2015'te hane geliri, asgari ücretteki artıştan daha az artan kişiler prim ödemeksizin sağlık hizmetlerinden yararlanabilir. Ayrıca yalnızca işçi ve işverenleri ilgilendiriyor gibi görünen asgari ücret esnafı da etkiliyor...

2015 yılına ilişkin asgari ücret belli oldu. Yılın ilk altı ayında bekar ve çocuksuz bir şçinin eline geçen net asgari ücret 949 lira 7 kuruş olarak belirlendi. İkinci altı ayda bu para bin lira 54 kuruş olacak. Bununla birlikte asgari geçim indirimi de değişti. Çalışma hayatında asgari ücrete endeksli pek çok gösterge var.

GELİR TESTİ SINIRLARI DEĞİŞTİ

Asgari ücret yükselince gelir testindeki sınır değerler de değişti. 1 Ocak 2012 tarihinden itibaren Türkiye’de ikamet eden bütün kişiler zorunlu genel sağlık sigortalısı durumundalar. Gelir testinde kişinin yaşadığı hane içerisinde kişi başına düşen toplam gelir o hane içerisinde yaşayan kişi sayısına bölünüyor. Bu rakam asgari ücretin 3’te birinden düşük ise bu kişinin genel sağlık sigortası primi devlet tarafından ödeniyor.

SINIR ‘ASGARİ’NİN ÜÇTE BİRİ

Yani geliri asgari ücretin 3’te birinden düşük olanlar prim ödemeksizin sağlık hizmetlerinden yararlanabiliyor. Asgari ücretteki artış oranı ilk altı ay için %6 olunca emekli aylıklarındaki artıştan daha yüksek bir artış gerçekleşmiş oldu. Dolayısıyla 2015’te yaşadığı hane içerisindeki gelir asgari ücretteki artıştan daha düşük bir oranda artan kişiler prim ödemeksizin sağlık hizmetlerinden yararlanabilir hale gelebilir.

GEREK OLMAYABİLİR

Örneğin 22 yaşındaki bir genç, çalışmayan annesi ve memur emeklisi babasıyla birlikte aynı hanede yaşıyor ve bu kişilerin başka bir gelirler yok ise 2014 yılında babasının emekli maaşı 1.134 TL ve üzerindeyse genel sağlık sigortası primi ödemek durumundaydı. Fakat yeni yılda emekli aylıkları ve asgari ücret artınca bu kişinin sağlık sigortası primi ödemesine gerek kalmayabilir. Bu nedenle gelir testi limitlerini göz önünde bulundurarak gelir testinin yenilenmesi talep edilebilir.

Kim ne kadar ödeyecek?

Test sonunda geliri asgari ücretin 3’te birinden yüksek olanların ödemesi gereken prim miktarı yükseldi. Test sonrası belirlenen kişi başına gelire göre genel sağlık sigortası primi ödeniyor. Yüzde 12’lik prim kişinin gelirine göre ödeniyor. Asgari ücret yükselince genel sağlık sigortası prim oranı da yükselmiş oldu.

Kendi işini yapan kadınlar 22 günü ödeyecek

Diğer yandan köy muhtarlarının ödeyecekleri prim de 2015 yılında artacak. Köy muhtarları 2014 yılında aylık 30 gün yerine 21 gün prim ödeyerek sigortalı olabiliyorlardı. 2015 yılında köy muhtarlarının prim ödemesi gereken gün sayısı 22’ye yükseldi. Dolayısıyla köy muhtarı olup kendi primini yatıran bir kişi en düşük 303,9 TL, en yüksek ise 1.975,8 TL prim ödeyecek. Aynı durum herhangi bir işverene bağlı olmaksızın çalışan; havlu, örtü, çarşaf, çorap, halı, kilim, örgü, dantel, turistik eşya, hasır, sepet, süpürge, paspas, fırça, yapma çiçek, pul, payet, boncuk işleme, tarhana, erişte, mantı gibi ürünleri işyeri açmaksızın satan kadınlar için de geçerli. Onlarda 2015 yılında 30 gün yerine 22 gün prim ödeyerek sigortalı olabilecekler.

Esnaf primleri de değişecek

Asgari ücret yükselince SGK’ya bildirilebilecek prime esas kazanç alt ve üst limiti de değişti. SGK’ya asgari ücretin altında prim bildirilemeyeceği için prime esas kazanç alt limiti aylık brüt asgari ücret olan 1.201,5 TL’ye, günlük ise 40,05 TL’ye yükseldi. Dolayısıyla yalnızca işçi ve işverenleri ilgilendiriyor gibi görünen asgari ücret, kendi primini kendisi ödeyen küçük esnafı yani bakkalı, berberi ve kendi hesabına çalışanları da etkiliyor. 2015 yılının ilk altı ayında eski adıyla Bağ – Kur’luların ödeyebilecekleri prim aylık en düşük 414,52 TL olacak. Emekliliğinde yüksek aylık almak isteyen bir Bağ – Kur’lu ise aylık en yüksek 2.694 TL prim ödeyebilecek.

Borçlanma pahalandı

Asgari ücret yükselince yurtdışı, avukatlık stajı ve doğum borçlanması da pahalandı. 2015’in ilk altı ayı itibarıyla yurtdışı borçlanması yapacak bir kişi borçlanacağı her gün için en düşük 12,8 TL ödemek durumunda.

İsteğe bağlıda ne kadar ödenir?

Herhangi bir işverene bağlı olarak veya kendi nam ve hesabına çalışmayıp isteğe bağlı sigortalı olan kişilerin ödeyecekleri prim miktarı da asgari ücretle birlikte yükseldi. Buna göre isteğe bağlı bir sigortalı 2015’in ilk altı ayında aylık en düşük 384,48 TL, en yüksek ise 2.499 TL prim ödeyecek.