Esad ile birlikte Baas rejiminin de çökmesiyle Suriye'de nasıl bir sistem kurulacağı en çok tartışılan konu oldu. Ancak ilginç şekilde bu tartışmalar bir kısım grupların niyetlerini ve durdukları tarafı da açığa çıkardı. Ve hemen bir kısım çevrelerce Esad rejimi gitti, İsrail Suriye'yi işgal edecek propagandası yapılmaya başlandı. Bu kasti çıkarılan propagandanın gerçeklikle bir ilgisi bulunmuyor. Hava gücü oldukça yüksek olan İsrail'in kara askeri gücü bilindiğinin aksine hiç de güçlü değil. Lübnan'ın güneyine dört zırhlı tümen ve yaklaşık 40 bin askerle yaptığı saldırıda Hizbullah'tan sopa yiyerek kaçmak zorunda kalan İsrail'in apar topar anlaşma yapmak zorunda kaldığını unutmayalım. Daha 360 kilometrekarelik Gazze'de bile kontrolü sağlayamayan İsrail'in 185.180 kilometrekarelik Suriye'yi işgal edebilmesi çok mümkün değildir. Ancak İsrail'in yeni Suriye'yi doğmadan boğmaya çalıştığını görüyoruz. Bunun için de psikolojik baskı yaratmak ve korku iklimi oluşturmak için birtakım hava saldırıları ile karadan sınırlı ilerlemeler yapmaya çalışıyor. Zaten Suriye'nin yeni geçici hükümetinin şu an hava saldırılarına karşı koyabilecek gücü de yok. Ama şu an yok bunu da belirteyim. İsrail'in asıl korktuğu da bu. Ya bu Suriye Türkiye ile işbirliği içerisinde büyüyüp güçlenirse ne olacak diye düşünüyor. Bugün karşı koyamayacak kadar zayıf olan Suriye, yarın güçlü bir orduya sahip olursa ve Türkiye'nin çelik kubbesi yarın Suriye'de de kurulursa ne yaparız diye depresyona giriyor. Dahası da var da neyse söylemeyeyim. Sonuç olarak İrancı, Rusçu ve Esedcilerin önerdiği birinci yol diyebileceğimiz hâlâ eski Esadçı düzenin geri getirilmesini savunan bu görüş artık çöp oldu ve kimse bundan medet ummasın.

İKİNCİ YOL

Suriye'nin geleceğinde ikinci yolu savunanlar Fırat'ın doğusundaki PKK'nın siyasal özerkliğini sağlayacak federatif Suriye anayasası yapılmasını ve böylece özerk teröristanın da içinde olacağı federatif bir Suriye devleti kurulmasını öneriyorlar. Bunun içinde bahane hazır DEAŞ. Dikkat edilirse özellikle son bir haftadır sürekli DEAŞ terör örgütü ile ilgili haberler yeniden ve sıklıkla servis edilmeye başlandı. Ve bu haberlerde PKK el altından DEAŞ'la mücadele eden kahramanlar olarak lanse edilmeye çalışılıyor. ABD, Batı ve İsrailci kanat tarafından desteklenen ikinci yolcuların asıl amacı, Suriye'yi federatif temelde Iraklaştırmak, Lübnanlaştırmak, Yugoslavyalılaştırmak. Böylece sürekli ayrışan ve birbirini tüketen alt toplumsal guruplar yaratarak diğer örneklerinde olduğu gibi hem Suriye'yi kırılgan, kendilerine bağımlı bir hale getirmek hem de sınırlarımızın hemen dibinde teröristanı meşru şekilde kurmak.

ÜÇÜNCÜ YOL

Türkiye'nin de desteklediği üçüncü yol ise Suriye'de halkın egemenliğine dayalı üniter bir Suriye devleti kurulmasını öneriyor. Şu ana kadar Suriye'nin meşru muhalefeti ve yeni kurulan Suriye geçici hükümeti bu konuda oldukça başarılı bir sınav verdiler. Bu süreçte en önemli engel Fırat'ın doğusundaki PKK varlığı. Fırat'ın doğusu terörden temizlenmeden Suriye'nin tam olarak özgürlüğe kavuştuğu söylenemez. Ancak aldığımız saha bilgileri diğer muhalif güçler ve yerel aşiretlerle birlikte Suriye Milli Ordusu tarafından PKK üzerindeki baskının giderek artırıldığı yönünde. Türkiye'de terörle mücadele kapsamında muhaliflerin Fırat'ın doğusundaki operasyonlarına havadan destek veriyor. Buradaki en önemli ayrıntı Suriye'nin yeni meşru silahlı güçlerinin Fırat'ın doğusundaki operasyonlarına karşı Türkiye'nin baskısı ve oyun kuruculuğu sayesinde ABD'nin sessiz kalmasıdır. Bu durum böyle giderse artık bölgede PKK diye bir şey kalmaz. Bu üçüncü yol özgür Suriye için tek seçenektir. Ancak şunu da belirtmek isterim Türkiye gibi Suriye'de de üniter ve demokratik bir devletin kurulması domino etkisiyle başta Irak, İran ve Lübnan olmak üzere diğer diktatoryal rejimle yönetilen ülkeleri de etkileyebilir.