• $8,5595
  • €10,0746
  • 495.985
  • 1351.59
12 Ekim 2013 Cumartesi

Kurban, en eski ibadet…

Nedim Atilla
Nedim Atilla
YAZARIN SAYFASI

Tarihi, peygamberler tarihi kadar eskidir ‘kurban’ geleneğinin… İslamiyet’in Anadolu’da yaygınlaşmasından sonra, kurbanla ilgili gelenekler de yerleşti; nişanlı kıza boynuzunda bilezikle giden koçlar, bayram için kesilecek hayvana ‘mübarek’ denmesinden başka ne gelenekler var; bakalım… 

Mevlana Celaleddin Rûmî, Mesnevî’de şöyle der: “Adam kurban kesti, ekmekler bağışladı; çünkü beklediği ay, toz altından belirmişti.” (Mesnevi 6. S: 158-Beyit: 601.) 
Anadolu’nun en eski ibadetlerinden biridir kurban ve gelenekleri bin yıllardır sürmektedir. Önümüzdeki salı günü Kurban Bayramı... Madem önümüzde Kurban Bayramı var, o halde biraz konunun tarihçesini irdeleyelim. ‘Kurban (Kurbanın Kökenleri ve Anadolu’da Kurban Ritüelleri)’ adında bir kitap hazırlayan Doç. Dr. Gürbüz Erginer, kurban olayının ilkel toplumlardan başlayarak tek tanrılı dinlere kadar tarihimizin önemli bir parçası olduğunu söylüyor. 
Peygamberler tarihi, bir insanın kurban edilmesiyle başlar. Kabil, kardeşi Habil’in sunduğu kurbanın Tanrı katında daha makbul bulunmasını kaldıramaz ve kardeşini öldürür. Musevilerin kutsal kitabı Eski Ahit’te de sık sık rastlarız kurban etme-edilme hikâyelerine… Gürbüz Erginer, Tevrat’ta kurban olgusunun “Tüm ayrıntılarıyla betimlenmiş” olduğuna dikkat çeker. 
Kuranı Kerim’de ise ‘kurban’ sözcüğü üç farklı yerde geçer. İlki, Âdem’in oğullarının anlatıldığı bölümdür. İkincisi bugün de ‘Kurban Bayramı’nı kutlamamıza vesile olan Hz. İbrahim ve oğlunun öyküsüdür. Son olarak da ‘Hacc Suresi’nde geçer kurban sözcüğü… Bu surede kurban etiyle yoksulların doyurulmasına da atıf yapılır. Aynı surede, “İşte kurbanlık deve ve sığırları Allah’ın size olan nişanelerinden kıldık. Onlarda sizin için hayır vardır. Bağlı halde keserken üzerlerine Allah’ın adını anın. Yan üstü düşüp ölünce onlardan yiyin, isteyene de istemeyene de verin. Şükredersiniz diye onları böylece sizin buyruğunuza verdik” diye buyrulur. 

KURBAN DEĞİL, MÜBAREK DENİR

İslamiyet’in Anadolu’da yaygınlaşmasından sonra, kurbanla ilgili gelenekler de yerleşmiştir. Nevin Halıcı Hocamız araştırmalarında şöyle der: “Bir kere kurbana edilecek hayvana kurban denmez, o ‘Mübarek’ olarak adlandırılır. Ayrıca kurban sahibi, kurbanın mutlaka başından yiyecektir; çünkü kurban sahibi Sırat Köprüsü’nden kurbanın sırtında geçecektir. Kurbanın dilini, konuşmayan çocuklara yedirirler, çabuk konuşsun diye… Anadolu’da evde nişanlı kız varsa, erkek tarafı mutlaka gelin kıza hediye olarak süslü-püslü bir koç gönderir. Koç yazmalarla süslenebildiği kadar süslenip püslenir. Boynuzlarına varlığa göre bilezikler ya da alnının ortasına bir beşibirlik veya altın takılır; bir tepsi baklava ve hediyelerle kız evine götürülür. Kız evi de kurban etiyle mükellef bir sofra hazırlayarak erkek tarafını davet eder. Baklava tepsisini ise boş göndermez, bir tatlı ve çeşitli hediyelerle geri gönderir.”

ÖNCE SADECE TATLI HAZIRLANIR

Kurban Bayramı, yemek ritüelleri bakımından da ayrıcalıklıdır. Öncesinde tatlı dışında yemek hazırlanmaz. Çünkü kurban kesilecek, belli bir oranda yoksullara dağıtıldıktan sonra, dört gün boyunca kurban eti yenecektir. Bayram sabahının kahvaltısına sakatatlar yetiştirilir; özellikle de ciğer kavurma pek sevilir. Kurban kesen kişi, oruç tutar ve orucunu da kurbanın böbreğiyle açar. Efendim, galiba bu bayram da, yemeklerden çok bir arada olmanın tadını çıkarmamız gerekecek. Ağzınızın tadı, her zaman bayram sofralarının tadı gibi güzel olsun… Bayramınız kutlu olsun efendim… 

 

 

 

<p>'Bir takım kuruluşlar Türkiye'deki medya kuruluşlarını  fonluyorsa bunun bir bedeli var. Bu kurul

Emin Pazarcı: Dijital vatan tehdit altında

2020 Tokyo Olimpiyatları görkemli törenle açıldı

Bayraktar TB3, TCG Anadolu'da birlikte görev yapacak

Metabolizmayı hızlandıran besinler nelerdir?