• $7,4126
  • €9,0363
  • 441.833
  • 1542.45
14 Nisan 2012 Cumartesi

Güney Kıbrıs da Yunanistan gibi!

Türkiye destekli Kuzey Kıbrıs ve Yunanistan destekli AB üyesi Güney Kıbrıs'ın ekonomik yaşamlarının Türkiye ve Yunanistan'a endeksli olduğunu bilmek için fazla ekonomi zekası ve bilgisi sahibi olmaya gerek yok. Ancak Yunanistan tüm dünyada en sorunlu ekonomi haline gelince de, işler tersine dönüp, Yunanistan kamu borç senetleri Güney Kıbrıs bankalarına  da satılınca, sorunların Güney Kıbrıs'a da yansımasından daha normal bir şey olamazdı.
Dün medyada Yunanistan'ın sorunlarının nasıl Güney Kıbrıs'a da yansıdığını açık seçik ortaya koyan bir haber yer aldı. I. Herald Tribune gazetesinin haberine göre Güney Kıbrıs bankacılık kesimi önemli boyutta sorun yaşamakta imiş.
Güney Kıbrıs'ın en büyük bankası, eski adı ile Bank Marfin ve yeni adıyla Bank Popüler adlı banka, acilen 2.4 milyar dolar ek sermaye bulmak zorunda kalmış. Bu miktar ülke GSYİH sayısının yüzde onundan fazla. Ama Güney Kıbrıs geçen yıl itibarıyla uluslararası finans piyasalarından  dışarıda kalmış. Bu durumda para bulmak için 65 yaşındaki eski bir Dünya Bankası iktisatçısı ve gene eski Güney Kıbrıs Maliye Bakanı olan Michalis Sarris ocak ayında kurtarma operasyonu için bankada göreve gelmiş. Tabii batan duruma gelen banka ve bankacılık sektörü o kadar büyük ki, esas kurtarılan aslında bankalar değil, Güney Kıbrıs ekonomisi olacak. Ama sadece en büyük banka değil Güney Kıbrıs'taki bankaların tümü de haziran ayının sonuna kadar sermayeleri artırmak mecburiyetindeler. AB üyesi olmanın faturası, bunu emreden mercinin çok ısrarcı AB bankacılık yetkilileri olması!
Peki sorun ne? Sorun tüm Kıbrıs bankalarının temel yatırım aracının Yunanistan hükümetinin bonoları olması. Bu bonolar dev faizlerle iskonto edilerek değerleri sıfıra doğru yollandığından bankalar dev ziyan yazmak zorunda kalmışlar. Sermayeleri eksiye dönmüş ve şimdi taze sermaye enjeksiyonu yapmak zorundalar. Yapamazlarsa da, ya devlet kurtarma operasyonunun faturasını yüklenecek ya da bankalar kapanacak. Kurtarma operasyonu gerçekleşirse de  faturası da AB ve Euro Bölgesi genelinin finansman sorunlarını artıracak ve bir uluslararası kurtarma operasyonu daha gündeme gelebilecek.
Güney Kıbrıs bankalarının kredi riski resmi verilere göre 152 milyar euro. Güney Kıbrıs ekonomisinin GSMH sayısı ise 23 milyar dolar. IMF verilerine göre tüm bankaların toplam kredi riski Güney Kıbrıs GSYİH sayısının yedi sekiz misli kadar. Güney Kıbrıs bankaları tabii ki Yunanistan hükümetinin kamu borç kağıtlarına yatırım yaptıkları ve çoklukla da Yunanistan vatandaş ve şirketlerine  kredi verdiklerinden sorunun ortadan kaldırılması da kolay ve çabuk gerçekleşebilir değil.
AB bankacılık yetkililerine göre Marvin Popüler adlı en büyük bankanın elindeki kağıt parçası değerindeki Yunanistan kamu borç senetleri 3.4 milyar euro kadar nominal değere sahip. Ama satılamaz ve kolay kolay da likit hale gelemez.  İkinci büyük Güney Kıbrıs bankası olan olan Kıbrıs Bank'ın elinde de, 2.4 milyar euro kadar Yunanistan bonoları mevcut. Bu  durumda Kıbrıs Popüler bankası geçen yıl 2.5 milyar euro ziyan yazmış. İkinci büyük Kıbrıs Bank ise 1 milyar euro ziyan etmiş.
Güney Kıbrıs kamu bütçesi  açığı yüzde 7 ve işsizlik oranı da yüzde 10. Ama bugünkü şartlarda ülke dışından borçlanma olanağı olmayan Güney Kıbrıs parayı başka yerlerde aramak zorunda.  
Nitekim Bank Popüler'in başına geçen eski Bakan Sarris bugünlerde yeni sermayeyi Rusya'da arıyor. Hatırlanırsa Demetrius Christofias adlı Güney Kıbrıs Başkanı gençliğinde çılgın bir ideolog olarak eğitimini Moskova'da yaptığı ve Rusça'yı da gayet iyi konuştuğu için Güney Kıbrıs'ın en büyük dostu öncelikle Rusya ve sonra da İsrail. Güney Kıbrıs'ın potansiyel doğalgaz kaynakları hem Rusya hem de İsrail için önemli ve bu nedenle de Güney Kıbrıs'a şefkat gösterilebilir. 
Avrupa Birliği'nin ise Güney Kıbrıs'tan şirket karları üzerinden ödenen Kurumlar Vergisi'nin oranının yüzde 10 düzeyinden daha yukarı arttırılmasını isteyeceği de konuşuluyor.
Bu da birçok firmayı Güney Kıbrıs'tan kaçırabilir. Zaten banka sistemi kurtarılamazsa düşük vergi oranının da anlamı kalmaz.
Güney Kıbrıs'ın işi zor. Sorunların Kuzey Kıbrıs'a da bulaşması, siyasetin de daha da gerilmesi bile mümkün! Bekleyip göreceğiz!

<p>Peki, reform paketlerinde gelinen son durum ne? Hukuk ve  ekonomide hangi başlıkları konuşacağız?

Reform paketlerinde son durum ne?

Türkiye'nin yeni nesil yerli silahları

Amasya'da mamutlara ait olduğu değerlendirilen fosiller bulundu

İHA fabrikası Ankara'da üretime başladı