Henüz Corona’nın sonrasını konuşmak için erken; zira salgının yayılım boyutu, ekonomiler üzerindeki etkileri, nüfus ve demografide yapacağı değişiklikler gibi birçok konuda bildiklerimiz bilmediklerimizden az. Birbirinden çok farklı sağlık sistemi olan, kültürel/toplumsal değerleri farklılaşan, kendilerine özgü mücadele metodu kullanan ülkeler arasında enfekte insan sayısı ve can kaybını kıyaslamanın yapılması dahi genel resmi anlamada hala zorluk yaşadığımızın göstergelerinden. Yine de henüz olgunlaşmamış bir analiz yapmak gerekirse, eldeki veriler Corona’nın küresel çapta kontrol altına alınması sonrasında dünya siyasetinde bir takım değişikliklerin ya da öncelik kaymalarının yaşanabileceğini göstermekte.

Mesela güçlü devletlere olan rağbetin artabileceği söylenebilir. Corona ilk pandemi olmadığı gibi son da olmayacak. Yeni virüsler ya da Corona’nın mutasyonları hayatın bir parçası olmaya devam edecek. Mücadele de merkezi bir operasyon kabiliyetini gerektirdiğinden, Corona’yla mücadelede başarı gösteren güçlü devletler ‘ideal yapılanmalara’ dönüşebilir.

Virüs tüm küresel ilgiyi üzerinde topladı. Batı’da yayılmaya başladığı anda gündemimizde olan Suriye, Libya, Yemen, sığınmacı krizi gibi konular neredeyse tamamen gündemden düştü. Çünkü virüs bilaistisna herkesi ilgilendiriyor; avam-yönetici, zengin-fakir, Müslüman-Hristiyan-Yahudi, göçmen-vatandaş ayrımı yapmıyor. Hal böyle olunca, virüslerle mücadele için bir ar-ge seferberliği, solunum cihazı gibi gereksinimlere yatırım ve sağlık sisteminin kapasitesini artırma çabaları makul devletler tarafından öncelenecek. Türkiye gibi sağlık sistemine önceden muazzam yatırımlar yapan ülkeler, büyük salgın durumlarıyla baş edecek kapasitelerini artıracak.

Batı genel olarak kötü bir performans sergiliyor salgına karşı, fakat salgının yayıldığı Çin’in Batı’nın ‘liberal demokrasilerine’ karşı galebe çalacağı bir döneme gireceğimizi söylemek aceleci bir yorum olur. Çin de dahil olmak üzere tüm devletlerin ekonomileri etkilenecek. Nekahet dönemini kısa kesen ve üretim kapasitesini koruyan ve genişleten devletler ön plana çıkacak. Salgının gerçek etkisini henüz bilmediğimiz Çin’in bu konuda avantajları da dezavantajları da var. Nihayetinde çetin rekabet devam edecek.

Corona sürecinin gidişatına bağlı olarak milliyetçi-devletçi akımlar sesini daha fazla yükseltecektir. Büyük oranda milli imkanlarla mücadele devam ederken, beklentiyi karşılamayan birlikler, çok taraflı kurumlar daha da fazla tartışmaya açılacak. Bu süreçte birbirine somut destek çıkan devletler arasında yeni yakınlaşmalar ve potansiyel ittifaklar (Corona kardeşliği) görmek de şaşırtıcı olmayacaktır.