Türkiye'de en çok 10 ay süreyle verilen işsizlik maaşında şu anda alınabilecek en yüksek rakam 1.011 TL. Ancak kişinin maaşı ne kadar yüksek olursa olsun, alacağı işsizlik maaşı asgari ücretin brüt tutarının % 80’ini geçemez.

Türkiye'de işsizlik sigortası fonunun daha aktif kullanılması gerekiyor. Ülkemizdeki işsizlik sigortası uygulaması OECD üyesi ülkeler içerisinde en katılarından birisi. Özellikle son 120 gün kesintisiz prim ödemiş olmak şartı Türkiye işgücü piyasası koşullarında çok kolay değil. Ayrıca işsizlerin çok küçük bir bölümü işsizlik sigortasından yararlanabiliyor. İşsiz kalan kişilerin hepsi bu sigortadan yararlanamazlar. Bundan yararlanabilmek için istifa etmemiş olmak ve kendi isteği dışında işsiz kalmak gerekmektedir.

PRİM KOŞULLARI AĞIR

İşsizlik sigortasından maaş alabilmek için son 120 günü kesintisiz olmak üzere son 3 yıl içerisinde en az 600 gün yani 20 ay işsizlik sigortasına prim ödemiş olmak gerekiyor. Yani son 36 ayın 20’sinde çalışmış olmak şarttır. Bu koşulu sağlayan kişilere 6 ay işsizlik maaşı bağlanıyor. Son 36 ay içerisinde 30 ay işsizlik sigortası primi ödeyenler 8 ay, son 36 ayın tamamında prim ödeyenler ise 10 ay işsizlik sigortasından maaş alabilirler. Dolayısıyla işsizlik sigortasından maaş alınabilecek en uzun süre 10 aydır. İşsizlik maaşı kişi adına SGK’ya bildirilen prim miktarına göre değişmektedir. Günlük olarak hesaplanan işsizlik maaşı, kişinin son 4 ay içerisindeki ortalama günlük kazancının yüzde 40’ıdır.

5 BİN LİRA ALANA DA AYNI

Ancak kişinin çalıştığı zaman aldığı maaş ne kadar yüksek olursa olsun alacağı işsizlik maaşı asgari ücretin brüt tutarının yüzde 80’ini geçemez. Yani kişinin maaşı 5.000 TL olsa bile 2015 yılının ikinci altı ayı için alabileceği işsizlik maaşı 1.011 TL’dir. Dolayısıyla işsizlik maaşındaki üst sınır nedeniyle maaşı yüksek olan kişiden yüksek prim kesilmesine rağmen bu kişiye daha yüksek işsizlik maaşı verilmesi söz konusu olmamaktadır.

FONDA KAÇ PARA BİRİKTİ?

Temmuz 2015 itibarıyla işsizlik sigortası fonunda toplam 88 milyar 107 milyon 969 bin TL para var. Bu rakam neredeyse Türkiye’nin cari açığına denk. Dolayısıyla fonda önemli bir miktarda para olduğunu söylemek mümkün. Ancak işsizlik sigortası fonu hayata geçtiğinden bu yana yalnızca 4 milyon 84 bin işsize maaş verilebilmiş. Bu kişilere ödenen rakam 9 milyar 687 milyon TL. Yani neredeyse fonun yalnızca 10’da biri 13 yılda işsizlere ödenebilmiş.

10 KİŞİDEN BİRİ ALABİLİYOR

Nisan ayı itibarıyla işsiz sayısının 2 milyon 821 bin, işsizlik maaşı alan kişi sayısının 305 bin 15 olduğu düşünüldüğünde, işsizlerin yalnızca yüzde 10’u işsizlik maaşı alabiliyor. Bu da işsizlik sigortasından yararlanma şartlarının çok katı olduğunu ortaya koyuyor. İşsizlerin işsizlik maaşı alamama nedenleri prim şartının çok yüksek olması.

MAAŞIN YARISI OLMALI

Ülkemizde de işsizlik sigortasından yararlanma kriterlerinin son 2 yılda 1 yıl gibi daha makul bir süreye çekilmesi gerekiyor. Çünkü Türkiye işgücü piyasasında istihdamda kalanların iş değiştirme sıklığı çok yüksek. Diğer yandan OECD üyesi ülkelerde ortalama maaş işsizin son aldığı ücretin yüzde 60’ı civarında. Süre uzadıkça bu oran yüzde 30’lara kadar düşüyor. Ülkemizde de en azından son maaşın yüzde 50’si gibi bir oran söz konusu olmalı.

ÇALIŞMA HAYATI AKŞAM'DAN SORULUR
SORULARINIZI GÖNDERiN, YAZARIMIZ OKAN GÜRAY BÜLBÜL SiZiN iÇiN YANITLASIN - emeklilik@aksam.com.tr