İspanya'da iktidar, mahalli seçimlerde yenildi. Yenileceği az çok görünüyordu, ilgi çekici olan seçimin gidişatı veya neticesi değildi. Muhalifler dikkat çekici sloganlar kullandılar. Mesela 'İspanya bir şirket değil, biz de köle değiliz' dediler. Mesela 'buna demokrasi diyorlar ama değil' dediler. En hoşu, 'para az değil, hırsız çok' dediler.
Pankartlarda bu kadar çok 'değil' ile karşılaşınca, acaba muhalif kampanyanın taşıyıcı unsuru 'değil' kelimesi miydi diye meraklandım. Anladığım kadarıyla değildi.
***
'Değil', müthiş güçlü bir kelime. Bir sayfanın bir yerine küçük bir çember çizin. Bu çemberin içi bir şeyi, mesela Türkleri temsil etsin. Çemberin dışında, Türk olmayan her şey yer alır. Sadece Çinliler değil, Ermeniler, Faslılar, Aborjinler de mesela. Ama o kadar da değil. Menekşeler, kaplanlar, Nil Nehri, oksijen ve daha ne varsa...
Dahası da var. Ecinniler, denizkızları, pembe inekler de yani mevcut olmayan şeyler de o basit 'değil'in içinde kendilerine yer bulabilir. Hatta fay hatları, golf, şiir ve saire de... Değil kavramı en çok da bu yüzden kıymetli zaten. Mevcut olmayanı, ancak hayal edilebileni de içinde barındırdığı için.
***
'Bu değil' diyenin yakasına yapışıp 'peki söyle o zaman, ne' diye sarsanlardansınız muhtemelen. Ama unutmayın, sadece insan topluluklarının değil, tabiatın bütün tarihi değil sayesinde mümkün oldu. Diyalektiğin yarısı 'değil'dir.
Türkiye'nin sıkıntısı, 'bu değil' diyenlerin 'şu' diyemiyor olmasından kaynaklanmıyor. Çırılçıplak, hiç hesapsız, katıksız bir 'değil'in söylenemiyor olmasından kaynaklanıyor. Bütün yaramaz çocuklar 'bu değil, bunu istemiyorum' diyebilir. Ama ancak safkan sokak çocukları, cesareti Araf'ta kalmaya yetenler, 'peki ne istiyorsun o vakit' diye sorulduğunda sessiz kalabilirler. Pazarlıksız, şantajsız, yalın bir itirazın sahipleri... Tarihte kayda değer, dişe dokunur ne varsa onlar yaptılar.
Türkiye'nin sıkıntısı, 'bu değil' diyenlerin 'şu' diyemiyor olmasından kaynaklanmıyor. Zaten 'bu değil' diyenlerin hepsinin cebinde birkaç 'şu' var. Yoksa, 'peki o zaman ne' dendiğinde orta yere koyuverecek öyle abur cubur şeyler biriktirmemişlerse, zaten 'bu değil' demelerine de izin yok. Türkiye'de sokak çocukları susturuldu. Her yerden kovuldular.
***
Erdoğan'ın meydanlarda 40'ların CHP'sinden hesap sormasında anlaşılmaz şey yok. Çünkü 'AKP nedir' sorusuna verilebilecek bir tek cevap olsun istiyor: 'CHP değil'. Çünkü memleketin en güçlü damarı bu. Ama 'CHP değil' diyenler, 'kravatlılar poturlulara zulmetmesin' istiyorlar, 'yerler değişsin, artık poturlular kravatlılara zulmetsin' demiyorlar. Yanılıyorsam, eğer öyle diyor idilerse, marifet, böyle yıkıcı bir enerjiyi işe yarar alanlara yönlendirebilmekteydi.
Erdoğan'ın Türkiye'ye yaptığı en büyük kötülük, 'değil' kelimesini böyle iğdiş etmiş olması. Ülkenin her yerinden fışkıran sağlıklı, vaatkar, canlı bir itirazı, yetmiş yıl öncenin ayna simetriğini gerçekleştirmeye sevk etmiş olması. Türkiye'nin dokuz yıldır, bu kadar ufuksuzluğa mahkum olmuş olması ne kadar acıklı.
Layığımız bu mudur bilmem ama talebimiz bu değil.