ABD 2008 krizinden beri ekonomik açıdan bazı sorunlu verilerle zaman zaman karşılaşıyor. Bu da analistleri acaba duraklama mı başlıyor dedirtiyor. Ama kimse de ABD’nin uyguladığı politikalar sonrası ülke gene toparlayamadı da demiyor.

Ancak kriz Avrupa’ya biraz daha geç, 2009 yılında geldi ama gene de Avrupa’nın toparlanmasının oldukça geciktiğini söylemek mümkün.
Avrupa Birliği Merkez Bankası geçen yıl bono satın alarak parasal genişleme yaratmak yaklaşımı ile büyümeyi arttırmış ve piyasada da borsa değerleri artınca bir rahatlama olmuştu. Ancak şimdi, bir yıl kadar sonra, deflasyon geri dönüyor gibi bir durum var ve de borsalar da teklemekte.
Avrupa Merkez Bankası 2015 Aralık ayında bir doz daha parasal genişleme yaptıktan sonra şimdi 10 Mart 2016 tarihindeki toplantısında gene gidişata müdahale etmek durumuna gelmiş gibi. Çünkü şubat ayında gelen veriler durumun zayıf olduğunu sergiliyor. 2016 yılının başında Avrupa Birliği’nde tüketici fiyatları % 0.2 düşmüş. Tabii petrol fiyatlarında düşüş enflasyonun önemli bir nedeni! 2015 Şubat ayından 2016 Şubat ayına kadar olan 12 aylık dönemde fiyatlar sadece yüzde 0.7 artı. Bu da euronun doğduğundan bu yana, 17 yıldaki en düşük enflasyon. Avrupa Merkez Bankası parasal genişleme uyguladığı dönemde her ay 65 milyar dolarlık bono almıştı ama yüzde 2 enflasyon hedefine de hiç yakınlaşamamıştı.
Diğer taraftan işsizlik de düşmeye devam ediyor. 2013 yılından bu yana iyileşmeye devam eden işsizlik oranları Ocak 2016 tarihinde yüzde 10.3 düzeyine inmişti. Fakat 2015 başında yıllıklaştırılmış değerlerle yüzde 2.2 büyüme ihtimalini düşündüren gelişmeler, daha sonraki tahminlerde, ekonomik yavaşlama nedeniyle yıllıklaştırılmış değerlerle 1.1 düzeyine geri gelmişti. Euro bölgesi GSYİH değeri 2008 dönemindeki zirve üretim düzeyinin altında, Amerika ise sekiz yıl önceki üretim düzeyinden yüzde 10 daha yukarıda.
Tabii enerji fiyatlarının düşmesi hane halklarının yaşamlarını biraz da olsa destekliyor. Ama Avrupa’da yatırım artışı pek kıpırdamıyor. Bu da Avrupa ülkelerinin ihracatçılarını, Çin’in zayıfladığı ve gelişen ülkelerin de iyice zorlandığı ortamda, oldukça zora sokuyor. Bu nedenle de, euro bölgesinin en büyük üç ülkesi olan Almanya, Fransa ve İtalya’da, sanayi üretiminin düşmesine neden oluyor. Alman sanayi ve ticaret gelişmeleri, Münih Üniversitesi’nin araştırma kurumu Ifo tarafından derlenen endekslerde 2012 yılından bu yana ilk defa kötüleşti.
Bu durumda galiba Avrupa Merkez Bankası bu ayki toplantısında parasal genişlemeye ve negatif faizlere devam edecek gibi gözüküyor demek yanlış olmaz.
Hatta faizler eksi 0.4 düzeyine indirilebilir ve daha önce yaptığı gibi 2018 eylül ayına kadar uzun vadeli kredi de verebilir. Parasal genişlemeyi de 60 milyar eurodan 75 milyar euroya artırabilir ve programı 2017 yılına kadar da uzatabilir.
Tabii Avrupa Merkez Bankası piyasayı, 10 Mart’ta yukarıda yazılanların hepsini bir arada yapsa da pek tatmin edemeyecek. Çünkü negatif faizler ve enflasyon arasındaki ilişkiyi anlayan sayısı şu anda oldukça az. Piyasa, “sihirbaz Draghi” tüm marifetlerini tüketti diye düşünüyor galiba!