Her senenin sonunda işçilerin emekli olacakların ne zaman emeklilik talebinde bulunurlarsa daha fazla emekli aylığı alacağına ilişkin sorular başlar. İşçilerin emekli aylığı hesaplama yöntemi nedeniyle emeklilik talep tarihi emekli aylığında farklılığa neden olabiliyor. Emeklilik talep tarihinin hangisinin avantajlı olduğunu hesaplamak için yıllık TÜFE oranının belli olması gerekir.

Emeklilikte talep tarihine göre avantajlı duruma ilişkin ilk yazıları konuyu en iyi bilen uzmanlardan biri olan Murat Özdamar yazmıştı. Yıllar önce Türk Harb-İş Sendikası üyeleri için ne zaman emeklilik talebinde bulunmanın avantajlı olduğu yazısını dergide yayınlamaya başlamıştık. Daha sonra düzenli biçimde her yıl sendikanın dergisinde ve internet sitesinde bu duruma ilişkin yazılar yayınlanmaya devam ediyor. Emekli olma niyetinde olan yüz binlerce işçi buradaki bilgilere göre emeklilik müracaatını yapıyor. Son dönemde sözde bazı uzmanlar burada yazılanları bile tam olarak okumadan doğru olmayan ifadeler kullanıyorlar. Bunları da düzeltmek adına emekli talep tarihinin emekli aylıklarını neden etkilediğini tekrar açıklayalım.

MAAŞLAR NASIL HESAPLANIR?

Yaşlılık aylığı hesaplama yöntemi 5510 sayılı kanunun 29'uncu maddesinde düzenleniyor. İşçilerin emekli aylığını belirleyen iki temel parametre var. Bunlar; güncellenmiş ortalama aylık kazanç ile prim gün sayısına göre belirlenen aylık bağlama oranıdır. Emekli aylığı bu iki parametrenin çarpımı sonucunda bulunuyor. Kanunun ilgili maddesine göre belirlenen emekli aylığı artış yöntemi nedeniyle emeklilik talebinde bulunulan tarih, emekli aylığının miktarını belirliyor. Bu nedenle 2023 yılında bağlanan emekli aylığı ile 2024 yılında bağlanacak emekli aylıklarında az ya da çok bir farklılık olur.

TALEP YILI NASIL DEĞİŞTİRİR?

Özel sektör işçileri ile ücretlerini ayın 1'inde alan kamu işçileri; emeklilik müracaatlarını 31 Aralık 2023 tarihine kadar yaparlarsa 2023 emeklisi olurlar, 1 Ocak 2024 ve sonrasında yaparlarsa 2024 emeklisi olurlar.

Ücretlerini ayın 15'inde alan kamu işçilerinden emeklilik dilekçesini 14 Ocak 2024 (dahil) tarihinden önce verenler 2023 yılı emeklisi olurlar. 2023 yılında emekli olanlar, 2023 Ocak ve Temmuz emekli aylık artışlarını alırlar. Emeklilik dilekçelerini 15 Ocak 2024 (dahil) ve sonrasında verenler, 2024 yılı emeklisi olurlar. 2024 emeklisi olanlar, 2023 yılının yıllık TÜFE oranının tamamı ile 2023 yılı büyüme oranının yüzde 30'u üzerinden güncelleme yapılarak emekli aylığı hesaplanır. 2023 ve 2024 emeklisi olanların aylıkları ayrıca 2024 Ocak zam oranında artırılır.

AYLIK NASIL ARTIRILIR?

Emekli aylığının ne zaman avantajlı olduğunu belirlemek için yıllık TÜFE ve büyüme oranı verileri gerekli. TÜİK'in 11 aylık TÜFE oranı yüzde 60,09 olarak gerçekleşti. 2023 yılının büyüme oranını yüzde 5 seviyelerinde olması kuvvetle muhtemel. Bu kapsamda yıllık TÜFE oranını farklı tahminler üzerinden senaryolaştırarak emeklilikte talep tarihinin ne zaman yapılmasının avantajlı olacağını tahmin edebiliriz.

Yıllık TÜFE yüzde 65 oranında gerçekleşirse 2023 yılı emekli talebinde bulunmakla 2024 yılı talebinde bulunmak arasında neredeyse bir fark oluşmayacak.

Yıllık TÜFE yüzde 66 oranında gerçekleşirse 2023 emeklisi işçiler yüzde 0,50 ila yüzde 1 oranları aralığında daha düşük aylık alacak.

Yıllık TÜFE yüzde 68 oranında gerçekleşirse 2023 emeklisi işçiler yüzde 1,5 ila yüzde 2 oranları aralığında daha düşük aylık alacak.

Sonuç olarak yıllık TÜFE oranı beklentiler çerçevesinde yüzde 65 olarak çıkarsa 2023 ve 2024 emekli olmak arasında bir farklılık görünmüyor. Yıllık TÜFE'nin 65'in üzerinde çıkması durumunda 2024 emeklisi olmak az da olsa avantajlı görünüyor. 3 Ocak 2024 tarihinde açıklanacak aralık ayı TÜFE oranıyla birlikte mesele daha da netleşecek. 1 Ocak 2024'ten itibaren emekli olmak aynı zamanda kıdem tazminatlarının artışından yararlanma imkanı da sağlıyor.