Ücretli çalışana ikinci bir emeklilik geliri sağlayacak Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi'nin (TES) yasal altyapısının bu yıl oluşturulması hedefleniyor. TES'in başarısını işveren katkısı ve kıdem tazminatı belirleyecek.
Resmi veriler ve sektör raporları, otomatik katılım kapsamına alınan çalışanların yaklaşık yüzde 60'ının ilk aylarda sistemden çıktığını, ilerleyen dönemde kalıcı katılım oranının ise yüzde 30'lar seviyesinde kaldığını ortaya koydu. Zorunlu başlangıca rağmen bu tablo, maaştan yapılan kesintiye karşı çalışan refleksinin ne kadar güçlü olduğunu gösterdi. Gönüllü bireysel emeklilik sistemi (BES) ise devlet katkısıyla desteklenen önemli bir tasarruf aracı olmasına rağmen, kapsayıcılık açısından sınırlı kaldı. Çalışan nüfusun yalnızca dörtte birinin BES'e dahil olduğu görülüyor.

İŞVEREN KATKISI ÖNEMLİ
Bunun temel nedeni, sistemin gönüllü yapısı kadar ücret seviyelerinin düşüklüğü. OKS'de yüksek cayma, BES'te sınırlı katılım; emeklilikte ikinci bir gelir ihtiyacının bugüne kadar kalıcı biçimde karşılanamadığını açıkça ortaya koydu. İşte bu tablo içinde Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi (TES) yeniden gündeme geliyor. Dünyadaki örnekler, bu basamağın başarısında işveren katkısının belirleyici olduğunu gösteriyor. Orta Vadeli Program'da yer alan düzenlemelerle mevcut Otomatik Katılım Sistemi'nin, işverenlerin de katkı sağladığı bir yapıya dönüştürülerek ikinci basamak emeklilik sistemi haline getirilmesi hedefleniyor.
Yani yeni bir sistem sıfırdan kurulmak yerine, hâlihazırda uygulanan OKS'nin TES'e evrilmesi planlanıyor. Bu dönüşümle birlikte tamamlayıcı emeklilik sisteminin yasal altyapısının 2026 yılı itibarıyla oluşturulması öngörülüyor.

KIDEM TAZMİNATI HASSASİYETİ
TES ile ilgili en hassas konu başlıklarından biri kıdem tazminatı. Mevcut planlamalarda tamamlayıcı emeklilik sistemi ile kıdem tazminatı arasında doğrudan bir bağ kurulmuş değil. TES, kıdem tazminatının alternatifi ya da ikamesi olarak tasarlanmıyor. Ancak kıdem tazminatı, işçi kesimi açısından son derece duyarlı bir alan. Bu alana yönelik en küçük bir müdahale algısı bile, sistemin güven zeminini ortadan kaldırır ve TES'i daha hayata geçmeden ölü doğmuş hale getirir.

TES KİMLERİ ETKİLEYECEK?
Maaşımdan her ay kesinti mi yapılacak?
Evet. Çalışanın maaşından belirli bir oranda düzenli kesinti yapılması öngörülüyor. Bu kesintiler, çalışanın adına biriken bireysel bir emeklilik fonunda toplanacak.
Bu birikime sadece ben mi katkı yapacağım?
Hayır. Sistemin temel farkı burada. Çalışan katkısına ek olarak işveren katkısı ve muhtemel devlet katkısı ile birikim desteklenecek.
Emekli olduğumda ne kazanacağım?
Emeklilikte iki ayrı gelir kaynağı olacak. Birincisi, SGK'nın bağladığı emekli aylığı. İkincisi ise TES kapsamında biriken tutara bağlı olarak bağlanacak ilave bir emeklilik aylığı.
Biriken parayı emeklilikten önce alabilecek miyim?
Bu konu şu an için net değil. Birikimlerin esas olarak emeklilik amacıyla değerlendirilmesi öngörülüyor. Emeklilik dışı çekiş, toplu ödeme ya da sistemden çıkış şartları henüz kamuoyu ile paylaşılmış değil.

EDEF VAR, DETAY YOK
Tamamlayıcı emeklilik sisteminde hedeflerden biri de, uzun vadeli fon birikimi sağlayarak finansal sistemi derinleştirmek. Ancak bu hedefin gerçekleşip gerçekleşmeyeceğini, önümüzdeki dönemde yapılacak hazırlıkların şeffaflığı, işveren katkısının netliği ve çalışan güveninin nasıl tesis edileceği belirleyecek. Şu aşamada sistemde neler olacağı kamuoyuyla paylaşılmadı.