Konuya girmeden önce baştan şu prensibi ortaya koymak gerekiyor: Bu köşede daha önce İran Rejimi'ne dair onlarca eleştirel yazı yer aldı. İran Rejimi'nin günah defteri çok kabarık olduğu için çok defa bu yazıların konusu oldu. Lâkin söz konusu İsrail'in siyonist, ABD'nin emperyalist saldırısıysa mevzu İran Rejimi'nin günahları olmaktan çıkar.

İsrail ve ABD'nin İran'a dönük saldırılarını ele alırken metodolojik olarak iki farklı kategorizasyona gitmek gerekiyor. Birincisi kısa vadeli, orta vadeli ve uzun vadeli hedefleri birbirinden ayırarak konuşmak gerekiyor. Çünkü ben şu andaki saldırıların 12 Gün Savaşları'nda olduğu gibi belli bir noktada ateşkesle biteceğini düşünüyorum ama bir yandan da sürecin burada bitmeyeceğini, önümüzdeki 10-15 yıl bize bir İran gündemi dayatılacağını da düşünüyorum.

Aynı şekilde gidilmesi gereken ikinci kategorizasyon da (sadece bu konuda değil, her konuda belirttiğim üzere) Trump ile İsrail'in planları şu an için örtüşüyor olsa da tıpkı yine 12 Gün Savaşları'nda olduğu gibi Trump'ın belli bir noktada İsrail'i durdurarak kendi stratejisini devreye sokacak olmasıdır. Burada Trump ile ABD müesses nizamı da birbirinden ayırmak gerekiyor ki zaten ABD müesses nizamı kendi başkanından bile daha çok İsrail'e yakın bir noktada yer alıyor.

İran'ın İsrail ve ABD karşısında bu kadar kırılgan hâle gelmesinde kuşkusuz İran devletinin önemli kısımlarının Mossad tarafından ele geçirilmiş olmasının da payı var. O kadar ki dini ve siyasi lider Hamaney'in bu kadar kolay öldürülebildiğini hatta öldürülmesinin hemen ardından Hamaney'in cesedinin fotoğrafının anında Netanyahu'ya gönderildiğini gördük. Aynı şekilde rejimin en önemli aktörlerinin suikaste kurban gittiği bunun bir diğer kanıtı. Nitekim bu sürecin benzerini 12 Gün Savaşları'nda görmüştük. Bundan sonra İran'ın ne kadar dirençli olacağı, büyük ölçüde İran Devleti'nin kendi içini ne kadar temizleyebileceğine bağlı.

Benzer bir şekilde İran'ın irrasyonel rejim yapısının, bölge ülkelerini ve en başta da Türkiye'yi daha fazla yanına çekmeye çalışmak, daha iyi ilişkiler kurmak yerine irrasyonel bir mezhepçi politikayla, Türkiye kompleksi ile hareket etmesi İran'ın esas kendisine kaybettiriyor. Mesela müzakereleri İstanbul'dan Umman'a almak istemesi neticede biraz da Türkiye'nin ABD karşısındaki bölge barışından yana etkisinden uzak bir şekilde kalmasına ve bu akibetle karşılaşmasına neden oldu.

İran'ın dış baskılar karşısındaki kırılganlığı kadar, iç politik tercihleri de bu tabloyu belirliyor. Uzun zamandır hep şunu vurguluyorum: İran için Pezeşkiyan bir şanstır. Hem İran'ın kendi içindeki muhaliflerinin tepkisi yumuşatıp içerebilecek hem de İran'ın muhataplarına karşı rasyonel, seçilmiş bir lider olarak daha fazla etki gösterebilecek bir lider olması önemlidir. Çünkü neticede seçilmiş bir lider olmak, bir halkın meşru bir temsilcisi olmak demektir ve bu hem diğer devletlerle olan diplomatik mücadelelerde hem dünya kamuoyunda hem de kendi iç kamuoyunda ciddi bir güç ve meşruiyet sağlayacaktır. İran bugüne kadar bu şansı değerlendiremedi. Şimdi Hamaney'in öldürülmesinin ardından İran'in içinde bulunduğu bu kaostan çıkış için de yine Pezeşkiyan'ın daha ön planda olduğu bir geçici formül (mevcut rejim sistematiği içinde bunun çok da mümkün olmadığı malum) bulunmaya çalışılsa bu İran için de rasyonel bir zemin ortaya çıkaracaktır.

Neticede İran'ın vurulması sadece İran'ı ilgilendiren bir konu değildir. Bunun çok daha ötesidir. Devam edeceğiz.