• $7,5207
  • €8,9707
  • 412.5
  • 1541.98
29 Mart 2012 Perşembe

Şehirleşme ve okullaşma tarihimiz üzerine

Cemalettin Taşçı
Cemalettin Taşçı
YAZARIN SAYFASI

Cumhuriyetin ideali sahiden de muasır medeniyetin seviyesini aşmak idiyse eğer, erken dönem Cumhuriyetçileri de bu ideali paylaşıyor idiyseler, hedefe tuhaf bir güzergahtan ulaşmayı tercih etmiş olmalılar. Çünkü iki konuda çok kıskanç idiler: Diploma ve şehir. Okullaşmadan ve şehirleşmeden muasır medeniyetle rekabet etmeye niyetliydiler gibi görünüyor. Herhalde muasırlaşmaya varan, kimsenin bilmediği bir kestirme biliyorlardı.
Şu efsanevi Köy Enstitüleri mesela. Hakkında söz söyleyenin çarpılacağı kutsal eğitim yuvaları. Hem şehirleşme hem de eğitim konusunda, dönemin muktedirlerinin ruh halini çok iyi yansıtıyor. Cumhuriyetin ideallerini bir türlü içselleştirememesine kızılan ahali şehre yerleşmek, çocuğunu şehirde okutmak istiyor. Cumhuriyetin ideallerini güya içselleştirmiş olanlar onlara, köyde kalmaları mukabilinde rüşvet olarak diploma vaat ediyor.
Ne işe yarayacak o diploma? Eğer her şey umulduğu gibi giderse, köyde hayatın veriminin nasıl artırılabileceğini öğrenecek köylü çocukları. Bir de tabii, Yunan klasiklerini okumuş olacaklar.
Bu mudur yani?
***
DP şehri ve okulu ahali için erişilebilir kıldı. Sevenleri o yüzden sever DP'yi. Sevmeyenleri de o yüzden sevmez.
DP'nin yaptığı işi abartmak da caiz değil. 1950'de her on Japon'un üçü şehirlerde yaşıyordu. Bizden yalnızca yarım fazla. 25 yıl sonra Japonya'da on kişinin sekizi şehirlerde yaşarken, Türkiye'nin hala yarısından fazlası köylerdeydi.
Okullaşmaya gelince... Cumhuriyet İstanbul'da bir dizi yükseköğretim kurumu miras almıştı. Ankara'da Ankara Üniversitesi'nin nüvesini teşkil eden yükseköğretim kurumları ta 1925'ten başlayarak kuruldu. Ama ülkenin üçüncü büyük şehri İzmir'de bir üniversite kurulması için 1956'ya kadar beklenmesi gerekti. Otuz koca yıl.
Sonrası daha acıklı. Memleketin üniversiteleri, yeni üniversitelerin açılmasına şiddetle direnç gösterdiler. Siyaset bu direnci aşamadığı için İktisadi Ticari İlimler Akademileri, Devlet Mühendislik Mimarlık Akademileri gibi ara çözümler üretmek zorunda kalındı.
Türkiye'nin Cumhuriyetçi aydın kadrolarını işgal edenlerin derdinin 'neden şehirleşemiyoruz, nüfusumuzu neden okutamıyoruz' olması lazımdı değil mi? Ama bildiniz, tam aksine, 'göçü nasıl önleriz, akademilerin önünü nasıl tıkarız' derdindeydiler.
***
Bugün de haletiruhiyemiz çok farklı sayılmaz. Ahalinin göç ve diploma talebine yenildik evet. Ama -artık başarılamaz olduğunu üzülerek teslim etmiş olsak da-doğru olanın göçü önlemek, üniversite sayısını azaltmak olduğundan şüphemiz yok. Muhtemelen sizin de yok. Bu yazıyı okuyor olduğunuza göre gazete okuyanlardansınız ya, kapağı aydın kategorisine atmışlardansınızdır. Aileniz şehre göçeli, 15 yıldan daha uzun süre geçmiştir. (Galip ihtimal, elli yıldan uzun değildir şehirlilik tarihiniz ama zaten 15 yıl kafi.) Dolayısıyla artık, gönül rahatlığıyla, şehre yeni göçenleri aşağılamak, şehrin yekun problemlerini onlara fatura etmek ruhsatını almış olmalısınız. Şu gecekondu üniversiteler konusundaki fikriniz de bellidir.
Hangi siyasi kampta olduğunuza bağlı olarak, diğer kampa mensup biriyle herhangi bir konuda anlaşmanız imkansız gibi. Ama bakın, göçün ve gecekondu üniversitelerin birer musibet olduğu konusunda pekala mutabakat sağlayabilirsiniz.
***
Bu mevzulara devam edeceğim. Çünkü şehirleşme ve okullaşma, şehvetle tartışıyor olduğumuz her konudan daha müessir memleketin hali ve istikbali üzerinde. Aklınızdan geçeni de okuyabilirim. Elbette ben de biliyorum kalite-kantite meselelerini. Ama aynı zamanda biliyorum ki, hiçbir toplumun şehirlileri, köyde şehirlileştirilip şehre göçmediler. Dünyanın hiçbir üniversitesi kurulmadan gelişmedi. Ankara Hukuk veya Gazi Eğitim de kurulduklarında uyduruk kurumlardı.

<p>Samsun'da eski eşi E.M.'yi sokak ortasında 5 yaşındaki kızlarının önünde öldüresiye döven İbrahim

Samsun'daki caninin ifadesi ortaya çıktı: Bir anda gözüm döndü ve sinir krizi geçirdim

Sosyal medyadan servis ettiler... Haftanın yalanları

İçişleri Bakanı Süleyman Soylu, Iğdır'da esnaf ziyareti yaptı

Mavi Vatan 2021 Tatbikatı'nın Seçkin Gözlemci Günü başladı