2015 dördüncü çeyreği ve de 2015 yılı bütünü için büyüme verileri dün yayınlandı.

Bahçeşehir Üniversitesi Betam ekonomistleri Seyfettin Gürsel, Mine Durmaz ve Melike Kökkızıl her zamanki gibi verileri ve gelişmeleri özetledi ve analiz ettiler.
İktisatçıların analizine göre bir özet vermek gerekirse, Türkiye ekonomisi büyüme verileri 2015 yılında GSYİH ölçeği ile yıllık yüzde 4 büyüdü. Bahçeşehir Üniversitesi Ekonomik ve Toplumsal Araştırmalar Merkezi Betam da benzer bir büyüme oranı tahmin etmişti. Bu büyüme hızı 2014 yılındaki yüzde 2.9’luk büyümenin ardından nispeten büyük bir büyüme demek. İlan edilen büyüme sayısı Orta Vadeli Programda öngörülen büyüme oranıyla da tutarlı.
Ancak büyüme beklenenden daha az dengeli oldu. Denge demek özel tüketim ılımlı artarken net ihracatın da büyümeye pozitif katkı yapması demek. Bu beklenti gerçekleşmedi.
Büyümeye en büyük katkıyı yüzde 4.5 artan özel tüketim sağladı. Büyümeye ikinci en büyük katkı ise kamu harcamalarından geldi. Yatırımlar dahil kamu harcamaları yüzde 7 arttı. Buna karşılık net ihracatın katkısı negatif oldu. İhracat yüzde 0.8 gerilerken ithalat artışı da yüzde 0.3 oldu.
4. çeyrekte GSYH bir önceki çeyreğe göre yüzde 0,7 arttı. Son Betam tahmini yüzde 0,8’di. 4. çeyrekte büyümenin ana kaynağı stok artışı oldu. Özel tüketim artışı çok sınırlı kalırken yatırımlarda belirgin bir canlanma görüldü. Kamu yatırımlarında ise seçim maratonunun ertesinde sert bir fren söz konusu. Buna karşılık net ihracatın katkısı ihracatın gerilemesi ve ithalatın büyük çapta artması sonucu büyük çapta negatif oldu.

İç talepte yüksek artış

2014’te çok ılımlı artış (yüzde 1,3) sergileyen özel tüketim siyasal belirsizliklere rağmen 2015 yılında beklenenin bir hayli üzerinde yüzde 4,5 oranında artarak ekonomik büyümeyi sürükleyen talep kalemi oldu. İki seçim arasında büyük düşüş yaşayan tüketici güven endeksinin beklendiği kadar tüketimi frenlememesine dikkat çekmek istiyoruz.
Büyük ölçüde tüketim harcamalarından (personel ve malzeme) oluşan kamu harcamalarında 2014’e kıyasla görülen yüksek artış (yüzde 0,5’e karşılık yüzde 7) iç talebi canlandıran ikinci etken oldu. Yüzde 4’lük GSYH artışının 1,1 puanı kamu harcamalarındaki toplam artıştan kaynaklandı. Seçim yılı için bu çapta bir artışın şaşırtıcı olmadığı söylenebilir.
Bununla birlikte 2015’in son çeyreğinde büyümenin harcama kaynakları itibariyle önemli değişiklikler gözlemleniyor. Özel tüketim artışı çeyrekten çeyreğe yüzde 0,3 ile sınırlı kalırken, kamu harcama artışı da yüzde 0,2 ile sınırlı. Bu iki kalemin yüzde 0,7’lik GSYH artışına katkısı 0,2 puandan ibaret.

Özel yatırımlarda canlanma

2015 büyümesinin kalite açısından yegane olumlu özelliği yatırımlarda mütevazı da olsa bir canlanmanın gözlemlenmesi. Düşük büyüme yılı olan 2014’te özel yatırımlarda yüzde 0,5 gibi zayıf bir artış sonucu büyüme katkısı 0,1 puanla sınırlı kalırken özel yatırım artışı yüzde 2,7 oldu ve büyüme katkısı 0,5 puana yükseldi.
Yarın “ekonomide dengesiz büyüme' ne demek onu tartışacağız.