İhtiyacınız olmayan ürünü alma konusunda kendinizi tutamıyorsanız bu yazı tam size göre. Son zamanlarda, özellikle de pandemi sürecinde tüketimin arttığı, insanların kullanamayacaklarını bildikleri halde yani ‘ ihtiyacı olmayan ürünü’ alma isteği durdurulamayacak kadar ilerlemiş durumda. 

İnternet kullanımı arttı, alışveriş daha da kolaylaştı ve tüketim hızı da dolayısıyla arttı. Medyanın bu durumu lehine kullandığı aşikâr. Sosyal medya hesapları kullanırken bile sağdan soldan gelen reklamlar kullanım hızını olumsuz etkiler halde. Reklamsız izle, dinle seçeneği olmasa maruz kalınan durum içler acısı.

Türkiye, ‘Black Friday’de dakika bazında en çok alışveriş yapan ülke olarak kayıtlara geçti. PayU (dünya genelinde hizmet veren ödeme sağlayıcısı) paylaştığı istatistik bilgilerinde Türkiye’nin dünya rekoru kırdığını belirtti. Eş zamanlı pandemi sürecinde stresini yönetemeyen insanların alışveriş ile rahatlamaya yöneldiğini söyleyebilirim. Peki, bu doğru mu? İnsanlar neden rahatlamak için, kendini iyi hissetmek adına alışverişe yönelir? Tam da bu anda size beynimizde ki ödül mekanizmasından bahsedeceğim… Bu mekanizma dopamin hormonunun salgılanmasını sağlayarak bize anında mutluluk, coşku ve doyum hissi verir. Aslında aldığımız bu ödüller bu sistemi aktif ettiği için mutlu oluyoruz. Beynin bu alanı sayesinde yeni bilgiler oluşturuyor ve günlük hayatımız için gereken motivasyonu buluyoruz. Bu sistem aktif hale geldiğinde kişinin davranışını da yönlendirir. 

Alışveriş yaparken kendinizi iyi hissetmeniz ile beynin ödül mekanizması aktif hale gelir. Kendinizi kötü hissettiğiniz anda davranışı tekrarlar ve anlık da olsa iyi hissetmeye başlarsınız. Buradaki kısır döngü devam ederken siz ruh halinizin değişimini aldığınız ürüne yorarsınız. Oysaki gerçek; belki de ihtiyacınız olmayan bir ürüne sahip olduğunuzdur.

REKLAMLARIN KURBANI OLMAYIN

Her gördüğünü alma isteği bulunduğunuz durumla sağlıksız baş etme yöntemi değil midir? Dürtü kontrol tam olarak burada sizleri yönetecek, kendinizi mantık çerçevesinde kontrol etmenizi sağlayacaktır. 25 yaşında beynin ön lobu olan frontal lobu gelişimini tamamlar. Yani daha mantıklı kararlar vermenizi sağlar. O zaman bu konuda internetin çocukların eline (18 yaş altı) düştüğü günümüzde ebeveynler kontrolü elden bırakmamalıdırlar. İhtiyacı olmayan ürünleri satın alma konusunda yetişkinler kadar sağlıklı kararlar veremeyebilirler.

TÜKETİM ÇILGINLIĞINI NASIL DURDURURUZ?

• Öncelikle almak istediğiniz ürüne gerçekten ihtiyacınız olup olmadığını belirleyin.

• Stresli iken online alışverişi yapmayın.

• Gerçekte alacak olduğunuz ürüne sahip olduğunuzu hayal ettiğinizde sizi ne kadar mutlu ettiğini önce düşünün, sadece düşünerek bile rahatlama yaşayan birçok kişi ürünü almaktan vazgeçebiliyor.

• Reklamların kurbanı olmayın.

• Kendinizi iyi hissettirecek alternatif yollar bulmaya çalışın.

• Sizden daha iyi durumda olan insanları düşünmek yerine sizden daha kötü durumda olan insanları düşünün.

• Alacak olduğunuz ürünü almadan önce ürün değerlendirmesi yaparak bütçe konusunda daha uygun olan ürünleri inceleyin. Bu şekilde kara geçmiş olursunuz.

• Alışveriş yapma isteği dürtüsünün geçici olduğunu bilin. Gerekiyorsa sepetinizi doldurup alışverişinizi tamamlamadan bir süre bekleyin. Belli bir zaman aralığı sonrası alışveriş dürtünüzün azaldığını fark edeceksiniz.

• Medyanın ‘indirim’ sloganını mutlaka sorgulayın. Her indirim kampanyasının aslında karlı bir alışveriş sunmadığını fark edeceksiniz.

• Ayrıca unutulmamalıdır ki, dünyamızın kaynakları sınırsız değildir. Küresel bir iklim krizi ile karşı karşıya olduğumuzu unutmadan bu alışveriş çılgınlığının bireysel değil kitlesel bir zarara yol açabileceğini fark etmek gerekir.