Başbakan Yardımcısı Ali Babacan son dönemde ‘orta gelir tuzağı’na sık sık dikkat çekerken, çıkış yollarından biri olarak eğitim reformunu gösteriyor. Orta gelir tuzağı,TÜSİAD’ın da gündeminde. Ne var ki TÜSİAD Bilgi Toplumu, BİT ve İnovasyon Komisyonu Başkanı Esin Güral Argat’ın dediği gibi “Konuşuyoruz, konuşuyoruz da aslında sadece biz konuşuyoruz. Oysa toplumun gündeminde olmalı.”

Toplumun ilgisizliğinden yakınmanın önemi var mı, emin değilim. Yönetenlerin gündeminde olsun, yeter. Eğitim reformu, bilgi toplumuna geçişin alt yapısını oluşturmak için gerekli. Bilgi toplumunu, bilgi ekonomisini de yine Esin Güral Argat çok basit özetliyor:

“Sanayi toplumunda girdi hammadde, enerji vesaire. Bilgi toplumunda ise girdi, bilgiyi üreten ve kullanan insan. Yani, beyin en önemli girdi. Maalesef Türkiye’de düşük teknolojiye dayalı üretimimiz var. Kişi başına 10 bin dolar gelirimizi yükseltmenin tek yolu var, katma değeri yüksek üretim.”

Kişi başı 10 bin dolar gelirde takılıp kalmamız, Ali Babacan’ın da vurguladığı ortak gelir tuzağı. Esin Güral Argat’ın altı çizilmesi gereken sözleri:

“Önümüzden tren geçiyor, ya bineceğiz, ya seyredeceğiz. Bilgi ekonomisi trenine bindiğimiz takdirde 2023 hedeflerini yakalayabiliriz.”

Mühendislik hayali artık para etmiyor

TÜSİAD Bilgi Toplumu, BİT ve İnovasyon Komisyonu Başkanı Esin Güral Argat’ın ‘toplumun gündeminde değil’ sitemi, çoğunlukla anne ve babaların ‘oğlum/kızım mühendis olsun, fen-matematik okusun, teknoloji öğrensin’ hayalinden vazgeçmesinde yatıyor. Tercihlerde de fen, teknoloji, mühendislik, matematik geride kalıyor.

TÜSİAD, ‘Biz nasıl bilgi toplumu oluruz?’ sorusundan yola çıkarak bahsettiğim bilim alanlarının İngilizce kısaltma karşılığı olan STEM (science, technology, engineering, mathematics) üzerine iş gücü talep ve beklentiler araştırması yapmış.

IPSOS Sosyal Araştırmalar Enstitüsü’nün araştırmasında görüş bildiren insan kaynakları yöneticileri iddia ediyor ki, “STEM alanında çalışanlar her zaman daha yüksek zam alır, sağlık, sigortası, araç temini, kira yardımı gibi yan hakları daha geniştir.”

Oysa, STEM mezunlarının bir bölümü de diyor ki, “Maaşımın yeteri kadar artmayacağını düşündüğüm için eğitim aldığım alanda değil, farklı alanlarda çalışıyorum.”

Demek ki mühendis bile mühendisliğin para etmediğini düşünüyor.

Cem Yılmaz’ın havuz problemi

Cem Yılmaz’ın esprisidir, havuz problemi. İlköğretim sıralarında matematik dersinin konularından biri. Cem Yılmaz “İnsanın havuz ile ne problemi olur, girersin yüzersin o kadar” der ya. İşin esprisi bir yana, TÜSİAD’ın STEM araştırmasını ele aldığımız toplantıda, Esin Güral Argat, “İş dünyasında temel bilimleri okuyan ile okumayan arasında neden-sonuç ilişkisini kurmada bariz farkı görüyorsunuz” diyor.

Yine TÜSİAD’ın gündeme taşımaya çalıştığı PİSA’nın Türk öğrencilere ilişkin tablosu bunu kanıtlıyor: Öğrencilerin gerçek hayatta karşılaştıkları problemleri çözme becerilerinde Türkiye 44 ülke arasında 34’üncü. Öğrencilerin sadece yüzde 2.2’si, ‘5. ve 6. düzeyler’ olarak tabir edilen en üst düzeyde problem çözme becerilerine sahip.

Günlük hayatta karşılaşılabilecek, yaratıcılık gerektirmeyen basit problemlerle baş edebilme becerisini temsil eden ‘1. düzey ve altı’ beceri seviyesindeki öğrencilerimizin oranı ise yine maalesef ki yüzde 36.