WASHINGTON

Ahmet Davutoğlu’nun Washington ziyareti üzerine düşünürken Foreign Policy dergisinde 1915’ten geriye kalan öksüz Ermeni kızların dokuduğu bir halıyla ilgili haberi gördüm. Haber Obama yönetiminin Türkiye’ye bakışına ışık tutması bakımından önemli bence. Fakat önce Davutoğlu-Kerry görüşmesinin basına yansıyan içeriğinden bahsetmek lazım.
Beklenildiği gibi bölgede olanlar Davutoğlu-Kerry görüşmesinin en önemli gündem maddeleriydi. Kerry konuşmasına Türk-Amerikan ilişkilerinin Washington ve bölge barışı için öneminden bahsederek başladı. Sonra Suriye’de süren savaşın sona ermesi için tarafların müzakere masasına çekilmesi gerektiğinden, bunun için Amerika’nın Rusya ve Türkiye ile yakın çalıştığından, radikal grupların sadece Suriye’yi değil tüm bölgeyi, özellikle de Türkiye’yi tehdit ettiğinden ve Washington’ın Türkiye’nin Suriyeli mültecilere kapılarını açmasını takdir ettiğinden bahsetti. İran’ı müzakere masasına oturtan faktörün Türkiye’nin de destek verdiği yaptırımlar olduğunu söyledi. Sonra Kıbrıs, Dağlık Karabağ gibi meselelerin de Türkiye ile yapılan görüşmelerde konuşulduğunu anlattı. Demokratik açılımdan duydukları memnuniyetten kısaca bahsetmesi dışında Türkiye içinde olup bitenlere ya da Türkiye ile ilişkileri germesi muhtemel konulara neredeyse hiç değinmedi.
Mikro siyasete müdahale etmemek, müttefikleriyle ilişkilerinde değer bazlı değil yararcı bir siyaset izlemek, büyük resme odaklanmak Obama yönetiminin en önemli dış politika prensibi. Türkiye özelinde ise bu büyük resim bölgede olup bitenler. Ortadoğu’da yer yerinden oynarken, her gün yeni bir kriz patlar verirken Obama, bölgedeki etkisinin gittikçe azaldığı bir dönemde, Türkiye gibi bir müttefikle ilişkilerini germek istemiyor. Washington’daki düşünce kuruluşlarında, kapalı toplantılarda sık sık dile getirilen Gezi’nin, kadına karşı şiddetin artmasının Amerikan yönetimince Türkiye ile resmi görüşmelerde zikredilmemesinin sebebi bu.
Ermeni çocuklar tarafından I. Dünya Savaşı’ndan sonra dokunup Amerikan başkanına armağan edilen halıya gelince…1915’ten geriye kalan 1400 öksüz Ermeni kız, kaldıkları Ghazir yetimhanesinde, kendilerine yaptığı insani yardım için Amerika’ya teşekkür etmek amacıyla bir halı dokuyor. Bu halı 1925 yılında Amerikan Başkanı Calvin Coolidge’e hediye ediliyor. Halı Coolidge’in başkanlığı sona erinceye kadar Beyaz Saray’da kalıyor. O ayrıldıktan sonra halı da Coolidge ailesine geçiyor. Aile 1980’lerde halıyı yeniden Beyaz Saray’a armağan ediyor ve o gün bugündür halı Beyaz Saray’da, Ermenistan ile ilgili özel etkinliklerde sergileniyor. Birkaç hafta önce Smithsonian Müzesi halı üzerine yazılan bir kitabın tanıtımında sergilenmek üzere halıyı Beyaz Saray’dan ödünç istiyor. Beyaz Saray ise bunun mümkün olmadığını söyleyip talebi geri çeviriyor. Bunun üzerine 31 Kongre üyesi Beyaz Saray’a yazdıkları mektupta ‘öksüz Ermeni halısı’ olarak bilinen halının müzede sergilenmesine izin verilmesini talep ediyor, Beyaz Saray mektuba yanıt vermiyor.
Halının Smithsonian Müzesi’ne sergilenmek üzere verilmemesinin sebebi Obama’nın Türkiye’ye baktığında büyük resmi görmesi. Suriye’de savaş devam ettikçe, İran ile nükleer müzakerelerde yol alınamadıkça, Irak’ta bombalar patlamaya devam ettikçe ‘öksüz Ermeni halısı’ Beyaz Saray’ın deposunda gün yüzü görmeden yıllanmaya devam edecek.