Mayıs ayına ilişkin açıklanan ödemeler dengesi verileri, cari açıktaki artışın tempo kaybetmeden devam ettiğini gösteriyor. Geçen yılın aynı ayında yaklaşık üç milyar dolar olan aylık cari açık, bu yılın mayıs ayında iki kattan fazla artarak sekiz milyara yaklaşmış. İlk beş aylık cari açık da geçen yıla göre yüzde 121 oranında artarak 37 milyar doları geçti. Geçen yılın ilk beş ayında cari açık 17 milyar doların altındaydı. 2010 yılı sonunda 48 milyar dolar olan yıllık cari açık rakamı da hareketli on iki aylık toplamda mayıs ayı itibarıyla 68 milyar dolar yükseldi.
Cari açıktaki artışın gerisinde ithalatla ihracat arasındaki farkın, yani dış ticaret açığının hızla artıyor olması var. Yıllık enerji ithalatının 40 milyar doları geçtiği bir ortamda cari açığın da 70 milyar dolara yaklaşması sürpriz değil. Ekonomideki canlanma ve yatırımların artması ile birlikte sermaye malları ithalatında da ciddi artış söz konusu. Yılın ilk beş ayında sermaye malları ithalatı geçen yılın aynı dönemine göre dolar bazında yaklaşık yüzde 60 oranında arttı. Ek olarak yılın ilk çeyreğinde çift basamaklı oranlarda artan sanayi üretimi nedeniyle ara malları ithalatında da ciddi artış söz konusu. Ara malları ithalatında ilk beş aydaki artış oranı yüzde 40'ın üstünde.
Son dönemde, yani nisan ve mayıs aylarında, sanayi üretimdeki artışta yavaşlama söz konusu oldu. Ancak bunun ithalat ve cari açık üzerindeki etkileri henüz göremedik. Bu etkiler büyük ihtimalle yılın ikinci yarısında belirginleşerek, ithalattaki artışı yavaşlatacak. Benzer şekilde diğer sektörlerdeki ekonomik büyümenin yılın ikinci yarısında normal seviyelere inmesi ithalat talebini azaltacak. Bu noktada kredilerdeki artışın da acilen yavaşlatılması gerekiyor. Haziran ayı itibarıyla henüz kredilerde önemli bir durgunlaşma söz konusu olmadı.
Ödemeler dengesinin finansman tarafında ise geçen yıldan bu yana alışageldiğimiz seyir devam ediyor. Doğrudan yatırımlarda cılız sayılabilecek bir kıpırdanma söz konusu. Ancak cari açıktaki artış göz önüne alındığında doğrudan yatırım girişlerinde görülen artış henüz yeterli boyutta değil. Yılın ilk beş ayında geçen yıl net 1.7 milyar dolar olan doğrudan yatırım girişi bu yıl 4.4 milyar dolara yükselmiş. Yani iki kattan fazla artmış. Ancak bu rakam ilk beş aylık cari açığın sadece yüzde 12'sine karşılık geliyor.
İlk beş aydaki yaklaşık 38 milyar dolarlık cari açığın en önemli finansmanı portföy yatırımları ve özel sektör borçlanması. Her iki kalemden de ilk beş ayda net 15'er milyar dolarlık giriş söz konusu. Bankacılık sektörü de net 5 milyar dolara yakın borçlanmış. Sevindirici olan durum ise kamunun borçlanmıyor olması. Son olarak, kaynağı belirsiz döviz girişleri olarak net hata ve noksan kalemini de dikkate aldığımızda yılın ilk beş ayında 38 milyar dolarlık cari açığın finansmanına ek olarak Merkez Bankası rezervlerinde de 8 milyar doların üzerinde artış var. Bu da cari açıktaki riskli sayılabilecek artışa rağmen finansman tarafında önemli bir sorun olmadığının bir göstergesi sayılabilir.
On iki aylık birikimli cari açık rakamının mayıs ayı itibarıyla GSYH'nın yüzde 9'una yaklaştığını tahmin ediyoruz. Cari açık daha önce GSYH oranı olarak bu seviyelere hiç gelmemişti. Geçen yıl sonunda bu oran yüzde 6.5 seviyesindeydi. Ancak doğrudan yatırım girişleri ve net hata ve noksan kalemi çıkartıldığında bu oran yüzde 4.8'e düşüyordu. Aynı düzeltmeyi son verilere de yaparsak, mayıs ayı itibarıyla bu oran GSYH'nın yüzde 6'sına karşılık geliyor. Bu da oldukça yüksek bir oran.
Önümüzdeki dönemde mevsimsel olarak turizm gelirlerinin de devreye girmesi ile cari açıktaki artışın bir miktar duraksayacağını tahmin ediyoruz. Bu durumu haziran verilerinin açıklanması ile birlikte daha yakından inceleme şansımız olacak. Ancak cari açıktaki asıl çözülmeyi yıl sonuna doğru, yani ekonominin büyüme temposu iyice yavaşlayınca göreceğiz. Bu dönemde Merkez Bankası ve BDDK'nın politikalarının kredilerdeki artışın önüne geçmesi gerekiyor. Kredilerdeki soğuma, iç talebi ve dolayısıyla da ithalat talebini kısmak için oldukça önemli.