Pazartesi beklenmedik bir gelişme oldu. Eski MİT Müsteşarı Hakan Fidan AK Parti’ye sunduğu adaylık başvurusunu geri çekti. Parti de dilekçeyi işleme koydu ve Hakan Fidan’ın aday adaylığı statüsü sona ermiş oldu.

Hakan Fidan’ın adaylığı ve bu adaylığı geri çekmesinin hukuki boyutları da tartışılmaya başlandı. CHP sözcüleri açıklama yaptı. “Hakan Fidan geri dönemez, dönememeli” dense de, Hakan Fidan’ın parti mensubu olduğuna ilişkin bir iddianın ötesinde hukuki tartışmaya zemin oluşturacak bir veri sunmuyor.
Hakan Fidan bir kamu görevlisi. Bu nedenle 2839 sayılı Milletvekili Seçim Kanunu’nun 18. Maddesi uyarınca, milletvekili olmak istediğinde seçimlerin başlamasından en geç üç ay önce görevden çekilmek zorundaydı. Bu olağan bir istifa değil. Görevden çekilmeye uygulanacak hukuki zemin, olağan istifa durumuna ilişkin hükümler değil, 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun hükümleri. Milletvekilliği için istifa eden kamu görevlilerinin geri dönüşü de bu nedenle ayrık bir hukuki düzenlemeye tabi.
298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun ek 7’ nci maddesine göre “Yüksek mahkeme üyeleri, hâkimler, savcılar ve bu meslekten sayılanlar ile subay ve astsubaylar hariç olmak üzere; milletvekili ve mahalli idareler genel ve ara seçimlerinde aday ve aday adayı olan devlet memurları ve diğer kamu görevlileri, adaylığı veya seçimi kaybetmeleri halinde, Yüksek Seçim Kurulunca seçim sonuçlarının ilanını takip eden bir ay içinde müracaat etmeleri kaydıyla eski görevlerine veya kazanılmış hak aylık derecelerindeki başka bir göreve dönebilirler.”
Bu kanun hükmü hangi kamu görevlilerinin geri dönemeyeceğini belirler. Bunlar arasında MİT müsteşarı yok. Yüksek mahkeme üyeleri, diğer yargıçlar ve subay ve astsubaylar istifa sonrası görevlerine dönemezler. Bu yaklaşım 1982 Anayasası’nın genel mantığına da uygun. Anayasa koyucuları, yani darbeciler, kendilerince hassas gördükleri meslekleri mutlak surette apolitik mahiyette gördüler. Ama MİT böyle bir kategoride sayılmıyor. Nitekim kanun da dönmesi yasak olanlar arasında buna yer vermiyor. Bu nedenle “dönemez” iddiasının hukuki bir karşılığı yok. Ama “dönememeli” denebilir, ki bu da CHP’nin siyasi tutumuyla ilgili, hukuki bir anlamı yok. Fidan’ın adaylık başvurusu ile “partiye üye” olup olmadığıyla da ilgili değil. Ki böyle bir durum da söz konusu değil.
Peki nasıl dönecek?
Kanunun lafzına bakılırsa, seçim sonuçlarının YSK tarafından ilanını takip eden bir ay içinde müracaat edilmesi durumunda, ilgililerin eski görevlerine veya kazanılmış hak aylık derecelerindeki başka göreve dönmesi mümkün.
7 Haziran’da seçilemeyen adayların dönüşü açısından sorun yok. Peki listelere girememiş, yani 7 Nisan’dan itibaren milletvekili olmayacakları kesinleşmiş olanların geri dönüşü için de 7 Haziran’dan sonraki bir ayı beklemek mi gerekir? Elbette değil, aksi yasanın amacına uymaz. Kamu görevlisinin hukukunu koruma amacındaki bir yasayı, onu cezalandırma sonucunu doğuracak şekilde yorumlamak iyi niyetle bağdaşmaz.
Ne ki, Hakan Fidan listelerin kesinleşmesinden önce ve kendi iradesiyle adaylığını geri çekiyor. Bu durum tartışmalı gözüküyor. Ancak istifa, milletvekilliği için yapıldığına ve kanunun amacı da vekil olma imkânı kalmayan kamu görevlilerinin hukukunu korumak olduğuna göre, adaylığın geri çekilmesi durumunda da aynı geri dönüş prosedürün uygulanması gerekir. Nitekim aynı yönde bir gelişme yaşandı ve “kamu görevinden çekilme” prosedürü tersinden işletilerek Fidan yeniden MİT Müsteşarlığı görevine getirildi.
Elbette hükümet, Fidan’ı kazanılmış haklarına halel getirmemek koşuluyla başka bir göreve de getirebilirdi. Bu konuda takdir yetkisi söz konusu. Ancak aynı göreve bu şekilde iadesinde hukuken bir sorun olduğunu söylemek güç.