Her dil gönlün perdesidir. Perde kımıldadı mı sırlara ulaşılır.'
Darbeleri Araştırma Komisyonu'nun, 6 ay aralıksız çalışmasıyla tamamlanan 1404 sayfalık rapor, Mevlana'dan bu alıntıyla başlıyor.  36. sayfada ise Oğuz Atay'ın Tehlikeli Oyunlar'ından o unutulmaz cümle:
'Siz bilmezsiniz albayım; insanlık tek başına kollarımda can verdi. Yanında kimseler yoktu.'
Komisyon Başkanı Nimet Baş, raporu perşembe günü TBMM Başkanı Çiçek'e sundu. O günden beri de gazetelerde değerlendiriliyor. Ben de kendi payıma merak ettiklerimi Baş'a sordum: Metin mimarisi, bu kadar hacimli metni kimlerin kaleme aldığı, alıntıların öyküsü, muhalefetin eleştirilerini. 

- Raporun yazımında sizin ve uzmanların payı nasıl?
- Her bölüm, kendi uzmanlarınca değerlendirildi. Vekillerin katılımıyla oluştu. İlk 145 sayfa bana ait. Sunuşta biraz duygusal bir dil, sonrasında da meselenin ciddiyetine özgü, tümünün yaptığı çalışmaları, raporları aktardık. 

- Mevlana ve Oğuz Atay alıntıları?
- Oğuz Atay çok etkilendiğim bir yazar. Mevlana'dan alıntı yaparken de inanın çok düşündüm. 

- Niye?
- (gülüyor) Mevlana son dönemlerde twitter'da pop sanatçılarının geyiği haline geldi. Tereddüt ettim ama benim yüklediğim anlam farklı olduğu için koydum. 

- Siz mi konsolide ettiniz?
- Evet  hepsini ben birleştirdim. Sadeleştirdim. Alt komisyon raporlarından en düşük sayfa sayısı 800'dü. Kısaltarak, özgünlüklerini ve ana çatılarını bozmadan birleştirmeye çalıştım. Tabii dilde biraz farklılıklar ortaya çıktı.

- Muhalefet, 'yazanlar ortada yok' diyor?
ÖNÜMDE ÜÇ EKRAN AYNI ANDA AÇIKTI
-Muhalefet 'uzmanlar yazdı' diyerek haksızlık ediyor. Uzmanlar çalışmaları yaptı ama son şeklini vermek bizim inhisarımızdaydı. İnanın versiyon versiyon, önümde üç ayrı ekran laptop, masaüstü ve I-Pad açık; göre göre ilerledik. Tüm safhalarda vardım. Satır satır okudum. Son iki hafta sabah altıya kadar çalışıp, sekizde tekrar kalkıp, gün içinde birkaç saat daha okuyarak tamamladık. Muhalefet okumadık diyor ama tartışmak üzere gönderdiğimiz metinlere itiraz etmediler. Şu da olsaydı dedikleri ya da çıkarılsın dedikleri bir bölüm olmadı. Raporu her üye imzaladı.

- Bazı önemli olaylara girilmediği eleştirisi?
-1 Mayıs olayları incelenmedi diyorlar ama 1 Mayıs'ı ele aldık. 1 Mayıs, başlıbaşına özel bir komisyonun araştıracağı bir konu. Buna benzer büyük; Maraş, Sivas olaylarına giremeyeceğimizi, komisyon kurulurken açıkladığımız yol haritasında söylemiştik. Birine girsek dağılırdı. Hepsi daha detaylı ayrıca araştırılmayı hak ediyor. Bunu da raporumuzda önerdik zaten.

MUHALEFET SÖZÜNE GÜVENİP İŞ YAPMAM
Daimi komisyonların yürüttüğü işlere bakın; aylarca inceliyorlar. Haziranda bitmesi gereken raporu hala teslim etmediler. O yüzden biz de büyük olaylara girip dağılsaydık, süre biterdi. Bir de 'zamanında verilmedi' diye önerge verilseydi, bütün emeğimiz çöpe giderdi. Muhalefetin sözüne güvenerek iş yapmam. Biz darbelere bakışın, bir felsefenin yolunu açmak istedik. Onu da yaptık. 

- Her sayfayı okudunuz mu?
Hepsini gördüm. Raporda itiraz ettiğim hiçbir şeyin altına imza atmadım. Yazdığımız her şeyin bilgiye belgeye dayalı olmasına özen gösterdik. Birçok hususu açıklamadık. Neler onlar? Teyidini yapmadığımız bilgileri kullanmadık. Bir kişi diğerini çok ağır suçladı. Kişilik haklarını korumaya çok gayret ettik. Ne kadar yoğun bir süreç geçirdiğimizin farkına bitince vardım. Bir oh çektim ve perşembe akşamı aralıksız uyuyabildim.  

- Rapora talep var mı?
-Herkes... Gelip konuşanlar, bilim adamları, katkı sağlayanlar, üniversiteler, akademik çevreler. Cumhurbaşkanlığı ile Başbakanlığa redaksiyondan sonra göndereceğiz. Yazım hataları varsa düzelecek. Araştırmacılar, gazeteciler için muazzam bir kaynak oldu. Dijital ortama yüklenerek kaydedilmesi gerekiyor. Biraz zaman alır ama herkese açılacak.