Washington, DC
Türkiye Cumhuriyeti büyükelçisinin yaklaşık üç bin metrekarelik konutunun ilk sahibi metal şişe kapaklarını icat eden bir girişimciymiş meğerse. Aynı zamanda da bir Türk dostu, Doğu kültürü hayranı. Zaten 1928'deki ölümüne kadar yaşadığı bu binayı yaptırırken de bir başka Osmanlı hayranı mimarla çalışmış. Bu yüzden de binada 'Şark köşesi' olarak kullanılabilecek bölümler var, bazı salonlar kubbeli.
Bugün bu binanın sahibinin Türkiye Cumhuriyeti olması da bu işadamının kültürümüze gösterdiği ilgi yüzünden. Ölmeden önce çocuklarına vasiyet etmiş: 'Eğer bir gün bu binayı satacaksanız önce Türklere gidin.' Öyle de yapmışlar.
Binanın asıl ünü ise 10 sene Washington'da görev yapan Büyükelçi Münir Ertegün'lü yıllardan geliyor.
Şimdiki büyükelçimiz Namık Tan belli ki daha önce de pek çok kişiye anlattığı bu tarihi bir kez daha sıkılmadan aktarıyor.
'Evdeki hemen hemen bütün mobilyaların da 70 yıllık tarihi var, aynen korunmuş' diyor, 'Bunu biliyorum çünkü o yıllardan kalma fotoğraflar var.'
Fotoğraf karelerinden birinde Münir Ertegün'ün iki oğlu Ahmet ve Nasuhi yemek salonundan objektife bakıyor. Birazdan, o fotoğrafta görünen sandalyelerde, o yemek masasının etrafında yemek yiyeceğiz.
Namık Tan göreve geldikten sonra evin anısını yaşatmak için çok güzel bir etkinlik düzenlemeye başlamış: Büyükelçilikte caz konserleri. Çünkü bu evde Ertegünler'in yaşadığı 10 yıl boyunca müzik hiç eksik olmamış.
Ahmet ve Nasuhi Ertegün daha müzik işine girmeden, Atlantic Records efsanesini kurmadan çok önce, gençliklerinde Washington'da Afrika kökenli müzisyenlerle dostluk kurmuş.
Siyahlara yönelik ayrımcılığın en üst düzeyde olduğu yıllar... Nüfusunun ağırlığı siyah olan Washington da bunun en net hissedildiği yerlerden biri.
Buna rağmen Ertegün kardeşler kendilerine Afrika kökenli Amerikalılardan oluşan bir arkadaş çevresi kuruyorlar. Bunların bir kısmı adları sonradan duyulacak çok yetenekli müzisyenler. Dostluk ilerledikçe bu yetenekli müzisyenler Büyükelçi'nin konutuna çağrılıyor, evin çeşitli odalarında 'jam session'lar yapılıyor, duvarlara müzik siniyor.
Davetlerin verildiği salondaki piyanoyu Duke Ellington bile çalmış.
Güngör ve Nuran Uras çifti 1986'da Turgut Özal'la Washington'a geldiklerinde bu evde İdil Biret'i dinlediklerini hatırlıyor.
Sakıp Sabancı'nın adına düzenlenen yedinci konferans için Washington'da bulunan Güler Sabancı ikinci kez geldiği konutta amcasını anıyor: 'Bu camın önünde amcamı hatırlıyorum, camdan bakıp 'Buranın konumu çok güzel' deyişi gözümde canlanıyor.'
Türk Büyükelçiliği hakikaten de sıra sıra büyükelçi konutlarının dizili olduğu caddenin en güzel binalarından biri.
Bundan daha da güzeli krizle, siyasetle, diplomasiyle anılan Washington'da bir evden caz yükselecek olması...
Hayatta olduğu yıllarda konumuna ve iktidarına rağmen Ahmet Ertegün hep Türkiye için yeteri kadar çalışmamak, lobi yapmamakla eleştirilirdi. Bu eleştirilerde haklılık payı da var. Ertegün asimilasyonu tercih etmişti. Özellikle Ermeni diasporasıyla ilişkilerinde de Türk tezlerinin karşısında bir pozisyon almıştı.
Türkiye Cumhuriyeti ise geçmişte
olduğu gibi bugün de onun anısına sahip çıkıyor.

İkinci Derviş doktrini
Amerika'nın önemli düşünce kuruluşlarından Brookings Institute son yedi yıldır Sabancı Üniversitesi'yle ortak bir konferans düzenliyor. Hemen hemen her yıl bu tarihlerde. Rahmetli Sakıp Sabancı'nın anısına düzenlenen bu konferansların Türk-Amerikan ilişkilerine katkısı büyük. Hem konuşmacıları, hem de konferansı dinlemeye gelen konuklarıyla önemli ve etkin isimlere ev sahipliği yapıyor.
Bu senenin onur konuğu Javier Solana. NATO ve AB'de önemli görevlerde bulunan, Bülent Ecevit'le 1999'da Helsinki'de anlaşarak Türkiye'nin tam üyelik müzakerelerini başlatan isim.
'Türkiye'nin Avrupa Birliği'ne tam üye olması benim şahsi bir hayalim ve bu gerçekleşene kadar da mücadele etmeye devam edeceğim' dedi, 'Biliyorum şu anda bir karamsarlık havası var, bu hayal inandırıcı olmaktan uzak görünüyor ama ben buna katılmıyorum.'
Solana fazla iyimser, fazla iyi niyetli bir konuşma yaptı.
Ancak Avrupa Birliği'yle Türkiye ilişkileri arasında yeni bir dönemi başlatabilecek tez Kemal Derviş'ten geldi.
Derviş öncelikle yeni bölgelerde, Ortadoğu ve Arap dünyasında etkili olan Türkiye'nin Avrupa Birliği üyesi olmasında çelişkili bir durum olmadığının altını çizdi. 'İspanya da Güney Amerika'da çok etkili ama Avrupa Birliği üyesi, bizim de ortak noktalarımız var' dedi.
Konferansın hemen sonunda düzenlenen öğle yemeğinde ise çok daha önemli bir modelin altını çizdi: 'Türkiye, Avrupa Birliği'nden gelecek devlet yardımlarının peşinde olmadığını göstermeli. Hatta tarım alanında bu gibi yardımlara ihtiyacı bile yok. Ama mutlaka kurumlar üzerinde söz sahibi olmalı, mutlaka Avrupa Birliği'nin geleceğini tartışan bir konumda olmalı. Avrupa Birliği de kendini değiştirmeli, Türkiye söz sahibi olmalı.'
Devlet yardımlarından vazgeçip kurumlar içinde etkili olan bir Türkiye.
Bir anlamda Avrupa Birliği'yle ilişkilerde yeni perde...
Türkiye ekonomisinin seyrini baştan aşağı değiştiren Kemal Derviş'in bu tezi şimdi de dış politikada yeni bir ufuk açar mı dersiniz?

Yetmez ama evet'çilere yanıt
Brookings Institute'taki toplantı uydu bağlantısıyla anında İstanbul'da Sabancı Üniversitesi'nde yayınlanıyor. Üniversiteden Ayşe Kadıoğlu İstanbul'daki salonu yönetiyor, Washington'la köprüler atılıyor.
Her iki şehirdeki salonlardan da toplam üç soru alınıyor.
Sabancı Üniversitesi'nden gelen üç soru da çok nitelikli. Biri Avrupa'da aşırı sağın yükselmesiyle ilgili, biri Javier Solana'nın 'Anayasa konsensüsle yazılmalıdır, tanımı gereği anayasa konsensüs demektir' sözüne dair, bir diğeri de 'darbecilerle hesaplaşma' üzerine.
'Siz İspanya'da yeni bir Anasaya yaparken Franco dönemiyle ilgili ne yaptınız' diye soruyorlar.
Solana 'Önce afla başladık' diye şaşırtıcı bir yanıt veriyor, 'Böyle durumlarda geçmişe sünger çekmek gerek, çünkü geçmişin çok düşmanı vardır. Geçmişin düşmanları kadar bugünün ve geleceğin de düşmanları vardır. Asıl geçmişin düşmanları değil, geleceğin düşmanları önemlidir. Biz geçmişle hesaplaşmanın hiçbir faydası olmayacağına, bunun geleceğe düşman insanlar yaratacağına karar verdik. Bu yüzden de sıfırdan başladık. Şu ana kadar da başarılı olduk.'
12 Eylül'le hesaplaşılması için 'Yetmez ama evet' kampanyası düzenleyenlere ders olur mu dersiniz?
Bu yanıttaki inceliği mesela Zeynep Tanbay anlayabilir mi?