Nazım Hikmet ağabeyim bir gün de bana  sorsa: 'Mutluluğun resmini yapabilir misin Ahmet?' Yanıtım şu olurdu: 'Resmini yapamam ama karikatürünü deneyebilirim.'
Karikatür buradaki anlamıyla, bir yorum özgürlüğü, bir abartma, yergi, vurgu, uyarma, sarsma, uyandırma olanağıdır. Resmin, 'gerçeğe sadık kalarak' yapıldığında sahip olduğu açı darlığına karşın, karikatürün bakış, yorumlayış ve anlatım genişliği var.
Darlaştırıcı, kopyacı resim anlayışının karşısında, karikatürün gerçeği belli biçimde görme dayatmasına karşı bir isyan olduğu söylenebilir. Elbette resmin de kalıp kırıcı özgürlüğü vardır. Ben burada kopyacı, kalıplarla yapılan resimden söz ediyorum. Diğer yandan bir başka karikatürden kopya olan karikatürler de olabilir. Bunlara karikatür demiyorum. Karikatür kopya çekmez. Karikatür, abartarak, çarpıtarak, yaşananı eleştirebilme olanağına verdiğim bir addır. İçinde mizah vardır, ciddiyet vardır. Buluş vardır.
Hayatı karikatürle anlama ve anlatabilme, onun diğer anlatım olanaklarının sınırlarını aşabilmesiyle gerçekleştirilebildiğinde, hayatın zenginliğine yapılan bir yolculuktur.

***
Buraya kadar dünyaya karşı bir tavır, bir anlatım olanağı olan karikatürden söz ettim. Kağıda çizilerek gerçekleştirilen bir sanat dalı anlamının dışında karikatürün bu geniş anlamının üzerinde düşünmek gerekir. Yaşadıklarımızın karikatürünü yapabilmek, hayata karikatürle bakabilmek özgür, özerk ruhların işidir. 'Sevgilim aşkımızın karikatürünü yapabilir misin?' 'Bak sana yaşadıklarımızın karikatürünü anlatayım.' 'Neden bana gerçekçi bir resim gibi bakıyorsun? Karikatürümü yapsana!' 'Anladım, ilişkimiz neden yürümüyor biliyor musun? Birbirimize bir karikatür olarak bakamıyoruz da ondan' İşte size bir tavır olarak karikatür kavramının kullanımıyla ilgili olarak verebileceğim birkaç örnek.

*** 
Gelelim bir çizgi sanatı olan karikatüre.
Elbette resim yapmak ustalık ister. Resim dünyanın kopyası değil. Dünyanın bir yorumu. Dünyanın renk ve çizgilerde farklı yüzlerini bize açması.  
Karikatür de ustalık ister. Çizginin arayışı vardır onda. Çizginin özgürlüğü. Çizginin düşünceyle dansı. Resim kadar çılgın. Resimden daha çılgın. Abartmanın, çarpıtmanın, bozmanın, bozulmanın cirit attığı meydandır, karikatür.

*** 
Derler ki mizah olan karikatür vardır, düşündüren karikatür vardır. Bu savın kendisi bir karikatür. Düşüncesiz mizah olmaz çünkü. Nasıl gülebilir bir insan düşünmeden? Gülebiliyorsa bu bir sinir boşanmasıdır. Bir gıdıklanmadır belki. İstemsiz bir harekettir. Düşünce içermeyen bir karikatür olamaz. Karikatür, düşüncenin çizgilenmesidir. Çizginin düşünmesidir. Karikatür, ironik düşünmenin kapılarını açabilir. İronin katılığı kırıcı, alışılagelen düşünme biçimlerini askıya alıcı gücü, çizgiye aktarılabildiğinde karikatür  varlık üzerine, yaşanan hayat üzerine çizgi ile yapılan bir felsefe haline gelir.
Sözcüklerle yürütülen düşünmede sözcükler dilin yapısı içinde düzenlenirler. Çizgilerle yürütülen düşüncede belli bir düzlem ya da uzay içinde çizgiler, sözcüklerin 'mantığından farklı bir mantık yapısı' içinde bir araya gelirler. Çizgilerin 'dili', sözcüklerin dilinden farklıdır. Çizgilerin dili ile düşünme çabası, düşünme ufkumuzu 'sözcük ötesi' alanlara açabilir. (Seslerle, renklerle, kokularla, çamurlarla, taşlarla... Kısacası herhangi bir 'nesneler topluluğu' ile düşünülebilir!) Üstelik karikatürdeki çizgiler, karikatürün geleneği içinde, anlattıkları nesneleri ya da olayları ortaya koyarken belli bir 'yapı' içinde düzenlenirler. Deyim yerinde ise, karikatürün kendine özgü bir dili ve o dilin belli bir 'gramer yapısı' vardır. 
Belki has karikatür, yalnızca karikatürle anlatılabilir olanın ortaya konduğu karikatürdür. Onun anlattığını ne söz ne resim ne müzik ne heykel ne de herhangi bir sanat dalı anlatabilir. Bu has karikatürün yaratıcıları hayata karikatür tavrıyla bakabilip, baktıklarını çizgiler üzerindeki ustalıklarını gerçekleştirerek ifade edebilen insanlardır.

Ülkemizin şu anda hayatlarına bir karikatür gibi bakabilen insanlara çok ama çok  ihtiyacı var.