‘Ekmeleddin halkın afyonu mu?’ başlıklı geçen felsefe yazımda solcuların kapitalizmin afyonuyla uyuşmalarını irdeledim. Bu kez yıllardan beri Başbakan’ın şahsında Türkiye halkıyla mücadele edip yenilgiye doymayan bir aydın kesimin inanç motivasyonuna değineceğim.
Neden böyle yapmaktalar? Değişik çevrelerden gelen aydınları Erdoğan’a karşı birleştiren nedir? Neden AK Parti’yi hazmedemiyorlar ve bir gün mutlaka kazanacaklarını sanmaktalar?
Onları birleştiren hurafeci felsefenin çerçevesini Polonyalı filozof Von Cieszkowski oluşturmuştur. Onların pek çoğu tabii onun adını bile duymamış olup Karl Marks, Weber, Durkheim, Lebon gibi bu Polonyalı’dan etkilenen düşünürleri ve daha çok da onların fikirlerini özetleyen kaldırım kitaplarını hatmetmişlerdir. Öte yandan 19’uncu yüzyıldan beri Türkiye’de eğitim de bu mecrada akmaktadır.
Fikir şudur: Tarihin bir anlamı vardır. Geçmiş, yaşanan dönem ve gelecek bir bütündür. İnsan tabiattan gelen bir varlıktır. Tabiatla mücadele eder, onu yener ve sonunda kendi tarihini oluşturacaktır. Varlık, akıl ve eylem. Bir çeşit ebedi dönüş. Dolayısıyla gelecek önceden bellidir. Kabaca söylersek önce bir barbarlık çağı, sonra efsane çağı yaşanmıştır, akıl çağıyla devam eden tarih bir kendini tanımadır.
Uygulamadaki ve bizim aydınların beynindeki şekliyle özetleyelim: İnsanlık Kara Afrika toplumları gibi bir yerden gelir. Arap toplumları gibi olur. Bugünkü Türkiye toplumu ise ortalarda bir yerdedir. Ama geleceğimiz mutlaka İngiltere, Fransa, Almanya gibi olacaktır. Çağdaş uygarlık düzeyi budur ve görev o düzeye ulaşmak için onlara benzemektir. Bu denklemi, bu piramidi ve bu görevi kabul etmeyen gerici, despot ya da diktatördür, hepsi aynı kapıya çıkar.
Gerçekte, çağdaş uygarlık denilen şey Batı kapitalizminden başka bir şey değildir. İngiltere ve Hollanda’da 250 yıl önce ortaya çıkan bu rejim kendini dünyaya kan ve ateşle kabul ettirmiştir. Küresel kapitalizmin merkezi daha sonra ABD’ye kaymıştır. Türkiye gibi kapitalizmin çevre ülkelerinde 200 yıldır o merkezin düzeyine ulaşmak için çalışılıyor. Uzmanlar bu çabaya ‘yakalama kapitalizmi’ demekteler. Bu uğurda Rusya’da, Çin’de ve başka yerlerde ne devrimler, ne darbeler cereyan etmiştir. Atatürk devrimleri de bu açıdan değerlendirilebilir. Çağdaş kapitalizmin gelişmişlik düzeyine ulaşma çabası.
Uygarlık tarafsız bir kavram değildir. Üretimi insan için yapmayıp, tam tersine insanı meta üretiminin aracı, bir dişlinin parçası haline getiren Batı kapitalizmi aslında fetişisttir (putçudur), sermaye bir gerçeklik olmayıp bir fetiştir. Yukarda değindiğimiz ilerlemeci tarih felsefesine inanan aydınlar da gerçekte seküler bir kapitalizm dininin müritleridir. Onların putu uğruna insanların kurban edildiği piyasadır, ekonomidir.
Bu aydınlar çağdaş Batı uygarlığını kader olarak görüp ilerleme putuna inanırlar ancak bu sahte kaderi de kendilerinin bildiklerini düşünürler. Bu da kendine ruhaniyet atfetme demektir. Eski çağlarda bazı insanlar taştan, topraktan putların bazı güçlere sahip olduklarını sanıyorlardı. Bugün bazı aydınlar içi boş kavramların gücüne inanırlar. Halbuki safsatayı diyaletikle tersine çevirince onun safsata olma niteliği ortadan kalkmamaktadır.
Cahiliye devrinde bazı Araplar ellerinde irmik helvası tabağıyla komşuya giderken helvaya insan biçimi verip sonra da ona taparlarmış. Bugün de yarı cahiliye aydınları kendi uydurdukları örneğin cumhurbaşkanının tarafsızlığı gibi bugüne dek hiçbir cumhurbaşkanında görülmeyen bir özelliği reddedilemez bir kavram olarak pazarlıyorlar.
Ramazan’da kameralar önünde lıkır lıkır su içen cumhurbaşkanı tarafsızdır, öyle mi? Obama ve Cameron kiliseye gidince siyasal Hıristiyanlık olmuyor, değil mi? Ama Türkiye’de uygarlığına sahip çıkanlar rahatlıkla siyasal İslamcı olarak suçlanır. Ulusalcısından, liberaline, Marksist-Leninistinden Fethullahçısına Erdoğan düşmanlarının ortak dini çağdaş kapitalizm fetişidir. Aralarındaki fark ise mezhep farkıdır.