Bir süredir Budapeşte'deyim. Gerilimli bir seçimi geride bırakan ve önemli bir siyasal değişimi yaşamaya başlayan Macaristan'daki siyasal durumu takip ediyorum.

Macaristan seçimleri haftalardır Türkiye'de bir gündem maddesi olmaya devam ediyor. Hatta dünyada bu sonuçların en çok tartışıldığı ülke belki de Türkiye oldu. Bu ilginin sebeplerinin Macaristan ile Türkiye'nin son yıllarda ileri seviyeye çıkan ilişkileri, tarihsel bağlar veya Macaristan'ın Türk Devletleri Teşkilatı'na katılması ile ilgili olduğu düşünülebilir.

Lâkin bunlardan ziyade bu ilgi, Türkiye'deki bazı muhalif yorumcu ve akademisyenlerin Macaristan siyaseti ile Türk siyaseti arasında fantastik benzerlikler kurmasından kaynaklanıyor. Türkiye'deki muhalif kamuoyunun çoğu zaman sürreal bir gündeme sahip olduğunu, dünyadaki, bölgemizdeki ve de Türkiye'deki büyük meselelerden ziyade kendi yankı odalarında büyüttükleri tuhaf tartışmalarla meşgul olması da ayrıca üzerine durulması gereken bir sorun. Zira böylesine büyük sorunlarla, tehditlerle, risklerle dolu bir dünyada önemsiz, garip gündemlerle meşgul olmak hem tartışma zeminini kısırlaştırıyor hem de Türkiye'nin önemli bir kesiminin bölgesel ve küresel tehditler karşısında habersiz ve duyarsız bir halde kalmasına sebep oluyor.

İşte Macaristan seçimleri de muhalif kamuoyunda Erdoğan – Orbán özdeşleştirmesi yapılarak ve Orban'ın yenilgisi üzerinden benzeri bir sonucun Türkiye'de olabileceği varsayımı üzerinden yapıldı. Bu cümleyi okuyup da "Macaristan'daki seçim sonuçlarının Türkiye'deki seçimlerle ne alakası var?" diye soranlar çok haklılar. Her ikisinin uzun süre iktidarda kalması ve her ikisinin de milliyetçi – muhafazakâr siyasetçiler olması; Batı'ya karşı stratejik özerkliği savunmaları bakımından iki lider profili kısmen benzetilebilir de Macaristan'da Orban kaybediyor diye Türkiye'de Erdoğan niye kaybetsin? Aradaki ilintiyi ve mantık silsilesini anlamak için muhalif yankı odasının fantastik dünyasından gelip saçma bir indirgemeciliğe savrulmak gerekiyor sanırım.

Üstelik Macaristan seçimlerinde Orban'ı mağlup eden muhalif lider Magyar gençliğinde Orban'ın posterlerini duvarına asmış, eski eşi Orban'ın kabinesinde Adalet Bakanlığı yapmış, son dönemde ortaya çıkan bir dizi skandal üzerine Orban'la yollarını ayrıştırarak lider olmuş başka bir sağ lider. Orban kadar milliyetçi ve Orban kadar muhafazakâr.

Yani neticede benim belki yıllardır yazdığım, bilhassa 2023 seçimleri döneminde Türkiye üzerine yaptığım analizlerde de tartıştığım ve ABD'de Trump başkanlığı ölçeğinde gündeme taşıdığım gibi dünyada milliyetçilik yükseliyor. O kadar ki milliyetçi liderlerin alternatifleri bile yine milliyetçilerden çıkıyor.

Bu, hem dünyada artık hâkim bir çatışma ekseni olan küreselciler-milliyetçiler çatışması bağlamında milliyetçilerin gücünü hem de solun ve liberallerin önemli oranda çöküşünü gösteriyor.

Kuşkusuz bunun arkasında da sınıfsal dönüşümlerin siyasal etkisi, küresel ve bölgesel krizlere karşı ontolojik güvenlik kaygıları, ekonomik ve siyasal istikrar için güçlü liderlik talebi, neoliberalizmin tahribatına karşı tepkiler ve benzeri birtakım dinamikler bulunsa da esas olarak içinde bulunduğumuz çağın milliyetçilik çağı olduğunu bilmek gerekiyor. Küreselci kültür ve ideolojik söylemin aile, din, milliyet, cinsiyet ve devlet karşıtı söylemi de bu reaksiyonları güçlendiriyor.

Bundan sonra ise Macaristan'ı iç politikada Orban döneminin tüm unsurlarıyla tasfiyesi ve gerilimli bir hesaplaşma süreci bekliyor.

Macaristan'ın yeni dönemindeki Türkiye ile ilişkilerinin geleceğini de Türk Devletleri Teşkilatı'ndaki rolünü de İsrail'e olan yaklaşımını da Avrupa Birliği ile olan ilişkilerini de bir sonraki yazıya bırakıyorum.