• $7,426
  • €9,0108
  • 442.726
  • 1535.82
22 Mayıs 2012 Salı

Sanat

Cemalettin Taşçı
Cemalettin Taşçı
YAZARIN SAYFASI

Güvercinlere, on tanesi Monet'ye, on tanesi Picasso'ya ait yirmi tablo gösteriliyor. Bir grup güvercin Monet'leri seçerse ödüllendiriliyor, öteki grup ise Picasso'ları. Güvercinler hangi tabloyu seçeceklerini öğrendikten sonra, öncekilerden farklı Monet'ler ve Picasso'lar konuyor önlerine. Güvercinler, ilk defa gördükleri Monet'lerin Monet'ye, Picasso'ların Picasso'ya ait olduğunu tahmin ediyorlar.
Araştırmacılar, iki ressamın renk tercihlerinin güvercinler için ipucu olabileceği ihtimaline karşı, tabloların gri tonlarından mamul kopyalarıyla araştırmayı tekrarlıyorlar. Güvercinler iki ressamı yine ayırt ediyor. İş bununla da kalmıyor. Monet ve Picasso'larla eğitilmiş güvercinlere Renoir ve Braque'lar sunuluyor. Güvercinler Renoir'i Monet'yle, Braque'i Picasso'yla ilişkilendirebiliyorlar. Bach ve Stravinsky'nin müziklerini ayırt edebildiklerini ise 25 yıldır biliyorduk.
Kuş beyinli güvercinler bile sanattan anlayabiliyor yani. 'Yok, bu sayılmaz' diyorsanız, galerilerde, tiyatro salonlarında, konserlerde salınanların sergiledikleri ilave bir sanatsal marifet söyleyin bana. Ama temennilerinizi, varsayımlarınızı değil, gerçekten ölçülüp biçilebilir bir marifet...
Kaldı ki, hayvanların yegane sanatsal mahareti insanlar tarafından üretilmiş sanat eserlerini tefrik etmek de değil. Mesela birçok kuş türünde erkek, dişiyi tavlayabilmek amacıyla öyle gösterişli yuvalar inşa ediyor, o yuvaları öyle süslüyor ki, görseniz şaşkınlıktan dilinizi yutarsınız. (Konuyla alakasız ama bu arada öğrenmiş olduk ki, yuvayı erkek kuş yaparsa başka türlü yapıyor.)
Hala yaygın mıdır bilmiyorum, köy evlerinin duvarlarında, kabzası kakmalı tüfekler, kını işlemeli kamalar asılı dururdu. Rivayet odur ki, Halit Refiğ o tüfekleri, kamaları hatırlatıp, 'bu ahali öldürücü silahları bile sanat eseri haline getirip duvarlarına asar' dermiş. Sanat eseri deyince aklınıza o kabzalar, kınlar, halılar, kilimler, erkek kuşların bir tek gecelik vuslat için kendilerini paralayarak inşa ettikleri yuvalar gelmiyorsa, o sizin tercihiniz. Eserlerini eşsiz bulduğunuz Picasso mesela, Afrika yerlilerinin masklarına sanat eseri muamelesi yapıyordu.
***
Sanat denen şeyin, sanat yapanlar dışında kalanlar için, benim bildiğim kadarıyla iki tür terfi sağlama potansiyeli var. Birincisi, sergi salonlarında, tiyatrolarda boy göstermek bir sosyal statü sağlıyor. Sizin gibi olanlarla buluşuyorsunuz. Arsızca 'kıroyum ama para bende' diyen şu biçimsiz güruha temas etme riski olmadan, rahat bir nefes alabiliyorsunuz.
İkincisi, sanat eseriyle etkileşmek, insanın insan olarak terfini sağlayabilir. Nadiren gerçekleşse de, böyle bir potansiyel var. Nadiren gerçekleşiyor ama sanattan söz edilirken bu ihtimal sanki hep gerçekleşiyormuş gibi söz ediliyor. Monet'den Renoir'a geçebilen güvercinlerde neler değiştiğini bilmiyoruz ama insanın kendisini sanat vasıtasıyla terbiye etme potansiyelinin gerçekleşmesi için nezihleştirilmiş galerilerin, salonların şart olmadığını söyleyebiliriz. Kabzası kakmalı bir tüfek veya evde televizyondan izlenen bir Halit Refiğ filmi de pekala bu işe yarayabilir.
***
Galerilere, tiyatro veya konser salonlarına itiraz ettiğim zannedilmesin. Demek istiyorum ki, mevcut taarruzun sanatla bir alakası yok. Erdoğan kendisini bir kurtuluş ordusu komutanı olarak görüyor. Ülkesinin istila edildiği duygusuyla büyümüş. İstilacıların elindeki toprakları geri almaya, sefere çıkmış.
Geri alınmadık toprak kalmadı. Ama istilacılar hala kadrajdan çıkmadı. Görüldükleri yere bomba yağdırıyoruz. Ayrıca şu da var, eğer bütün toprakları geri aldığımızı fark ederse, ordu dağılabilir, neme lazım.
Mevcut müdafaa hattının da sanatla bir alakası yok. Şu kaba saba insan müsveddelerinden, göbeğini kaşıyan heriflerden, bidon kafalılardan bir farkımız olması lazım. Elimizde sanat ve bilim gibi soyut kavramlardan gayrı bir şey kalmadı. Ne yapalım?

<p>EGE'DE TÜRKİYE'NİN HAKLILIĞI ÇOK AÇIKTIR'</p><p>'Adına Egeler denilen, aslında bizim Adala

'Ege'de Türkiye'nin haklılığı çok açıktır'

Türkiye'nin yeni nesil yerli silahları

Dünyanın en pahalı savaş jetleri hangileri? İşte dudak uçuklatan fiyatlar

Başkan Erdoğan, Elazığ'da deprem konutları anahtar teslim törenine katıldı