Cami minberlerinden televizyon ekranlarına toplum hayatında hiç olmadığı kadar dinî bir gündem oluyor Ramazan’da. Sair zamanda din ile bağı belki de yalnızca cuma namazından ya da bir mevlidden ibaret olan nice insan, Ramazan ile birlikte hadisten fıkha, tefsirden tasavvufa yoğun bir dinî meselenin muhatabı haline geliyor. Çağımızda bu bilgilerin aktarım alanı da genel itibarıyla medya.
Türkiye’de son 15 yıldır canlı bir Ramazan medyası olduğunu söyleyebiliriz. Gazeteler Ramazan sayfaları hazırlıyor, radyo ve televizyonlar özellikle sahur ve iftar programlarında adeta reyting savaşı veriyor. ‘Ünlü hoca’ların transfer yarışı, musiki gruplarının hangi kanalla anlaştığı haberleri henüz hilali beklediğimiz günlerde Ramazan gündemine magazinel bir boyut bile katabiliyor.
Televizyon programlarının esas itibarıyla iki ana mecrada seyrettiğini söyleyebiliriz. Birincisi daha çok gündelik ibadetlere dair fıkhî soru ve cevaplarla şekillenen bir din dili, diğeri duygu merkezli tasavvufi söylem. Az da olsa daha güncel, çağın ihtiyaçlarını gözeten, zaman zaman sosyo-politik bir dile de evrilen programlar da var ki, bunlar sıradışı açılımlar yapabiliyor. Bu üçgenin bazan herbirinde, bazan yalnızca bir bölümünde rastladığımız bir başka dikkat çekici husus ise, melankolik din anlatımı ve ağır bir tarih ve kültür romantizmi... Tarih sevicilikle başlayıp, ecdad edebiyatı ile devam eden ve aklı felç eden bir duygu seli içinde, dini popüler kültür endüstrisinin malzemesi haline getiren bir uslup. Aslında İslam’dan çok, iletişimcilerin tanımlamasıyla ‘medya dini’ne hizmet eden ritüeller bütünü.
21.yy. insanının din algısı merkezli düşünce sorunlarına nasıl bir cevap ürettiği meçhul bu dil, ilginç biçimde arz-talep denklemiyle izah ediliyor. Oysa İslam dünyasının acil güncel sorunlarının çözümüne zemin teşkil edecek dilin melankolik değil, dinamik, dipdiri, içinde canlı bir hayatiyet barındıran bir din dili olması gerekiyor. Din ile geleneğin birbirine karıştığı, dinin gençlerin anlamadığı bir ilmihal dili ile kalıplara hapsedildiği, din istismarının her alanda zirveye ulaştığı böylesi bir çağda, düşünceyi kötürüm hale getiren bu popülist üslubun müslümanların geleceği adına bir şey vaad etmediği kesin.
Oysa insanların Ramazan pratikleri dolayısıyla dinî gündeme kulaklarını açtığı bu süreç, ‘akleden bir kalp ile’ içselleştirebilecek, propagandist olmayan doğru bir din diline ne kadar muhtaç. Kalıplara indirgenmiş dini anlayışlardan sıyrılıp, müminleri mananın önemini farketmeye teşvik etmek ne kadar hayati. Anlamı hiç merak edilmeden tekrar tekrar Kur’an’ın hatmedildiği bir ülkede kaç Ramazan programı, insanlarda anlam arayışını teşvik ediyor? Kaç kişi bu kitabın dilini, bu kültürün otantik terminolojisini öğrenme fikrine kapı aralıyor? Bu programlar hayata ve dini meselelere dair kalıcı paradigmatik değişime vesile oluyor mu? Kaç kişi din çevresinde gelişen 1400 yıllık medeniyet tecrübesine bugüne aktarılabilir bir ilgiyle yaklaşıyor? Hangi program fıkha sıkıştırılmış bir din algısı yerine aklın ışığını yok saymayan bir gönül dili ile dinin ahlâk boyutunu hayatın merkezine taşımaya teşvik ediyor insanları? Kaç izleyici iyi bir müslüman olmanın aynı zamanda bir çevre ve hayvan dostu olmak, kamu malını dikkatli kullanmak, şehir hayatının adabını bilmek, teknoloji başta olmak üzere bağımlılıklara karşı iradeyi devreye sokabilmek olduğunu düşünerek kalkıyor ekran başından?
Hulasa Ramazan, İslam’ın adının terörle anıldığı bir dünyada daha proaktif, bilinçli müslüman zihinlerin doğuşuna vesile olabilecek dinamik ve esaslı gündemler için bir fırsat olarak daha iyi değerlendirilmeyi bekliyor.