• $7,3836
  • €8,9448
  • 436.843
  • 1453.34
20 Eylül 2012 Perşembe

Bütçe açığı büyüyor, dolaylı vergilerde artış kaçınılmaz!

Büyümede hızlanma belirtisi yok ve vergi artırıcı bir temponun yakalanması da uzun bir zaman alabilir. Bütçe açığındaki artışın önüne geçmek için dolaylı vergilerde artış kaçınılmaz gözüküyor. Bu artışlar tütün, sigara ve alkol gibi özel tüketim vergilerine ya da akaryakıt, gaz elektrik gibi enerji faturalarına yansıyacak

"tablo.png"

Ekonomik büyümede yumuşak iniş gerçekleşirken ve cari açık problemi de azalan ithalat sayesinde çözülürken, bütçede açık büyümeye başladı. Bu  beklenmedik bir durum değil. Hem ekonomik büyüme, hem de ithalat vergileri bütçeye gelir tarafında büyük oranda katkıda bulunuyordu. Şimdi bu iki faktör de yavaşlayarak vergi gelirlerini önemli ölçüde azalttı. Aynı zamanda, vergi barışı, paralı askerlik derken bütçede bir defalık gelir kalemleri de kesildi ya da kesilmek üzere. Bu kalemlerden de bütçeye fazla destek gelmiyor. Nitekim bu hafta açıklanan verilerde, ilk sekiz ayda Merkezi Yönetim Bütçe gelirleri 199 milyar TL'den 220.5'a yükselmiş. Bu da yaklaşık yüzde 11 oranında bir artış anlamına geliyor. Ancak enflasyon etkisini kaldırdığımızda bütçe gelirlerindeki toplam artış sadece yüzde 1.1. Ekonomik büyümenin ortalama yüzde 3 civarında olduğunu düşünürsek, bütçe gelirlerindeki reel artışın daha düşük kaldığını görüyoruz. Üstelik, sadece vergi gelirlerine baktığımızda reel bazda yüzde 2'ye yakın azalma görüyoruz. Bu da yukarıda bahsettiğimiz iki faktörün bütçeye etkisini göstermesi açısından çarpıcı.Diğer yandan, bütçe gelirlerinde durgunlaşma devam ederken, harcama kısmında artış sürmekte. Faiz dışı harcamalar geçen yılın ilk sekiz ayında 165 milyar TL olmuştu. Bu yılın aynı döneminde bu toplam 193 milyara yükseldi. Yani kabaca 28 milyar TL'lik artış söz konusu. Nominal olarak yüzde 16.7, reel olarak ise yüzde 6.4 oranında artıştan söz ediyoruz. Yani, faiz dışı harcamalar hem nominal bazda, hem de reel bazda gelirlerden daha hızlı artıyor. Faiz harcamalarında da nominal yüzde 14.2 ve reel yüzde 4.2 oranlarında artış da dikkate alınırsa, geçen yılın ilk sekiz ayında 2.1 milyar TL fazla veren Merkezi Yönetim Bütçesinin bu yılın aynı döneminde 8.5 milyar TL açık verdiğini görüyoruz. On iki aylık hareketli toplam, yani yıllık bütçe açığı ise ağustos ayı itibarıyla 28 milyar TL'ye yükselmiş. Bu da kabaca GSYH'nın yüzde 2'sine karşılık geliyor. Bu oranı mayıs ayı sonunda yüzde 1.3 olarak hesaplamıştık.

Seçim yaklaşıyor...
HEM sosyal güvenlik açığında, hem de personel giderlerinde gerçekleşen harcamalar hükümetin anlık politika değişiklikleri ile kısabileceği türden değil. Uzun dönemli taahhütlerin sonucunda gerçekleşen ve kısa dönemde azaltılamayacak harcamalar. Faiz ödemeleri de aynı türden. Dolayısıyla, giderler tarafındaki tabloda bütçeyi toparlayabilecek tek kalem mal ve hizmet alımlarının iyice azaltılması, ama bu kalem zaten ciddi bir şekilde azalmış. 2013'le birlikte yavaş yavaş seçim atmosferi de yaklaşacağını da düşünürsek bütçede ciddi bir sorundan söz edebiliriz.

Özelleştirme hazırlığı yok
GELİRLER tarafında, yakın vadede bir seferlik bütçe gelirlerini artıracak pek fazla seçenek gözükmüyor. Ekonomik büyümede hızlanma belirtisi henüz yok ve vergi artırıcı bir temponun yakalanması uzun bir zaman alabilir. Yeni özelleştirme bir opsiyon olabilir ancak gündemde buna ilişkin bir hazırlık da yok. Dolayısıyla, bütçe açığındaki artışın önüne geçebilmek için dolaylı vergilerde artış kaçınılmaz gözüküyor. Bu artışlar muhtemelen tütün, sigara ve alkol gibi özel tüketim vergilerine, ya da akaryakıt, tabii gaz elektrik gibi enerji faturalarına yansıyacaktır diye düşünüyoruz.

Sosyal güvenlik açığı artıyor
TABLODA, ilk sekiz aydaki bütçe tablosu karşılaştırmalı olarak yer alıyor. Harcama tarafında sadece mal ve bütçe alımları kaleminde ciddi bir düşüş söz konusu. Ancak, personel giderleri ve cari transferlerde görülen artışlar  bütçe dengesini ciddi bir şekilde etkiliyor. Cari transferlerdeki artışın gerisinde yeniden artmaya başlayan sosyal güvenlik açığı yer alıyor. İlk sekiz ayda sosyal güvenlik finansmanı reel olarak yüzde 12.6 oranında artmış.Geçtiğimiz mart ayında tahmini olarak GSYH'nın yüzde 4.1'ine kadar düşmüş olan yıllık sosyal güvenlik açığı ağustos itibarıyla yüzde 4.5 seviyesine yükselmiş durumda.

<p>24 TV Ankara Temsilcisi Melik Yiğitel, Ankara'nın gündemini ve siyasette yaşanan son gelişmeleri

Restoran ve kafelerde son durum ne?

Türkiye'nin yeni nesil yerli silahları

Hayranı gibi yaklaştı önce imzasını aldı, sonra canını!

Günün en çok paylaşılan fotoğrafları