Dijitalleşmeyle çalışma hayatı kökten değişirken 14. Çalışma Meclisi'nde dijitalleşmenin istihdam, meslekler ve sosyal haklar üzerindeki etkileri ele alındı. Platform çalışanlarının statüsü için yeni düzenlemeler gündemde.

Geçtiğimiz hafta toplanan 14. Çalışma Meclisi'nin ana gündemi dijitalleşme oldu. İşçi ve işveren konfederasyonlarından akademiye, kamu kurumlarından meslek örgütlerine kadar geniş bir katılımla gerçekleştirilen Meclis'te, dijital dönüşümün çalışma hayatında yarattığı köklü değişimler çok yönlü olarak ele alındı. Dijitalleşme artık yalnızca geleceğe dair bir öngörü değil, çalışma hayatının bugünkü belirleyici unsurlarından biri olarak öne çıkıyor.

İŞİN NİTELİĞİ DEĞİŞİYOR

Üretimden hizmet sektörüne, kamu yönetiminden bireysel çalışmaya kadar hemen her alanda iş yapma biçimleri hızla değişirken, bu dönüşüm istihdam yapısını, meslek tanımlarını ve hukuki statüleri de yeniden şekillendiriyor. Dünya Ekonomik Forumu'nun "Future of Jobs" raporu, önümüzdeki beş yıl içinde dünya genelinde 92 milyon işin ortadan kalkacağını, buna karşılık 170 milyon yeni iş alanının ortaya çıkacağını ortaya koyuyor. Bu tablo, asıl meselenin işsizliğin artması değil, işin niteliğinin değişmesi olduğuna işaret ediyor.

HUKUKİ BOŞLUK GİDERİLECEK

Türkiye'de de dijitalleşmeye uyum kapsamında önemli adımlar atılıyor. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, özellikle platformlar üzerinden çalışanların statüsüne ilişkin düzenleme hazırlıklarını sürdürüyor. Tüm işini dijital platformlar aracılığıyla yapan, pazarlık gücü bulunmayan ve fiilen bağımlı çalışanların sosyal haklara kavuşmasını hedefleyen bu çalışmalar, dijitalleşmenin yarattığı hukuki boşlukların giderilmesi açısından kritik görülüyor.

ELON MUSK: ROBOTLARIN SAYISI İNSANLARI GEÇECEK

Dünyanın en zengin insanı Elon Musk, Davos'ta önümüzdeki dönemde insan sayısından daha fazla robot olacağını söyledi.

Dünyanın en zengin insanı, Tesla ve Space X'in CEO'su Elon Musk, Davos'ta yaptığı konuşmada gelecekte dünyadaki robot sayısının insan sayısını geçeceği öngörüsünü paylaştı. Yapay zekâ ve robotik alanındaki gelişmelerin eşi benzeri görülmemiş bir ekonomik patlamaya ve bolluk dönemine yol açacağını iddia eden Musk, "Gerçekten o kadar çok robot ve yapay zekâ üreteceğiz ki, insan ihtiyaçlarını fazlasıyla karşılayacaklar. Benim öngörüm, insan sayısından daha fazla robot olacağı yönünde" dedi.

İNSANDAN DAHA ZEKİ

Musk, Tesla'nın Optimus isimli insansı robotlarının yıl sonuna kadar fabrikalarda basit görevleri yerine getireceğini, 12 ay sonra ise daha karmaşık endüstriyel işleri yapabileceğini söyledi. Musk aynı zamanda yapay zekânın 2026'nın sonuna kadar herhangi bir insandan daha zeki hâle geleceğini, beş yıl içinde ise insanlığın kolektif zekâsını aşacağını iddia etti.

92 MİLYON İŞ RİSK ALTINDA

Dijitalleşmenin istihdam üzerindeki etkileri artık somut verilerle ortaya konuyor. Dünya Ekonomik Forumu ve OECD raporlarına göre küresel işgücü piyasası büyük bir dönüşüm sürecinden geçiyor. Önümüzdeki beş yıl içinde 92 milyon işin ortadan kalkması beklenirken, otomasyona açık ve rutin işlerin bu süreçten en fazla etkilenecek alanlar olduğu belirtiliyor. Büro hizmetleri, veri girişi, geleneksel muhasebe ve çağrı merkezi gibi alanlar dönüşüm baskısını yoğun biçimde hissediyor.

YASAL DÜZENLEME İHTİYACI ARTIYOR

Dijitalleşmenin en sert etkisi platform çalışmaları alanında yaşanıyor. Algoritmalar aracılığıyla yönetilen bu çalışma biçiminde, çalışanların kazançları ve çalışma koşulları platformlar tarafından belirleniyor. Buna rağmen platformlar işveren olduklarını kabul etmiyor. Avrupa'da ve Birleşik Krallık'ta verilen yargı kararları ise bu yaklaşımı sorguluyor. Türkiye'de de özellikle gençler arasında yaygınlaşan platform çalışmaları için yasal düzenleme ihtiyacı giderek daha görünür hale geliyor.