20 ila 30 yaş arasında birçok defa araba ile Almanya’ya giderken Macaristan’dan geçtim ve Budapeşte’de de kaldım. 1960’lı yıllarda Macaristan Sovyet işgali altındaydı. Ama o günkü Macar insanları fakir ve baskı altındayken bile, yabancılara karşı güleryüzlü insanlardı. Onları sevmiştim. Zaten dillerimizde de ortak birçok kelime vardır.

Bugünse Macaristan bağımsız bir Avrupa ülkesi ama bir de otoriter Başbakan Viktor Orban gerçeği var. Son dönemde tüm Avrupa mülteci ve göçmen sorunu yaşarken Viktor 175 kilometrelik Sırbistan hududuna dikenli tel örgülerden oluşan bir engel kurdurmuş ve her türlü mülteci ve göçmeni aslında Almanya’ya gitmekte olmalarına rağmen püskürtüyor. İlginçtir ki Yunanistan konusunda çok eleştirilen Merkel ve Almanların yüzde 96 kadarı ilke olarak mülteci ve göçmenleri yardım edilmeli derken ve yüzde 56 kadarı da bugüne kadar aldıklarımızdan daha fazla mülteci insanı kabullenmeliyiz diyor. Sadece Macaristan değil, başta Çekler olmak üzere birçok diğer Doğu Avrupa ülkesi anlaşılır gibi değil.

Kendileri de yararlandılar

Halbuki Macarlar ve komşuları mülteci ve yabancı yardımından bol kepçe faydalanmış ülkelerdi. İkinci Dünya Savaşı'nda, sonra da Rusya’nın 1956 yılında Macaristan’ı işgalinde , 1968 yılında o zamanki adı ile Çekoslavakya’nın işgal edilmesinde ve 20. yüzyılın bütününde Polonya’nın çektiği ızdıraplarda bu ülkelerin tümünün insanları büyük mülteci ve göçmen akımları yaratmışlardı. Kaldı ki tarihte daha geriye gidilirse, Macarlar Urallardan Avrupa’ya en geç gelen ırklardan biri olmuşlardı (bin yıl kadar evvel gelmişlerdi) ama geçmişte yabancılara özgür iyi davranma gelenekleri olduğu da biliniyordu. St.Stephen Macaristan’ın ilk Hıristiyan Kralı idi ve tarih kitaplarında 1036 yılında yaptığı nasihatlarda oğlu St.Emeric’e “Ülkemizde yabancıları kabullenmeli, iyi davranmalıyız” dediği biliniyor. Hatta onları kendi dilleri ve adetlerini değiştirmeye zorlamamalıyız bile demişti .
Victor Orban’ın kendi geçmişi de entresan. Victor 1963 yılında Budapeşte’nin dışında bir köyde doğmuştu. Yazları köyde kolektif bir çiftlikte çalışmıştı. Savaş sonrasının Avrupa’sında kabul edilen feminizm, ırkçılığa karşı olmak, veya “gay” hakları veya otoriterliğe karşı çıkma gibi yaklaşımları o günlerin Macar köylüleri ıskalamışlardı. Bu tür kavramlar bugün de Orban’ı siyaseten destekleyen Macar vatandaşlarının uzak kaldığı kavramlar.
Orban 1989'da, 1956’daki başarısız devrimin lideri İmre Nagy’nin yeniden gömülme töreninde 250 bin kişi önünde Genç Demokratlar Birliği'nin (Macar dilinde adı da Fidesz ) bir kurucusu olarak konuşmuş ve Rusların ülkeyi terk etmesini talep ederek şöhret kazanmıştı. Ruslar çekildiğinde ortaya çıkan serbest ve özgür ortama ise pek alışamamıştı.1989 yılında güç kazanmış ama sonra kaybetmiş, ve 2002 yılından başlayarak sekiz yıl ortadan kaybolmuştu. Sonra oldukça otoriter yaklaşımlarla daha önceki arkadaşlarını da elimine ederek, başa geçmişti. Kendi ifadesiyle, “başarının işbirliğinden değil, güçten geldiğine inandığını” söylüyordu.
Victor Orban güçlü ve başarılı olmanın utanılacak bir şey olmadığı ve her kişinin de eşit olmadığı inancında bir kişi. Ayrıca Başbakan olarak Avrupa’ya Hıristiyan değerlerinin ve ulusal geleneklerin hakim olması taraftarı. Dolayısıyla mülteci ve göçmen için kotalar konmasına da karşılar. Müsluman mültecilere de hiç hoşgörülü değiller.
Ama diğer taraftan da bazı gönüllü Macar vatandaşları yollara dökülüp, Almanya’ya gitmek için Avusturya’ya doğru yürüyenlere, yiyecek de veriyorlar. Başbakan Orban ise bir Alman Gazetesine verdiği beyanatta "Ben kendi arzumla bir mülteci aileye yardım etmeyi seçebilirim, ama başkaları bunu teşvik olarak alıp ülkeme yollanmaya kalkmazsa!" demiş. Bravo!