Yurtdışında çalışanlar için borçlanma hakkı emeklilikte çok önemli ancak çok bilinmeyen önemli bir konu daha var. Yurtdışında çalışmış kişinin ölümü halinde geride kalanlar 'borçlanma' ile ölüm aylığı alabilirler.

YURTDIŞINDA yaşayan veya çalışan vatandaşlarımızın bu süreleri borçlanma hakları bulunuyor. Torba yasa ile borçlanma için Türk vatandaşı olma zorunluluğu da kalkınca pek çok kişiye yurtdışı borçlanma hakkı tanınmış oldu. Yurtdışında çalışan vatandaşlarımız genellikle çalıştıkları ülkelerde emekli olmaya yetecek kadar süre kalmadıkları için çoğu kez bu süreleri ülkemizde borçlanarak emekli aylığı bağlatmayı tercih ediyorlar. Dolayısıyla özellikle kısa sürelerle yurtdışında çalışan kişiler için yurtdışı borçlanma hakkı çok önemli.

DUL VE YETİM AYLIĞINA HAK

Yurtdışı borçlanması ile emekli olmanın yanında ölüm aylığı bağlatılabilmesi de mümkün. Yurtdışı çalışması olan kişinin ölümü halinde geride kalanların borçlanma yaparak ölüm aylığına hak kazanabildiğini ne yazıkki pek çok kişi bilmiyor. Oysaki yurtdışında çalışmaları olan bir kişinin ölümü halinde geride kalanlar borçlanma yolu ile ölüm aylığına hak kazanabilirler. Örneğin Japonya’da 18 yaşından sonra 8 yıl çalışması bulunan bir kişinin vefatı sonucunda dul kalan eş ve geride kalan çocuklarına ölüm aylığı bağlanabilir. Geride kalan kişiler ölen kişi adına borçlanma yaparak dul ve yetim aylığına hak kazanabilirler. Yurtdışında geçirilmiş sürelerden hangilerinin borçlanılabileceğine dair hükümler 3201 sayılı Kanun uyarınca belirlenmiş durumda. Buna göre 18 yaşından sonra yurtdışında çalışılan süreler ile birlikte sigortalılık süreleri arasında veya sonunda her birinde en fazla bir yıla olmak kaydıyla işsizlik süreleri de borçlanılabilmektedir.

900 GÜN PRİM YETERLİ

1 Ekim 2008 öncesinde ölen kişilerin geride kalan yakınları, ölüm aylığı bağlanması konusunda daha şanslılar. Bu durumdaki kişiler için 5 yıllık sigortalılık süresi ve 900 gün prim ödeme şartı ölüm aylığı bağlanması için yeterli olacaktır. 1 Ekim 2008 sonrasındaki ölümlerde ölüm aylığı bağlanabilmesi için 1.800 gün prim ödemesi olması gerekmektedir.

KESİN DÖNÜŞ ŞARTI YOK

Ölüm aylığı bağlanabilmesi için geride kalanların Türkiye’ye kesin dönüş yapması zorunluluğu yok. Ancak borçlanma sonrası ölüm aylığı bağlanabilmesi için borçlanma tutarının tamamının ödenmiş olması ve SGK’ya başvurulması gerekiyor.

Borçlanmanın maliyeti nedir?

YURTDIŞI borçlanması seçilen prime esas kazanç üzerinden yüzde 32 prim ödenerek gerçekleştiriliyor. 2014 yılının ikinci altı ayı itibarıyla en alt limitten 1 gün yurtdışı borçlanması yapmak isteyen kişi 12.1 TL, en üst limitten borçlanma yapmak isteyen kişi ise 78.6 TL ödeme yapmak durumunda. Öte yandan borçlanma işlemi için SGK’ya başvuran kişilere SGK yazılı bir cevap veriyor. Sözkonusu bu cevapta borçlanma için gerekli bilgilerle birlikte ödenmesi gereken miktar da yer alıyor. Bu cevabın verildiği tarihten itibaren 3 ay içerisinde borçlanma tutarının SGK’ya ödenmesi şart. 3 ay içerisinde borcun ödenmemesi halinde borçlanma işleminin yeniden başlatılması gerekiyor.

2 Soru 2 cevap

Sadece bir maaş alabilir

Soru: Annem babamın maaşını alabiliyor. Babam Bağ-Kur emeklisi. Bir de babasından maaş alabilir mi? Annemin babası da Bağ-Kur emeklisi fakat ölüm tarihi 2003’ten önce. (Uğur Öğüt)
CEVAP: Her iki ölüm de 2008 öncesi olduğu için ve ikisi de Bağ – Kur’lu olduğu için anneniz yalnızca yüksek olan aylığı alabilecektir.

Mesai saati işinizde olun

Soru: Mesai başlamadan ne kadar zaman önce işyerinde hazır halde olmalıyız? (Müslüm Şanlı)
CEVAP: Yaptığınız iş herhangi bir hazırlık gerektirmiyorsa, hizmet öncesi yapılması gereken bir zorunluluk yoksa mesai saatinde işyerinde hazır bulunmanız yeterlidir.