Kasım ve aralık enflasyonunun açıklanmasına günler kala, milyonlarca kişinin aklında "Emekli aylığı ne kadar olacak?" sorusu var. Türkiye'de emekli aylığında ortalama aylık kazanç, aylık bağlama oranı ve güncelleme katsayısı ana belirleyici. Ayrıca çalışılan dönem oranı da etkili.

Önümüzdeki hafta kasım ayı enflasyonu açıklanacak ve emeklinin ocak zammının belli olması için geriye yalnızca Aralık ayı enflasyonu kalacak. Diğer yandan bu yıl emekli olmak ile ocaktan sonra emekli olmak arasındaki maaş farkının ne kadar olacağı da kasım ayı enflasyonu açıklandıktan sonra daha net görülecek.

ORTALAMA KAZANÇ VE ABO

Türkiye'de emekli aylığı, milyonlarca kişinin hayatının en kritik dönemeçlerinden biri. Ancak emekli aylığı hesaplama yöntemi öylesine katmanlı bir yapıya sahip ki çalışanların büyük bölümü aynı soruyu soruyor: "Aynı prim günüyle neden farklı aylık hesaplanıyor? "Emekli aylığında en önemli üç belirleyici; ortalama aylık kazanç, aylık bağlama oranı (ABO) ve güncelleme katsayısıdır. Ortalama aylık kazanç, sigortalının çalıştığı tüm yıllarda SGK'ya bildirilen prime esas kazançlarının, güncelleme katsayılarıyla bugünkü değere yükseltilmiş hâlidir. Güncelleme katsayısı ise mevzuata göre TÜFE ve büyümenin belirli bir yüzdesinden oluşur. Bu nedenle ekonomik göstergeler, emekli aylığının temel belirleyicilerinden biridir. Bu yıl mı yoksa önümüzdeki yıl mı emekli olmanın daha avantajlı olduğu, güncelleme katsayısı dikkate alınarak belirlenen bir konu.

DÖNEME GÖRE DEĞİŞİYOR

Emeklilik için gerekli prim ödeme gün sayısı aynı olan kişilerin emekli maaşları farklı olabilir. Bunun nedeni; çalışılan dönemlerin farklı olması, prime esas kazanç seviyelerinin değişmesi veya güncelleme katsayısıdır. 2008 sonrası günlerin getirisi düşük olduğundan bu dönemde yoğun çalışanların aylığı daha düşük çıkar. Asgari ücret üzerinden prim ödeyen ile yüksek kazançtan prim ödeyen arasında doğal olarak fark oluşur. Kazancın hangi yıl elde edildiği de önemlidir.

ADIM ADIM EMEKLİ AYLIĞI HESABI

■ Adım 1: Her yılın kazancı güncellenir.

Sigortalının her yılki prime esas kazancı toplanır ve o yılın güncelleme katsayısıyla bugüne taşınır.

■ Adım 2: Güncellenmiş kazançların ortalaması alınır.

Tüm yılların kazançları, o yıllardaki prim günleriyle ağırlıklandırılır.

■ Adım 3: Her dönem için ayrı ABO uygulanır.

Her dönem kendi ABO'su ve kendi kazancı üzerinden aylık üretir.

■ Adım 4: Üç dönem birleştirilir. Ortaya "kök aylık" çıkar.

■ Adım 5: Kök aylık taban aylıkla karşılaştırılır.

Eğer kök aylık taban aylığın altındaysa aylık taban seviyeye tamamlanır. Bu nedenle birçok kişi, kök aylığı düşük olduğu için taban aylık seviyesinde emekli olur.