Avrupa Merkez Bankası Başkanı Mario Draghi gene şapkadan tavşan çıkarttı. Dün özetini verdik ama tam neler olabileceği konusunda piyasa pek emin değil.

Draghi’nin reçetesinde kredi ile desteklenmiş bonolar önemli bir rol oynayacak. Avrupa menkul kıymet piyasası zaten ABD’ye kıyasla oldukça küçük bir piyasa idi ve Draghi bu piyasada bankaların müşterilerine (kişilere ve şirketlere) verdiği kredilerle desteklenen bonoları ve tahvilleri piyasadan satın alarak likidite yaratacağını açıkladı. Bu tabii gerçekleşmesi riskli olabilecek ve olası boyutu da pek belirli olmayan bir yaklaşım. Aşağıda Draghi’nin yeni politikasının teknik özelliğini aktaracağız.

740 milyar $ azaldı

Draghi’nin söylediği kadarı ile Merkez Bankası bu yaklaşımla 1 trilyon euro veya 1.3 trilyon dolarlık bir likidite genişlemesi yaratmayı umuyor. Peki bu bono ve tahvilleri satın almak neye yarayacak?
Temel sorun şu: Avrupa’da bankaların şirketlere verdikleri krediler 2008 yılından bu yana 740 milyar dolar kadar daralmış bulunuyordu. Bu daralmanın büyük çoğunluğu da son iki yıl içinde gerçekleşmiş. Bu süreçte de aslında mesela ABD’de benzer bankalardan şirketlere krediler büyümekte imiş.
İşte böyle bir ortamda Draghi bankalarda şirketlere verilebilecek kredi kapasitesini artırmaya çalışıyor. Peki bankalar neden sıkışık veya kötümserdi de kredi vermedi? Yapıyı iyice anlamak gerek!
Bankalar ilk adımda kişi veya şirketlere kredi veriyor ve bunun karşılığında aldıkları borç senetlerini bono halinde paketleyip (buna seküritizasyon deniyor) bunları ortaklık fonlarına, emeklilik sigortalarına ve hedge fonu denen kurumlara satıyorlar. Bankalara geri dönen fonların da gene bankalar tarafından kredi olarak verilmesi mümkün.
Ama 2008 yılında kriz ortaya çıkınca bankalar seküritizasyon piyasasından endişelenmeye başlamış ve pasif bir tutuma geçmişler. ABD’de bu piyasa yeniden genişlemişse de Avrupa’da bankalar pasif kalmışlar ve bu piyasa kriz öncesinin çok altında bir büyüklükte kalmış.

Almanya ne diyecek?

İşte bu durumda bankalar yeni yaklaşımda bu tip krediye dayalı bono ve tahvilleri Avrupa Merkez Bankası’na satarak yeniden likiditeye ve yeni kredi verme olanağına kavuşacaklar diye düşünülüyor.
Tabii bu bono ve tahvil alma planı önemli bir sonuca da olanak sağlamayabilir. Eğer miktar olarak düşük kalırsa Avrupa genelinde büyümeye etki etmekte çok zorlanabilir. Bu nedenle Draghi yeni yaklaşımın detaylarını ekim ayının başlarında daha detaylı olarak ortaya koyacak. Peki risk neden var? ABD’de bu tür piyasada yukarıda anlatılan türden 10.2 trilyonluk dolarlık ipoteğe dayalı menkul kıymet var. Avrupa’da ise ABD miktarının yarısından az.
Tabii bu önlem yeterli sonuç vermezse, Draghi son çare olarak likidite yaratmak için kamu menkul kıymetlerini de satın alma programına girişebilir. Tabii Euro Bölgesi’nin “tepesindeki” Almanlar izin verirse!