• $13,536
  • €15,3366
  • 789.429
  • 1979.83
6 Aralık 2018 Perşembe

Tanzimat mı ıslahat mı?

1

Kimi ezberlerimiz vardır, gerektiğinde kolayca kullandığımız.

Mesela ‘Tanzimat’ bunlardan birisidir. Ne zaman Osmanlı’nın Batı’ya teslim olmasından, kadim değerlerden koparak modernitenin dayatmalarına boyun eğişinden söz etmeye kalksak;

Be vadide en ağır suçu Tanzimat’a yükleriz.

‘Ancak gerçekten öyle midir?’ diye sormak bile gelmez aklımıza çoğu zaman.

“Cümleye malum olduğu üzere Devlet-i Aliyye’mizin bidayet-i zuhurundan berü ahkam-ı Celile-i Kur’aniye ve kavanin-i Seniyyemizin kuvvet-u miknet ve bilcümle teb’asının refahu ma’muriyyeti rütbe-i gayete vasıl olmuş iken yüz elli sene vardır ki gavail-i mete’akibe ve eshab-ı mütenevvi’aya mebni ne Şer-i şerife ve ne kavanin-i münifeye inkiyad u imtisal olunmamak hasebiyle evvel ki kuvvet u ma’muriyet bil’akis za’f u fukra mübeddel olmuş ve halbuki kavanin-i Şer’iyye tahtında idare olunmayan memalikin payidar olamayacağı vazıhatdan bulunmuş olup…”

Yukarıdaki satırlar bizzat 3 Kasım 1839’da Mustafa Reşit Paşa tarafından Gülhane Parkı’nda okunan Ferman’dan alınmıştır.

Ferman bu haliyle, bundan sonra yapılacak ıslahatların tamamının ‘ahkam-ı Celile-i Kur’aniyye’ ve kavanin-i Şer’iyye’ye’ uygun olmasını şart koşmaktadır.

2

Tanzimat Fermanı’ndan 17 yıl sonra 1856’da tarihte ‘Islahat Fermanı’ diye yer alacak bir metin daha yayımlanır.

Bir anlamda asıl kıyamet o zaman kopar. Bu yeni Ferman’la Osmanlı Yönetim Sistemi tamamen değiştirilmiş olup, halkın büyük bir çoğunluğu “bugün Ehl-i İslam için ağlanacak bir gündür” diye tepki göstermiştir.

O kadar ki; Tanzimat Fermanı’nı kaleme alan ve okuyan Mustafa Reşit Paşa bile Islahat Fermanı hakkında; “hainler tarafından Avrupa’ya verilmiş bir imtiyaz ve memleketi tahrip vasıtasıdır…” değerlendirmesinde bulunmuştur.

Ve dahi, Ferman o kadar yabancı ağzıyla yazılmış bir metindir ki yerli Rumlar bile isyan ederler; “devlet bizi Yahudilerle beraber etti” diye.

3

Kuşkusuz bunları Tanzimat’ı temize çekmek için hatırlatmadım.

Bütün meramım biraz daha sakin düşünebilir, biraz daha köşeleri keskin olmayan kelimelerle/cümlelerle konuşabilir miyizi hatırlatmaktan ibarettir, o kadar.

<p>Ezgi Aşık <span style='font-size: 1.6rem;'>soruyor, Sağlık İletişimi Derneği Başkanı Dr. </span><

Omikron ile Kovid-19'un şiddeti azalıyor mu?

Topladığı tahtalardan öyle bir şey yaptı ki...

Son hali hayran bıraktı! Hurdalıktan 2000 dolara satın aldı

Tesla'nın koltuğunu kestiler! Bakın içerisinden neler çıktı