Rusya ile ABD-Batı arasında Ukrayna krizi her geçen gün yeni bir boyut kazanırken, bölgedeki tansiyon hala çok yüksek. Ancak kafa karışıklığını gidermek için iki hususu birbirinden ayırmak gerekir. Birincisi Rusya'nın Dombass alanında hâkimiyet sağlama mücadelesi ile daha geniş bağlamda NATO'ya karşı denge sağlama çabası arasında fark var. Dombass bölgesinde yaşananlar sınırlı ve mahdut hedefli, nispeten taktik seviyeli sayılabilecek askeri operasyonları kapsamaktadır. Bu ileride daha geniş kapsamlı bir işgal için zemin de oluşturabilir ancak şuan için Rusya'nın Ukrayna'yı işgal etmesi çok olası değil. Yaşanan gelişmeleri takip ediyoruz. Burada bizim için önemli olan bu krizin Türkiye'ye etkileri neler olabilir.

Öncelikle şunu belirtmeliyim ki Ukrayna'daki güvenlik problemleri artarsa olası göçün öncelikli yönü Türkiye olmayacaktır. Muhtemel göçün istikameti daha çok Polonya üzerinden Batı ülkeleri olacak gibi görünüyor. Tabi bir kısım göçün Rusya'ya da yönelmesi muhtemel. Ukrayna ile Türkiye arasında Karadeniz gibi doğal bir engelin bulunması, doğrudan ülkemize yönelik göçün oluşmasını önlüyor. Bizi etkileyebilecek asıl konu bu kriz nedeniyle küresel enerji piyasalarındaki muhtemel yükselmelere bağlı olarak artabilecek enerji maliyetleri. Bunun için Türkiye'nin elinde doğrudan kullanabileceği birkaç etkili seçenek var. Birincisi Karadeniz'deki kıta sahanlığımız içerisinde yer alan şimdilik 540 milyar metreküp doğal gazın 2023 yılı ilk çeyreğinde ana karadaki iletim sistemine bağlanması. Bu konuda çok ciddi hazırlıklar yapılıyor. Şu ana kadar 169 kilometrelik doğal gaz hattı için gerekli borular üretilmiş durumda. Ve yaklaşık bir yıl içerisinde deniz geçişi sağlanarak bu borular üzerinden doğal gaz ana karaya bağlanacak. Böylece Türkiye'deki yaklaşık 49 milyon hanenin doğal gaz ihtiyacının karşılanması planlanıyor. Diğer bir husus da halen yapımı devam eden Akkuyu Nükleer Santralinin üç ünitesinden birincisinin önümüzdeki yıl Nisan ayında devreye girecek olması. Bu ünitenin devreye alınması ile birlikte Türkiye'nin elektrik enerjisi ihtiyacının yaklaşık yüzde dördü karşılanmış olacak. Böylece olası enerji krizinin etkileri oldukça hafifletilebilecek.

Bunlar eldeki hazır seçenekler. Ancak başka seçeneklerde de yolda. ABD'nin Avrupa'da Rusya'yı dengelemek için sağladığı kaya gazı Avrupa'nın ihtiyacının sadece yüzde beşini karşılayabiliyor. Dolayısıyla Doğu Akdeniz'deki enerjinin Avrupa'ya götürülmesine ihtiyaç duyuyor. Bu nedenle Yunanistan yerine Türkiye'yi önceleyerek Doğu Akdeniz'deki gazın Türkiye üzerinden Avrupa'ya taşınmasına ABD yeşil ışık yakmış durumda. İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog'un mart ayındaki Türkiye ziyaretinin asıl sebeplerinden birinin de Doğu Akdeniz'deki enerjinin Avrupa'ya taşınması konusu olduğu tahmin ediliyor. Dolayısıyla bir takım dalgalanmalar olsa da Türkiye olası küresel enerji krizini atlatabilecek potansiyele sahip bir ülkedir.

Bir diğer muhtemel sorun ise Türkiye'nin egemenliğindeki Çanakkale ve İstanbul boğazlarında uygulanan Montrö rejiminin değiştirilmesi yönünde ABD ve Batı ülkelerinin baskılarının artabilme ihtimaldir. Karadeniz'in kapısı Türkiye'nin elindedir. Jeopolitik konumu ülkemize önemli avantajlar da sağlamaktadır. Karadeniz'in güvenliği Türkiye için de son derece önemlidir. Bu nedenle Türkiye Karadeniz'in istikrarsızlaşmasını asla istemez. Dolayısıyla şu ana kadar yaptığı gibi bundan sonra da Montrö Boğazlar rejimini sıkı sıkıya uygulayarak, yürüttüğü denge politikasına devam edecektir. Böylece hem Karadeniz'in ve bu bağlamda hem de Rusya'nın güvenliğine katkıda bulunurken, aynı zamanda Ukrayna ile çok yönlü ve çok boyutlu ilişkiler kurarak Rusya'yı belirli bir seviyede etkilemeyi başarabilmiştir.

Diğer bir yönüyle de Rusya ile başta Fransa olmak üzere Avrupa ülkeleri arasında var olan güven sorunu aynı seviyede Türkiye ile Rusya arasında mevcut değildir. Çünkü Karadeniz'de Batılı güçlere ait ani ve yoğun olarak oluşabilecek konvansiyonel askeri güç Rusya'nın en çok çekindiği hususlardan biridir. Ve bugüne kadar Türkiye'nin uyguladığı kararlı Karadeniz politikası iki ülke arasında güven oluşumuna da katkı sağlamıştır.

Sonuç olarak bundan sonraki süreç 2014 yılında Kırım'da olduğu gibi Lugansk ve Donetsk Cumhuriyetçiklerinin talebi üzerine Rusya'nın barış gücü maskesiyle Dombass bölgesine girmesi, buraları yakın gelecekte ilhak ederken ABD ve Batının olup bitenleri donuk ve kaygısız bakışlarla seyretmesi şeklinde cereyan edecek gibi görünüyor. Ancak öncekilerden bir farkla, hiç bitmeyecek düşük yoğunluk çatışmaların da devam edebileceğini söylemek gerekir. Bu doğrultuda adını daha önce hiç duymadığımız ve kendilerini geçmişteki bazı radikal örgütlerin türevi olarak gören yeni silahlı grupları bölgede Rusya'ya karşı sözde Cihat (!) yaparken görebiliriz. Belki daha da önemlisi Rusya'nın ABD ve Batının yıpratma stratejisine karşı hazırlıklı olup olmadığını, konvansiyonel askeri güçlerle sonuç alınamadığında Dombass alanını nasıl kontrol edeceklerini önceden düşünüp düşünmediklerini de görmüş olacağız.