz daha akıllı kimseleri hükümete alarak enflasyonu ve karaborsayı ortadan kaldırmaya çalıştı. İlk iş olarak da yeni bir enflasyon endeksi yapıldı. Geçen hafta ise ülke parasının yüzde 15 değer kaybına izin verildi. Resmi kur dolar başına 8.025 peso düzeyine geldi. Ama karaborsa kur hâlâ dolar başına 12.25 peso. Arjantin her gün yüz milyon dolar kadar bir fonu dolar almak isteyen vatandaşlara satmaya başladı. Bu ortamda da döviz rezervleri 29 milyar dolar düzeyine indi.
Bu özeti gelişen ülke kelimesinin aslında pek anlamlı olmadığını göstersin diye aktardık. Türkiye de bu iki ülkeden çok farklı!

<h3><strong>Haftanın magazin başlıklarını Akşam Gazetesi Magazin Müdürü Barış Kocaoğlu ve Eda Cabul

Kerem Bursin kafelere gidenlere 'salak' dedi, Maldivler'e gitti!

Türkiye'nin ilk silahlı insansız deniz aracı, füze atışlarına hazır

İzmir'de denizin yüzeyini 'deniz marulu' kapladı

Halk pazarları Covid-19 tedbirleriyle açıldı