YAZIYI SPİKERDEN DİNLEMEK İÇİN TIKLAYIN

Seçim nihayet bitti, ortalığın sakinleşmesini bekliyoruz. Finansal piyasalar hemen “balıklama” atlar ve borsayı yükseltir, kuru düşürür, faiz de biraz aşağı gelir. Hatta yabancılar da hükümetin daha kuvvetlendiğini tespit edip, içeriye gene “akmaya” başlarlar.
Ancak esas önemli olan ülkenin reel üretim sektörüdür. 31 Mart günü 2013 yılının son çeyreğinin büyüme oranının ilan edildiği ve böylece 2013 yılının genel tablosu ortaya çıktığına göre biz de biraz reel sektörü yani büyümeyi konuşacağız.

Avrupa'nın büyüme rekortmeni

Önce geçmişten başlayalım ve hatırlayalım. Global kriz Türkiye'ye 2009 yılında gelmiş ve Türkiye 2009 yılında yüzde 4.8 reel daralmıştı. 2010 ve 2011 yıllarında iç talebi şişirerek yüzde 9.2 ve yüzde 88 yıllık reel büyüme yaşadık. Avrupa'nın en hızlı büyüme rekortmeni olduk. Tabii cari denge 77 milyar dolara veya GSYİH oranı olarak yüzde 10 civarına dayandı. 2012 yılında Avrupa rahmetli iken, TL değer kaybetse de ihracat artamayacağından, ekonomiyi frenledik. 2012 yılında yüzde 3 reel büyüme hedefledik, gerçekleşme yüzde 2.2 oldu. Bu durumda 2013 yılında freni boşlayıp, gaza bastık. Cari denge açığı da hızla düşmüştü. 2013 yılı ilk çeyreğinde yüzde 3.0, ikinci çeyreğinde yüzde 4.5 ve üçüncü çeyreğinde yüzde 4.4 büyüdük.
Dördüncü çeyrek reel büyümesi ise dün ilan edildi. 2013 dördüncü çeyreği bir önceki çeyreğe göre 0.5 büyüme sergiledi. Eldeki verilerden bazıları ise revize edildi. Örneğin 2013 üçüncü çeyrek reel büyümesi 4.4 değerinden 4.3 değerine, 2012 yılı bütünü büyümesi ise 2.2 değerinden 2.1 değerine düşürüldü.

Tüketim ve kamu harcamaları etkili

Daha önce veriler revize edilmeden “Bahçeşehir Üniversitesi Ekonomik ve Toplumsal Araştırmalar Merkezi Betam” iktisatçıları S.Gürsel, Z. İmamoğlu ve B.Soybilgen'in 2013 yıl bütünü için yüzde 4.2 olan büyüme tahminleri, gerçekleşmelerde revizyonlar nedeni ile yıl bütünü için yüzde 4.0 oldu. Büyüme yılın ilk yarısında daha hızlı ikinci yarısında daha yavaş olmuştu.
2013 yılında büyümenin kaynağı “betam” analistlerine göre tüketim ve kamu harcamaları idi. Özel yatırım ve net ihracat ise (net ihracat, ihracat eksi ithalat demek) büyümeye neredeyse yok denecek kadar az ve de ithalat negatif katkı yaptı. Stoklarda da artış gözüktü. Geçen yıl düşen iç talep de artışa geçti. Geçen yıl pozitif olan net ihracat katkısı ise altın ithalatının etkisi ile negatife döndü. Cari açığın GSYİH oranı ise yüzde 6.2 düzeyinden 7.9 düzeyine çıktı. Altın hariç cari açık ise geçen yılki oran olan yüzde 6.9 düzeyinden yüzde 6.5 düzeyine indi.
Betam tarafından yapılan analizlerde 2013 yılı son çeyreğindeki büyümenin ana kaynağı gene yine tüketim ve kamu harcamaları oldu. İhracat katkısının ise arttığı gözüktü.
17 Aralık sonrası kur ve enflasyon yükselip faiz de yükseltilince yeni denge noktası arama çabasına girildi. Tabii kafalardaki soru, 2014 başında sanayi üretimi artarken, imalat sanayiinde kapasite kullanımının azalması gibi ilginç durum idi. Önümüzdeki günlerde ilan edilecek sanayi üretimi, dış ticaret, istihdam ve işsizlik verilerinin 2014 yılı büyümesi, enflasyonu ve cari açığı tahminleri için bir zemin oluşturacağını düşünüyoruz. Ama daha güçlü büyüyebilmemiz için özel yatırımın canlanması gerekiyor demek bugünden de mümkün.