Evvelki gün D. Mehmet Doğan’ın Osmanlıca Yazılışlı Büyük Türkçe Sözlük’ün yayınlandığını duyurmuştuk.

Hazır konu sözlükten açılmışken, bir müjdeli haber de Türkiye Bilimler Akademisi’nden (TÜBA) geldi.

TÜBA Başkanı Muzaffer Şeker, Prof. Dr. Andreas Tietze’nin ‘Tarihi ve Etimolojik Türkiye Türkçesi Lügati’nin 10. cildini de yayınlayarak seriyi tamamladıklarını duyurdu.

Avusturyalı ünlü Türkolog Tietze, hayatı boyunca Türkiye Türkçesinin tarihi ve etimolojik sözlüğünü hazırlamak için malzeme toplamış bir isim.

Uzun süre İstanbul Üniversitesi'nde öğretim üyesi olarak da görev yaptı.

Tietze bu sözlüğü 7 cilt olarak planlamıştı.

Sözlüğün birinci cildi (A‑E harfleri), Prof. Tietze hayattayken Avusturya Bilimler Akademisi (ÖAW) ile Simurg Kitabevi (İstanbul) tarafından 2002 yılında yayımlandı.

İkinci cilt (F-J harfleri) ise Prof. Tietze'nin vefatından sonra 2009 yılında Avusturya Bilimler Akademisi Yayınevi tarafından (Türkçe olarak) neşredildi.

TÜBA da önemli bir faaliyete imza atarak daha önce yayımlanan bu iki cildi yeniden gözden geçirip kalan diğer ciltleri de yayımlayarak eseri tamamladı.

Prof. Tietze’nin ömrünün büyük kısmını verdiği ve metin tarama yöntemiyle 700 yıllık bir döneme ait çok sayıda kitabın incelenmesini içeren titiz bir çalışmanın ürünü olan Tarihi ve Etimolojik Türkiye Türkçesi Lugati; 60 bin civarında maddeyi içeriyor.

Eser, 14. yüzyıldan başlayarak Eski Anadolu ve Rumeli Türkçesi ve 20. yüzyıl sonuna kadar Türkiye Türkçesini kapsıyor.

Söz konusu dev eser, 19. yüzyılda Yunan ve Ermeni harfleriyle yayımlanmış bazı kitapların ve 20. yüzyılda Anadolu’da ve Rumeli’de derlenmiş diyalekt metinlerdeki kelimeler ve argo kelimeleri de içeriyor.

TÜBA, 2014 yılında, ÖAW ve yazarın varislerinden Prof. Tietze’nin hayattayken yapmış olduğu çalışmalarını kapsayan tüm yazı ve belgeleri teslim almıştı.

Sonraki yıllarda harf sırasında göre lügatin ciltleri peyderpey yayınlandı.

Nihayet TÜBA, 10. ciltle birlikte, adeta bir bayram hediyesi olarak eserin tamamını Türkçe’ye kazandırmış oldu.

Aslında böyle bir projenin tamamlanması uluslararası düzeyde tanıtım toplantılarıyla duyurulmalıydı.

Ancak koronavirüs salgını koşullarında bu zor görünüyor.

Eserin satışı TÜBA ağ sayfası üzerinden yapılıyor.

Türkiye Türkçesi'nin yaklaşık 700 yıllık dönemini aydınlatan eseri kaybolmaktan kurtaranları tebrik ediyoruz.