Geçen hafta Harvard'da finaller başladı. Bir gece önce de öğrenciler üniversitenin meşhur bahçesinde toplandı, kimileri yurtların camlarında yer kaptı kendisine ve gece yarısı olduğunda hep bir ağızdan okul çığlıklarla inledi. Bazıları camda, bazıları bahçede. Bazıları sabit duruyor, bazıları koşuyordu.
Koşanların hepsi çırılçıplaktı.
Etkinliğin adı 'Primal Scream' ve bu ilk çığlık her dönem finaller öncesi tekrarlanan bir Harvard geleneği. Benzerleri, başka büyük üniversitelerde de var.
Öğrencilerin çırılçıplak koşup çığlık atmalarının sebebi yaklaşan sınav stresiyle başa çıkmak. Kızlar, erkekler her final haftası öncesinde bu çığlığı çırılçıplak ortak atıyor.
Tabii bazı görgü kuralları da var: Fotoğraf makinesi getirilmeyecek. Gözünüz bel üstüne bakacak, bunun bir pornografi etkinliği olmadığı hatırlanacak. Kışın eksi 10 derecelik Cambridge soğuğunda her yer buz tuttuğu için ayakkabı giymek mantıklı olabilir, bahar finalleri öncesinde ise çıplak ayakla koşuluyor. Hocalardan birinin de sizi görme ihtimali var, ertesi gün yüzüne nasıl bakacağınız size kalmış. Bir de 'Primal Scream'e Harvard'daki ilk döneminizde dahil olmanız tavsiye ediliyor; henüz kimse sizi tanımazken.
Gerçi bunun bir Harvard geleneği olduğuna inanıp her yıl koşanlar var; mezun olduktan yıllar sonra bile hatırlıyorlar.
Kendimi tutamadan soracağım: Acaba kolonya kokulu da bu bahçede koşmuş mudur? Amerikan üniversitelerinin özgürlük anlayışının sadece akademik özgürlük olmadığının kanıtı bu koşu aslında. Tabii ki üniversitenin duvarlarının içinde en uç fikirler bile kendisine yer buluyor, her fikir tartışılıyor, her fikir tartışılmaya, ifade edilmeye değer bulunuyor. Ama bu sınırlı bir özgürlük değil işte. Ne kadar absürt de olsa öğrencilerin hayal gücünün de garantisi olduğunun kanıtı aslında bu koşu. Bizim gibi üniversitelerin bile, tıpkı devlet denetimindeki liseler gibi ancak belli ölçüde özgürlük verdiği bir ülke için alışılmadık olsa gerek.
Hatırlayın, çok kısa süre önce çok yanlış giden bir pornografi tartışması yaşadık Türkiye'de. Bilgi Üniversitesi'nin öğrencileri dönem ödevi için porno film çekmiş, bu gelişme de basına yansıyınca kıyamet kopmuştu.
Türkiye'nin muhafazakarlaşması bu tartışmayı sağlıklı yapmamızı engelledi. Günah çıkarıyorum, o gün ben de çok kötü bir pozisyon alıp okulun yanında saf tutmuştum. O gün bu gündür içimi kemiren, beni rahatsız eden bir duruştu bu. Üniversitelerin her şeye açık olmak zorunluluğuyla çelişiyordu bir kere okulun kaygılarını haklı bulmak.
'Türkiye'nin kendine özgü şartları' insanı bazen böyle körleştirebiliyor halbuki. Son yıllarda o kadar çok pozisyonu bu özel şartlara göre ayarlamak zorunda kaldık ki temel özgürlüklerden de feragat etmeyi normalleştirmeye başladık.
Bugünlerde bir İnternet paketi tartışması var. Deniyor ki 'Standart pakete üye olanlar aynen devam edecekler sitelere bağlanmaya.' Kağıt üzerinde gayet hoş ama hiç kimse Türkiye'de hala pek çok siteye erişimin yasaklı olduğunun üzerinde durmuyor. Sanki standart paket çok özgür de, bundan sonra da özgür olmaya devam edecek. Dahası, herhangi bir kuruma kontrol hakkını vermek bile başlı başına bir tehlike.
Ama bunu Nazlı Ilıcaklar'a anlatamazsınız işte.
Ne ilginç ki bu seneki 'Primal Scream' tam da Harvard'da Sabancı Üniversitesi mezunlarının buluşmasına denk geldi. Bir an düşündüm, ya bu gelenek Türk üniversitelerine de sıçrarsa diye...
'Türkiye'nin kendine özgü şartları' lafı var ya, özgürlüğün bir numaralı düşmanı bu sözün arkasına sığınanlardır.
Amerika'nın pek çok kusuruna, zorluğuna, çarpıklığına rağmen hala bir 'cazibe merkezi' olmasının da tek ama tek nedeni vardır: Burada herkes özgürdür ve özgürlüğün ama'sı yoktur.

Bu mail'den şimdi korktum
YIL 2008, aylardan temmuz. Posta kutuma gazeteci arkadaşım Serdar Akinan'ın adından, aksam.com.tr uzantılı bir e-mail düşüyor. Şaşırıyorum, çünkü Serdar yakın arkadaşım olmasına rağmen e-mail'leşme adetimiz yok. O yıllarda sadece Blackberry Messenger üzerinden konuşuyoruz.
Konu hanesinde 'Bir dilek' yazıyor.
Tek satırlık bir mesaj: 'Merhaba, Sen Taraf gazetesinin finansmanına kafa yor, biz de senin babanın tespitine. Anlaşılan tüm sorunlar bu şekilde çözülür.'
Aynı mail'den iki tane arka arkaya geliyor, iki dakika arayla.
O gün Taraf''ın mali yapısıyla ilgili bir yazı yazmışım, ama mesajın diğerini anlamıyorum. 'Babam' kim, 'sorunlar' ne, 'tespit' nedir hiçbir fikrim yok.
Blackberry'den Serdar'a mesaj atıyorum, farkında değil. Zaten aksam.com.tr uzantılı bir e-mail adresi de yok. O sırada Çukurova grubunda başka bir görevde olduğu için kurumsal adresi de farklı.
Bilgi işlem araştırıyor, sahte mail düzenleyen programlardan birinden gelmiş.
22 Temmuz 2008'de Akşam gazetesine bu olayı yazıyorum, ama pek de üzerinde durmuyorum. O günlerde hiç kimse üzerinde durmuyor zaten. Ama iyi ki yazmışım, en azından tarihe not düşmüşüm bir anlamda. Merak edenler, 22 Temmuz 2008'de çıkan 'Bir büyük komplo?' başlıklı yazıma bakabilir.
Önceki gün nereden aklıma geldiyse bu yazımı hatırladım. Baktım, mail hala bilgisayarımda duruyor. Aradan geçen üç senenin sonunda bu olaydan da, bu yazıdan da, o gelen mail'den de çok korktum. O zaman hiç üzerinde durmamıştım, ileride karşıma nasıl çıkar bilmiyorum.
O yüzden bir kez daha hatırlatayım istedim.

Kürt kartı kimi vuruyor
GEÇEN gün İzmir'den bir işadamıyla konuşuyorum. 'Herhalde sizin oylar banko CHP'ye gider' diyorum; yakın arkadaşım, düşüncelerini az çok biliyorum.
'Hayır, ben bu sefer Güçbirliği'ne oy vereceğim' diyor.
Dün, CHP'li bir kaynağım İstanbul'da sıkıntıları olduğunu ima ediyor.  'Seçmenlerin bir bölümü Sezgin Tanrıkulu'na çok tepkili, buradan Çetin Doğan milletvekili olarak çıkabilir ve CHP beklemediği bir sonuç alabilir' diyor. CHP'nin kalelerinden, CHP'ye sürpriz sonuç çıkar mı? Türk seçmeninin psikolojisini kestirmek zor, sandıkta insan vicdanıyla baş başa ve o mührü tahmin edilmeyen bir yere basabiliyor.
Ama Türkiye'de Kürt düşmanlığının yükselişe geçtiği de kaçınılmaz. 'Benim Kürt arkadaşlarım da var' diye başlayan cümleler gündelik ırkçılığa dönüşüyor. CHP'nin kemik seçmeninde de bu eğilim göze çarpıyor; bu yüzden de her türlü açılıma karşılar.
Ayrıca, dünyada da aşırı sağ yükseliyor. Fransa'da, Hollanda'da olduğu gibi. Bu dalganın MHP'ye yaraması beklenir ama bu parti -sadece seks kasetleriyle değil, beceriksizliği ve liderinin, kadrosunun yetersizliğiyle de- pasifize edilmiş durumda. Referandumda MHP'nin muhafazakar seçmeninin nasıl 'Evet'e kaydığını gördük. Daha sertleşsinler demiyorum, ama belli ki seçmeni MHP'den böyle bir çıkış bekliyor. Ama Devlet Bahçeli'nin sesi bile çıkmıyor, nasıl çıkış yapsın! 12 Haziran'da sandığımızın ötesinde de başka belirleyiciler sandık sonucunu etkileyecek gibi.