Sosyal bilimlerin pek çok alanında kullanılıyor olsa da din bilimleri kaynaklı bir kavramdır

Birbirinden kesin hatlarla ayrılmış ve hiçbir şekilde birbiriyle münasebet içinde olmayan dinlerin yahut felsefi duruşların yeni bir inanç yahut duruş ortaya koymak adına karıştırılarak bir araya getirilmesine senkretizm adı verilir.

Örneğin, pagan inancına sahip bir Germen Hristiyanlığı kabul ettiğinde, yeni ve senkretik bir dindarlık ortaya koyabilir. Tarihsel tecrübe bunun nice örnekleriyle doludur.

Orta Çağ'da yaşayan bir Germen köylüsünden misal verelim; haşmetli ve korkunç bir tanrı olan Wodan'a tapan bu adamcağız, tanrısını memnun etmek için ona yer yer rüşvetler vermekte, onu rahatsız edecek şeyleri ise Tanrı'nın görmeyeceği yerlerde yapmayı tercih etmektedir.

Bu adam Hristiyan olması ile birlikte eski inancından kalan tortuları yeni inancına bir şekilde ekleme meyli göstermiştir ve eski inancından kalma pratikleri yeni inancında da tatbik etmeye başlamıştır.

Kiliseye gider ve tanrısına isteklerini kabul etmesi için rüşvet vermeye yeltenir bu adam. Oradaki ahşap haçın ayak kısmını yağlar, güzel kokular sürer ve Tanrı'ya "işte bak senin için ne yaptım, dileğimi yerine getir" der.

Günah çıkartacağı zaman ise haçın arkasında bir mekanda bunu gerçekleştirir ve Tanrı'nın gözleri önünde değil, arkasında kötülüğü itiraf ettiğini ima eder.

Bu senkretik bir tutumdur. Yeni ve daha tatmin edici bir dindarlık ortaya koyabilmek için sahip olunan kabullerin iç içe geçmesi esasına dayanır.

Eski yatkınlıkların yeni kabuller içinde yer etmesi elbette Orta Çağ’a mahsus bir durum değildir.

Modernitenin kuruluşunda, pek çok pre-modern alışkanlık ve yatkınlık, aslında modernitenin ruhuna uygun olmamalarına rağmen modern pratiklerle iç içe geçmiştir.

Bu doğal bir geçişkenlik sürecidir. Zira hiçbir dönüşüm bıçak gibi kesilerek gerçekleşmez. Aksine eski devrin adamları yeni devri ortaya koyan ve kurumlarını kendi alışkanlıklarıyla var eden kimselerdir. Bu kimselerin bütün alışkanlıkları kendi ortaya koydukları yeni dönemin öncesinde kazanılmış eski alışkanlıklardır.

Kavramı Türk siyasetine uyarlayacak olursak... Cumhuriyet tarihinin en senkretik siyasal hareketi günümüz Cumhuriyet Halk Partisidir diye sanırım.

Alışkanlıklarının ve yatkınlıklarının bir kısmı ittihatçı subayların geleneğine, bir kısmı cumhuriyetin kurucu babalarının alışkanlıklarına, bir kısmı ise tek parti döneminin zorba bürokratlarının yönetme pratiklerine dayanır.

En temel kabulü, sistemi kuran ve var eden parti ve ideoloji oldukları kabulüdür. Dolayısıyla merkezde onların olmadığı hiçbir kurum saf ve sisteme ait olamaz.

Bu bir dönemin anlaşılabilir kabulüdür. Asla kabul etmeseniz bile anlayabilirsiniz, nasıl olup da böyle bir kabule sahip olduklarını.

Buna mukabil senkretik bir yalpalama ile bu alışkanlıklar günümüzde de kendilerini ortaya koymaya başladığında bir takım temel sıkıntılarla karşılaşıyorsunuz.

Eski paradigmanın kabullerini yeni paradigmada da mutlak olarak doğru kabul etmek günümüz CHP siyasal aklını ilginç hatalara sürüklüyor.

Örneğin, kendisine mücavir kabul ettiği marjinal unsurları sırf kendisine yakın diye merkezde unsurlar olarak görüyor. Misalen milletvekilleri terörist cenazelerinde gözyaşı döküyor. Buna karşın kendisi ile iltisaklı görmediği Türk Silahlı Kuvvetlerini marjinal unsur olarak görebiliyor. Sezgin Tanrıkulu çıkıp SİHA'lar ile ilgili büyük bir sıkıntı beyan edebiliyor örneğin.

Zira senkretizm CHP’yi sistemin sahibi olduğunu zannettiği dönemlerdeki gibi bir kabule sevk ediyor ve meşruiyetin kendi hoşnutluğundan geçtiğini düşünen bir parti ortaya çıkıyor.

Şimdi durup dururken bu senkretizm mevzuu da nereden çıktı diye düşünen olabilir. Hemen arz edeyim.

Birkaç gündür cinsel tacizler konuşuluyor memlekette.

En aşağılık olanı hiç şüphesiz Fatih Nurullah vakası. Kendisine manen sığınmış bir ailenin evladını taciz ettiği ses kayıtları ile mukayyed. İzah edilecek tarafı yok. Bu sapıklığın yegane adı sapıklık.

Mesele CHP'li Didim Belediye Başkanı Ahmet Deniz Atabay hakkındaki cinsel istismar iddialarına gelince, hadise birden özel hayat perspektifinden değerlendirilmeye başlanıyor. Oysa iddia ciddi. Kendisinden iş isteyen muhtaç bir kadını bir çiftliğe götürerek uyuşturucu madde vermek ve beraberindekiler ile cinsel suistimalde bulunmak.

Bu şahsın arkasında durmayı tercih eden bir CHP ve ona angaje kitle var. Konuyu tahkik dahi etme ihtiyacı hissetmiyorlar.

Sebebi senkretizm.

Memleketteki yegane siyasal meşruiyet kaynağı olduklarını sanmaktan vazgeçmediler.

Sapığa sapık denilebilmesi için belli bir siyasal mesafede olmasını şart koşuyorlar.

Hâsılı kelam bildiğiniz şaşılık. Eflatun gözlükleri ardından bakan Sezgin Tanrıkulu bunu kültürel iktidar sanıyor.

Oysa hepsi Orta Çağ'da yaşamış bir pagan köylüsünün reflekslerinden ibaret: Senkretizm!