Bir süredir ABD öncülüğünde Arap tarafların ikna edilmesi suretiyle bir asrın anlaşmasının hazırlandığı konuşuluyor. Trump’ın Kıdemlı Başdanışmanı Jared Kushner ekibiyle birlikte Ortadoğu’da başkentleri turluyor. İsrail-Filistin meselesindeki statükoyu değiştirme amacını taşıyan anlaşmayla Trump, Ortadoğu konusunda en belirgin katkısını yapacağını, başarısını elde edeceğini düşünüyor. Son olarak Türkiye’yi de ziyaret eden Kushner’in, muhataplarıyla ele aldığı birçok konu ile birlikte İsrail-Filistin meselesi hakkında da fikir alışverişinde bulunduğu anlaşılıyor.

Filistin-İsrail meselesinin çözümüne dair perspektifin daraldığı bir gerçek. Senelerdir Filistinlilerin zemin kaybettiği, İsrail’in tek taraflı uygulamaları, derinleşen işgali, aldığı yeni yerleşim kararları, yıkılan veya kamulaştırılan Filistinli ev ve arazileri ile İsrail çözüm perspektifini daralttı bir olgu. Amerika’nın bile arada sesini yükseltmek zorunda kaldığı yerleşimler konusunda bile İsrail’e geri adım attıramadığı görülüyor. Bütün bu gelişmelerin faturası “iki devletli çözüm” olarak bilinen, egemen iki devletin (İsrail ve Filistin) yan yana yaşaması üzerine kurulu plana çıkıyor. Geldiğimiz noktada Oslo yıllarında popülerleşen iki devletli çözümün gün be gün anlamsızlaşmasını gözlemiyoruz.

Asrın anlaşması olarak lanse edilen ve basına sızan ayrıntıları ile egemenliği sorgulanacak ve toprak bütünlüğünü kaybetmiş bir Filistin devletinin kurulmasını öngören anlaşmaya bölgeden destek gelebilmesi çalışmaları ABD heyetinin iş tanımının merkezinde yer alıyor. Yeni bölgesel mevzilenmelerden ve konjonktürel kutuplaşmalardan da istifade ederek anlaşmaya destek bulma çabası içerisine girilmiş durumda. ABD, Körfez ülkelerinden gelecek destekle, darbe sonrası işbirliğinden emin olunan Mısır’la birlikte anlaşmayı kabul edilebilecek bir formata dökmek istiyor.

Fakat öngörüldüğü şekliyle bu tür bir anlaşmanın uygulanabilirliği yok. Türkiye’nin de desteklediği iki devletli çözüm, hala tek çözüm perspektifi. İki devletli çözüm, Filistin’in egemen olması ve en azından 67 sınırlarına ufak tadilatlarla sadık kalınması şartıyla yaşayabilir. Ve tabi ki Doğu Kudüs’ün Filistin’in başkenti olmasının gerekliliğini tartışmaya bile gerek yok. Bunun dışında bir çözüm çözümsüzlük üretecek; ABD Körfez ve Mısır da dahil olmak üzere İslam dünyasından beklediğini bulamayacaktır.

Bu arada İsrail-Filistin konusunda çözüm isteyen herhangi bir aktörün kapısını çalması gereken ilk ülkelerden birisi Türkiye’dir. Bu durum bölgedeki konjonktürel değişimlere rağmen değişmeyecektir.